سیّالیت معاش: فرودستان و تقلا برای بودن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه تبریز

2 استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز

چکیده
ازجمله بحث‌های پرطمطراق در میان فرودستان و فقرای شهری، کار و فعالیت آنان است که با مشاغل غیررسمی از آن یاد می‌شود. این مسئله که بخش قابل‌توجهی در اقتصاد ایران است، به‌واسطۀ سیاست‌های تعدیل ساختاری روزبه‌روز در حال گسترش است و فرودستان شهری از قربانیان اصلی این روند هستند. شناخت درک و تصور فرودستان شهری از معاش و فعالیت‌های غیررسمی‌شان برای زیستن در جامعه، موضوعی است که این مقاله درصدد مطالعۀ آن است. محققین با هدف شناخت، توصیف و تشریح این امر از روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی تفسیری استفاده کرده‌اند. به این منظور 23 نفر از ساکنان نایسر سنندج که به مشاغل غیررسمی فعالیت داشتند، بر اساس نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و مورد مصاحبۀ عمیق و نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند. روایت فرودستان نایسر از کار، شامل 5 مقولۀ «تاب‌آوری رنج‌های ناخواسته»، «جایگزینی برای بیکاری»، «سبک زندگی و معاش سیال»، «نهادینه‌شدن کار غیررسمی: منبع معاش» و «درآمدزایی آنومیک» است. یافته‌ها نشان می‌دهد که درک و تصور فرودستان از کار در نایسر، به‌مثابۀ نوعی سبک زندگی سیال و بی‌ثبات در جهت نوعی فرآیند درآمدزایی آنومیک در مواجهه و به‌مثابۀ جایگزینی برای بیکاری فزایندۀ موجود است.

