شمارۀ جدید فصلنامه (بهار 1405) منتشر شد
دوره 16، شماره 4 - ( 9-1404 )
جلد 16 شماره 4 صفحات 283-243 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mahmoudi S, Ebrahimpour H, Yaghoobi A, Mohammadzadeh H. (2025). An Analysis of the Reasons for the Emergence of the Phenomenon Femicide in the Name of Honor from the Perspective of Survivors (the Families of the Victim and the Murderer). Social Problems of Iran. 16(4), 243-283. doi:10.61882/jspi.16.4.243
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3896-fa.html
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3896-fa.html
محمودی سیروان، ابراهیمپور هانا، یعقوبی علی، محمدزاده حمیده.(1404). واکاوی دلایل بروز پدیدۀ «زنکشی بهنام ناموس» از منظر بازماندگان (خانوادههای مقتول و قاتل) مسائل اجتماعی ایران 16 (4) :283-243 10.61882/jspi.16.4.243
سیروان محمودی*1 
، هانا ابراهیمپور2 ، علی یعقوبی3 ، حمیده محمدزاده4
، هانا ابراهیمپور2 ، علی یعقوبی3 ، حمیده محمدزاده4
1- دانشجوی دکتری جامعهشناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران ، Sirwan2700@gmail.com
2- دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی، گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3- دانشیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4- دکترای جامعهشناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2- دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی، گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3- دانشیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4- دکترای جامعهشناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
چکیده: (1302 مشاهده)
بازتعریف و بازتولید «زن» بهعنوان «سوژۀ ناموسی» و متعاقب آن، «زنکشی به نام ناموس» در اغلب جوامع و کشورهای جهان رایج است. پدیدۀ زنکشی به نام ناموس در فرهنگهای ناموسمحور و جوامع مردسالار رُخ میدهد. هدف این پژوهش، کشف و واکاوی دلایل بروز پدیدۀ «زنکشی به نام ناموس» از منظر بازماندگان آن در شهرستان سردشت است. چارچوب مفهومی تحقیق شامل مفاهیم یادگیری اجتماعی، جامعهپذیری جنسیتی، مردسالاری، جامعۀ انضباطی فوکو و جامعۀ کنترل دلوز است. پژوهش حاضر با بهکارگیری رویکرد کیفی و استفاده از تکنیک مصاحبۀ نیمهساختاریافته برای گردآوری اطلاعات تا رسیدن به اشباع نظری پیش رفت. برای استخراج و تحلیل دادهها از تکنیک تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) بهره گرفته شد. یافتههای حاصل از ۱۵ مصاحبه که با روش نمونهگیری هدفمند و استراتژی گلولهبرفی جمعآوری شدند، شامل ۱۶۴ مفهوم اولیه، ۱۸ مضمون فرعی و ۴ مضمون اصلیِ «جامعهپذیری جنسیتی زنستیز»، «برساخت اجتماعی اُبژۀ ناموس»، «سلطۀ مردسالاری» و «جامعۀ پانوپتیک-کنترلی» است. میتوان گفت، پدیدۀ زنکشی به نام ناموس از منظر بازماندگان آن (خانوادههای مقتول و قاتل)، از یک زمینه و بستر با جامعهپذیری ضدزنانه جهت کنترل و انقیاد زنان نشئت میگیرد و با اُبژهسازی ناموسی از زنان، همزمان با گسترش و تقویت سلطۀ مردسالاری در یک جامعۀ کنترلی-نظارتی به واقعیت مبدّل میگردد.
نوع مقاله: پژوهشی اصیل |
موضوع مقاله:
مسائل اجتماعی
دریافت: 1404/4/8 | پذیرش: 1404/6/10 | انتشار: 1404/11/8
دریافت: 1404/4/8 | پذیرش: 1404/6/10 | انتشار: 1404/11/8
فهرست منابع
1. استادهاشم، فاطمه (1401). سیاست کیفری ایران در خصوص خشونت خانگی علیه زنان با تأکید بر قتل نفس. فقه جزای تطبیقی، 2(2)، 74-63. https://doi.org/10.22034/jccj.2022.351414.1054
2. جوانمرد، محمد، عشایری، طاها و عباسی، الهام (1399). بررسی عوامل اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر قتلهای ناموسی. فصلنامه مددکاری اجتماعی، ۹ (۳)، 56-48. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735451.1399.9.3.6.3
3. حریرچی، امیرمحمود (1403، 14 بهمن). هر دو روز یک زنکشی. روزنامه شرق. https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-966611.
