نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

پیامدهای اجتماعی آشوب اطلاعاتی در ایران پساکرونا

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار روانشناسی دانشگاه علامه طباطبایی

4 استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسللامی، واحد اراک

چکیده
انتشار ویروس کووید-19 با موجی از اخبار و اطلاعات گستردهٔ درست و نادرست از منابع رسمی و غیررسمی همراه بود. این حجم عظیم اطلاعات متنوع و بعضاً متناقض وضعیتی را به وجود آورده است که می‌توان آن را آشوب اطلاعاتی نام نهاد. این شرایط موجب سردرگمی مخاطبان در گزینش و استفاده از اطلاعات برای تفسیر شرایط و انجام فعالیت‌های روزمره شده است. لذا این پژوهش در نظر دارد پیامدهای آشوب اطلاعاتی ایجادشده را در ابعاد اجتماعی مورد بررسی قرار دهد. برای نیل به این هدف 1460 نفر از شهروندان کشور با روش پیمایش مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان داد که بیش از نیمی از جمعیت موردمطالعه، آشوب اطلاعاتی را در حد متوسط و زیاد تجربه نموده‌اند. نتایج استنباطی نیز حاکی از آن بود که آشوب اطلاعاتی با متغیرهای همدلی با دیگران، امید به آیندهٔ پساکرونا، بی‌اعتمادی به دیگران و هویت ملی رابطه دارد. رابطهٔ بین آشوب اطلاعاتی با پیامدهای اجتماعی موردنظر با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار AMOS نیز مورد آزمون قرار گرفت و نتایج نشان داد که افزایش آشوب اطلاعاتی کاهش متغیرهای موردبررسی را در پی دارد. جمع‌بندی یافته‌ها نشان می‌دهد با کنترل آشوب اطلاعاتی و مدیریت انتشار اخبار در زمان وقوع فجایع ملّی و بین‌المللی، تا حد زیادی می‌توان پیامدهای اجتماعی ناشی از این بحران‌ها را کاهش داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Social consequences of information chaos in post-Corona Iran

نویسندگان English

Ghorbanali Saboktakinrizi 1
Zahra Zakeri Nasrabadi 2
Iraj Haghnadri 1
Kamran Shivandi 3
Faranak Seyedi 4
چکیده English

The spread of the 2019 corona virus was accompanied by a wave of news and extensive information, both true and false, from official and unofficial sources. This huge volume of diverse and sometimes contradictory information has created a situation that can be called information chaos. These conditions have caused the confusion of the audience in selecting and using information to interpret the conditions and perform daily activities. Therefore, this research intends to investigate the consequences of the created information chaos in social dimensions. To achieve this goal, 1460 citizens of the country have been studied by the survey method. The findings show that more than half of the studied population experienced moderate to high information chaos. The inferential results also indicate that information chaos has a significant relationship with the variables of empathy with others, hope for the post-corona future, mistrust of others and national identity. The relationship between information chaos and desired social outcomes was also tested using structural equation modeling with AMOS software. The modeling results show that the increase in information chaos leads to a decrease in the investigated variables. The summary of the findings shows that by controlling the information chaos and managing the dissemination of news during the occurrence of national and international disasters, the social consequences of these crises can be reduced to a large extent.