کلیدواژه‌ها


بوردیو، پیر (1393). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی. ترجمه حسن چاوشیان، تهران: ثالث.
بوردیو، پیر (1393). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی. ترجمه حسن چاوشیان، تهران: ثالث.
بیات، آصف (1397). سیاست‌های خیابانی (جنبش تهی‌دستان در ایران). ترجمه سیداسدالله نبوی چاشمی، تهران، شیرازه.
بیات، آصف (1397). سیاست‌های خیابانی (جنبش تهی‌دستان در ایران). ترجمه سیداسدالله نبوی چاشمی، تهران، شیرازه.
کلاین، نائومی (1395). دکترین شوک: ظهور سرمایه‌داری فاجعه. ترجمه مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی، تهران: کتاب آمه.
کلاین، نائومی (1395). دکترین شوک: ظهور سرمایه‌داری فاجعه. ترجمه مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی، تهران: کتاب آمه.
خیراللهی، علیرضا (1397). کارگران بی‌طبقه، توان چانه‌زنی کارگران در ایران پس از انقلاب. تهران: آگاه.
خیراللهی، علیرضا (1397). کارگران بی‌طبقه، توان چانه‌زنی کارگران در ایران پس از انقلاب. تهران: آگاه.
فیروزآبادی، سیداحمد و علیرضا صادقی (1۳92). طرد اجتماعی: رویکردی جامعه‌شناختی به محرومیت. تهران: جامعه‌شناسان.
فیروزآبادی، سیداحمد و علیرضا صادقی (1۳92). طرد اجتماعی: رویکردی جامعه‌شناختی به محرومیت. تهران: جامعه‌شناسان.
مالجو، محمد (1386). اقتصاد سیاسی ظهور دولت نهم. گفتگو، شماره چهل‌ونه: 28-9.
مالجو، محمد (1386). اقتصاد سیاسی ظهور دولت نهم. گفتگو، شماره چهل‌ونه: 28-9.
صفری، کیهان (1400). درام‌های فرودستان حاشیه‌نشین: زیستن در میانه خشونت و رنج. مجله مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 28، شماره یک: 280-253
صفری، کیهان (1400). درام‌های فرودستان حاشیه‌نشین: زیستن در میانه خشونت و رنج. مجله مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 28، شماره یک: 280-253
دانشمهر، حسین (1398). پدیده‌نگاری فروشندگان خیابانی در شهر سنندج، مجله مسائل اجتماعی ایران، دوره دهم، شماره دوم: 271-295.
دانشمهر، حسین (1398). پدیده‌نگاری فروشندگان خیابانی در شهر سنندج، مجله مسائل اجتماعی ایران، دوره دهم، شماره دوم: 271-295.
دلپسند، کامل و محمدی، پریخان و آموسی، مجنون (1397). بررسی جامعه‌شناختی زیست جهان اجتماعی کولبران مرزی، همایش ملی جامعه‌شناسی مرز: سیاست‌های توسعه و حیات اجتماعی مرزنشینان، سنندج.
دلپسند، کامل و محمدی، پریخان و آموسی، مجنون (1397). بررسی جامعه‌شناختی زیست جهان اجتماعی کولبران مرزی، همایش ملی جامعه‌شناسی مرز: سیاست‌های توسعه و حیات اجتماعی مرزنشینان، سنندج.
https://civilica.com/doc/769562
https://civilica.com/doc/769562
یزدانی‌نسب، محمد (1399)، تجربۀ زیستۀ طبقات فرودست در مواجهه با ویروس کرونا، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره چهاردهم، شماره دوم: 160-135.
یزدانی‌نسب، محمد (1399)، تجربۀ زیستۀ طبقات فرودست در مواجهه با ویروس کرونا، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره چهاردهم، شماره دوم: 160-135.
Agamben G. (1998). Homo Sacer, Sovereign Power and Bare Life, Trans. By Daniel Heller-Roazen, California, Stanford University Press.
Agamben G. (1998). Homo Sacer, Sovereign Power and Bare Life, Trans. By Daniel Heller-Roazen, California, Stanford University Press.
Agamben G. (2020). The state of exception provoked by an unmotivated emergency. February 26. Available at: http://positionspolitics.org/giorgio-agamben-the-state-of-exception-provoked-by-an-unmotivated-emergency/
Agamben G. (2020). The state of exception provoked by an unmotivated emergency. February 26. Available at: http://positionspolitics.org/giorgio-agamben-the-state-of-exception-provoked-by-an-unmotivated-emergency/
Bayat, A. (2010). Life as Politics: How Ordinary People Change the Middle East, Amsterdam University Press. [DOI:10.5117/9789053569115]
Bayat, A. (2010). Life as Politics: How Ordinary People Change the Middle East, Amsterdam University Press. [DOI:10.5117/9789053569115]
Bojan, Dercan, Milka, Bubalo-Zivkovic, Milica, Solarevic, Dejan, sabic (2017). Living on the border: social indicators of life quality in Srem border region (Vojvodina, Serbia). Geographica Pannonica. Volume 21, Issue 1, 26-42 (March). [DOI:10.5937/GeoPan1701026D]
Bojan, Dercan, Milka, Bubalo-Zivkovic, Milica, Solarevic, Dejan, sabic (2017). Living on the border: social indicators of life quality in Srem border region (Vojvodina, Serbia). Geographica Pannonica. Volume 21, Issue 1, 26-42 (March). [DOI:10.5937/GeoPan1701026D]
Christaens T. (2020). Must Society be Defended from Agamben? Available at: https://criticallegalthinking.com/2020/03/26/must-society-be-defended-from-agamben/
Christaens T. (2020). Must Society be Defended from Agamben? Available at: https://criticallegalthinking.com/2020/03/26/must-society-be-defended-from-agamben/
Depoortere, F. (2012). Reading Giorgio Agamben's Homo Sacer with René Girard. Philosophy Today, 56(2), 154-163. [DOI:10.5840/philtoday201256234]
Depoortere, F. (2012). Reading Giorgio Agamben's Homo Sacer with René Girard. Philosophy Today, 56(2), 154-163. [DOI:10.5840/philtoday201256234]
De la Durantaye, L. (2009). Giorgio Agamben: a critical introduction. Stanford University Press.
De la Durantaye, L. (2009). Giorgio Agamben: a critical introduction. Stanford University Press.
Perprah, V., Buor, D., Forkour, D & Sanchez-Moral, S. (2019). Characteristics of informal sector activities and challenges faced by women in Kumasi Metropolis, Ghana. Cogent Social Science, (5)1. Doi: 10.1080/23311886 [DOI:10.1080/23311886.2019.1656383]
Perprah, V., Buor, D., Forkour, D & Sanchez-Moral, S. (2019). Characteristics of informal sector activities and challenges faced by women in Kumasi Metropolis, Ghana. Cogent Social Science, (5)1. Doi: 10.1080/23311886 [DOI:10.1080/23311886.2019.1656383]
Sevensson, J. (2018). Young domestic workers: A qualitative study on the health and wellbeing of girls working in households in Delhi. London School of Hygiene & Tropical Medicine.
Sevensson, J. (2018). Young domestic workers: A qualitative study on the health and wellbeing of girls working in households in Delhi. London School of Hygiene & Tropical Medicine.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405