4. حقپرس، ماهرخ، نبوی، سیدحسین و کلاهی، محمدرضا (1401). قتلهای ناموسی و دلالتهای معنایی سوژۀ بهنجار در نهاد خانواده: روایتپژوهی روزنامهها از قتل رومینا اشرفی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 15(1)، 148-121. https://doi.org/10.22035/jicr.2022.2735.3127
5. دلاور، علی و کوهزادیان، قاسم (1398). تحلیل و اولویتبندی عوامل مؤثر بر قتلهای ناموسی. فصلنامه علمی پژوهشهای اطلاعاتی و جنایی، 14(55)، 94-75. https://dorl.net/dor/20.1001.1.17359367.1398.14.55.4.6
6. ریاحی، محمداسماعیل و اسمعیلی، وحید (1397). بررسی جامعهشناختی نگرش به قتلهای ناموسی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در شهر مریوان. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 12(3)، 72-52. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20083653.1397.12.0.9.1
7. شبانکارئیان، بهاره (1402، 28 بهمن). قتل دستکم 100 زن و دختر توسط مردان خانواده طی 10 ماه در ایران. روزنامه اعتماد. https://www.etemadonline.com/tiny/news-651903.
8. شبانکارئیان، بهاره (1403، 31 تیر). در سه ماه ابتدایی سالهای ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ دستکم ۸۵ زن توسط مردان خانواده کشته شدند. روزنامه اعتماد. https://www.etemadonline.com/tiny/news-667934.
9. صابری، راضیه (1401). علتیابی افزایش برخی از جرائم و پیشگیری از آنها در پرتو نظریه یادگیری اجتماعی. قانونیار، 6(23)، 160-135. https://s27.picofile.com/file/8459549168/7.pdf.html. https://sid.ir/paper/1023250/fa
10. عشایری، طاها و عجمی، محمد (1394). ریشهیابی جامعهشناختی باورهای اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر قتلهای ناموسی. فصلنامه علمی پژوهشهای اطلاعاتی و جنایی، 10 (37)، 54-29. http://icra.jrl.police.ir/article_18148.html?lang=fa
11. کبیری، افشار (1403). تحلیل جامعهشناختی پدیدۀ قتل ناموسی با رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی. پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی، 13(2)، 92-69. https://doi.org/10.22108/srspi.2024.140587.1970
12. کرمی، غلامحسین، ملکی، امیر و زاهدی مازندرانی، محمدجواد (1398). تبیین جامعهشناختی پدیده قتلهای ناموسی (به خاطر شرف) در استان خوزستان در طی سالهای 1390 الی 1394. توسعه اجتماعی، 13(3)، 116-81. https://doi.org/10.22055/qjsd.2019.14563
13. لطفی، مریم (1402، 14 تیر). هر چهار روز یک زنکشی. روزنامۀ شرق. https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-886696
14. میرزایی، ابراهیم، محمدی، فائزه و فیضاللهی، علی (1399). مطالعه جامعهشناختی میزان خشونت علیه زنان در خانواده و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه). فصلنامۀ زن و جامعه، 11(43)، 322-279. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20088566.1399.11.43.14.2
15. AlQahtani, S. M., Almutairi, D. S., BinAqeel, E. A., Almutairi, R. A., Al-Qahtani, R. D., & Menezes, R. G. (2022). Honor killings in the Eastern Mediterranean region: A narrative review. In Healthcare, 11(1), 74. https://doi.org/10.3390/healthcare11010074
16. Awwad, A. M. (2001). Gossip, scandal, shame and honor killing: A case for social constructionism and hegemonic discourse. Social thought & research, 24(1/2), 39-52. https://www.jstor.org/stable/23250074
17. Bandura, A. (1973). Aggression: A social learning analysis. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
18. Begikhani, N. (2005). Honour-based violence among the Kurds: The case of Iraqi Kurdistan. Honour”: Crimes, paradigms, and violence against women, 209-229. http://dx.doi.org/10.5040/9781350220621.ch-010.
19. Bourdieu, P. (1966). The sentiment of honour in Kabyle society. In J. G. Peristiany (Ed.), Honour and shame: The values of Mediterranean society (pp. 191-241). London, England: Weidenfeld & Nicolson.
20. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. http://dx.doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
21. Chesler, P. (2010). Worldwide trends in honor killings. Middle East Quarterly, 17(2), 3–11.
22. Connell, R. W., & Messerschmidt, J. W. (2005). Hegemonic masculinity: Rethinking the concept. Gender & society, 19(6), 829-859. https://doi.org/10.1177/0891243205278639
23. Corbin, J., & Strauss, A. (2014). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. United States: SAGE Publications.