کلیدواژه‌ها English

Information chaos
Social empathy
Hopes for the post-corona future
Active media action
احمدی، یعقوب؛ علی‌پور، پروین و مرجائی، سیدهادی (1402). ترومای کرونا: از بیماری تا فاجعه در مناطق کم برخوردار (مورد مطالعه: شهر سنندج). فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 12(1)، 45-26.
خانیکی، هادی (1399). دور از هم و در کنار هم: تصویری از شبکه‌ای شدن ارتباطات کرونایی، در کرونا و جامعه ایران؛ سویه‌های فرهنگی و اجتماعی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
خانیکی، هادی و راثی‌تهرانی، حبیب (1401). نظریه‌سازی برای اینفودمی کووید-19 در شبکه‌های اجتماعی ایران، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 11(4)، 950-933.
دی فونزو، نیکلاس و پراشانت، بوردیا (1392). روانشناسی شایعه رویکردهای اجتماعی و سازمانی ترجمهٔ: محسن وفا، تهران: انتشارات دانشکده اطلاعات.
راودراد، اعظم و خلقتی، مرضیه (1400). گونه‌شناسی اطلاعات غلط متنی -ویدئویی در رسانه‌های اجتماعی، فصلنامه رسانه، 32(1)، 27-5.
زارع‌گاوگانی، وحیده (1399). شیوع اطلاعات نادرست در بحران جهانی کروناویروس، تصویر سلامت، 11(1)، 15-9.
سوری، حسین؛ نوری فرد، مرضیه و آریامنش، صابر (1399). بررسی وضعیت سلامت روانی کاربران شبکه‌های اجتماعی در دوره شیوع بیماری کووید-۱۹. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم. 14(8)، ۲۹-۲۱.
شاهدحق‌قدم، هاله؛ فتحی‌آشتیانی، علی؛ راه‌نجات، امیرمحسن؛ احمدی‌طهوری‌سلطانی، محسن؛ تقوا، ارسیا؛ ابراهیمی، محمدرضا؛ دنیوی، وحید و جهانداری، پیمان (1399). پیامدها و مداخلات روان‌شناختی در پاندومی کووید-19، طب دریا، 2(1)، 11-1.
صفری، هادی (1400). اینفودمی کرونا در رسانه‌های اجتماعی فارسی، فصلنامه مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی، 4(4)، 76-63.
عسگری، محمد؛ چوبداری، عسگر و اسکندری، حسین (1400). واکاوی تجارب زیسته افراد مبتلا به بیماری کرونا در روابط فردی، خانوادگی و اجتماعی و راهکارهای پیشگیری و کنترل آسیب‌های روانی ناشی از آن. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 12(45)، 52-33.
عصاره، فریده (1381). معیارهای ارزیابی منابع اینترنتی، فصلنامه کتاب، 13(1)، 73-62.
قاسمی، وحید (1389) مدل‌سازی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار Amos، تهران، جامعه شناسان.
قنبری برزیان، علی و جعفرزاده‌پور، فروزنده (1390). قدرت هویت ملی در میان ایرانیان، فصلنامه مطالعات ملی، 12(4)، 29-3.
مختاری، پریسا؛ معزی، بهناز و منتظری، علی (1399). ویروس کرونا و مواجهه بیش‌ازحد اطلاعاتی. پایش (نشریهٔ پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی)، 19(3)، 349-353.
هوشنگی، حمید (1402، 17 آذر). هویت ملی نسبت به چند سال قبل تضعیف شده است. خبرگزاری جمهوری اسلامی، قابل‌دسترس در: https://www.irna.ir/news.
معیدفر، سعید (1399). کرونا، فرصتی برای برساخت مسئله اجتماعی، در کرونا و جامعه ایران؛ سویه‌های فرهنگی و اجتماعی، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
نوروزی، فیض‌الله؛ عباسی اسفجیر، علی‌اصغر و بسمل، معصومه (1391). پیوندهای اجتماعی: مطالعه تطبیقی بررسی انواع ساختار شبکه زنان با شوهرانشان در شهر بابل، فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 3(8)، 164-145.
نیکبخت‌نصرآبادی، علیرضا؛ غیاثوندیان، شهرزاد و مدنی، حسین (1399). نقش رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی در روشنگری، کاهش یا افزایش نگرانی و ترس بیماران از بیماری‌شان، نشریه مراقبت سرطان، 1(3)، 47-46.
هلد، دیوید (1399) شکل‌گیری دولت مدرن، در درآمدی بر فهم جامعه مدرن، ترجمه: عباس مخبر، تهران، انتشارات آگاه.

  • تاریخ دریافت 30 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 24 آذر 1402
  • تاریخ اولین انتشار 24 آذر 1402