24. D’Lima, T., Solotaroff, J. L., & Pande, R. P. (2020). For the sake of family and tradition: Honour killings in India and Pakistan. ANTYAJAA: Indian Journal of Women and Social Change, 5(1), 22-39. https://doi.org/10.1177/2455632719880852.
25. Dasilva, M. Y., Pello, S. C., Junias, M. S., Seda, E. K., & Kiling, I. Y. (2024). “Women are Able”: A Photovoice Study of Patriarchal Culture and Psychological Impact of Domestic Violence on Women in West Timor. Journal of Poverty, 1-13. https://doi.org/10.1080/10875549.2023.2301685.
26. Deleuze, G. (2011). Postscript on the Societies of Control. (1992). In Cultural Theory: An Anthology, 139-142. John Wiley & Sons.
27. Deleuze, G. (2017). Postscript on the Societies of Control. In Surveillance, crime and social control (pp. 35-39). Routledge.
28. Deleuze, G. (1995). Negotiations, 1972-1990. United Kingdom: Columbia University Press.
29. Dewantari, Z. R. (2016). Honor Killing in Legal, Cultural and Human Rights Perspective. Problematika Hukum, 1(2). http://dx.doi.org/10.33021/ph.v1i2.312.
30. Dhamija, S., & Singh, N. (2025). Patriarchal Enmity in the Guise of Honor: An Indian Enigma. In Global Law, Human Rights, and Intersections with Honor Killing (pp. 35-52). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-9596-7.ch003.
31. Dikmen, H. A., & Munevver, G. I. (2020). The relationship between domestic violence and the attitudes of women towards honor, gender roles, and wife-beating in Turkey. Archives of psychiatric nursing, 34(5), 421-426. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2020.07.012
32. Dorjee, T., Baig, N., & Ting-Toomey, S. (2013). A social ecological perspective on understanding “honor killing”: An intercultural moral dilemma. Journal of Intercultural Communication Research, 42(1), 1-21. https://doi.org/10.1080/17475759.2012.723024.
33. Ehrensaft, M. K. (2007). Intergenerational transfer of intimate partner violence. In Jackson, N. A. (Ed.), Encyclopedia of domestic violence (pp. 390–397). chapter, New York: Routledge.
34. Finley, L. L. (2020). Domestic Violence and abuse: A reference handbook. Bloomsbury Publishing USA.
35. Fisher, B., Jaquier, V., & Johnson, H. (Eds.) (2015). Critical issues on violence against women: International perspectives and promising strategies. Routledge.
36. Flick, U. (2009). An Introduction to Qualitative Research. United Kingdom: SAGE Publications.
37. Foucault, M. (1995). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. United Kingdom: Knopf Doubleday Publishing Group.
38. Foucault, M. (2003). "Society Must Be Defended": Lectures at the Collège de France, 1975-1976. United States: St. Martins Press-3PL.
39. Gausman, J., Othman, A., Dababneh, A., Dabobe, M., Hamad, I., Daas, I., & Langer, A. (2020). A social-ecological examination into the research, policy and health service delivery environment related to early marriage and sexual and gender-based violence among youth in Jordan. BMC international health and human rights, 20, 1-19. https://doi.org/10.1186/s12914-020-00234-y
40. Gill, A. (2006). Patriarchal violence in the name of'honour'. International Journal of Criminal Justice Sciences, 1(1). https://ijcjs.com/menu-script/index.php/ijcjs/article/view/371.
41. Gill, A. (2014). “All they think about is honour”: The murder of Shafilea Ahmed. In A. Gill, K. Roberts, and C. Strange (eds), “Honour” Killing and Violence: Theory, Policy and Practice. London: Palgrave Macmillan.
42. Gill, A. K. (2017) Women murdered in the name of “honor”. In Brookman, F., Maguire, E. R., & Maguire, M. (Eds.), The handbook of homicide. (149-164). John Wiley & Sons.
43. Gill, A. K., Begikhani, N., & Hague, G. (2012, March). ‘Honour’-based violence in Kurdish communities. In Women's Studies International Forum, 35(2), 75-85. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2012.02.001.
44. Gill, J. K. (2022). Problematizing “Honour Crimes” within the Canadian Context: A Postcolonial Feminist Analysis of Popular Media and Political Discourses. Societies, 12(2), 62. https://doi.org/10.3390/soc12020062.
45. Hague, G., Gill, A. K., & Begikhani, N. (2013). ‘Honour’-based violence and Kurdish communities: Moving towards action and change in Iraqi Kurdistan and the UK. Journal of Gender Studies, 22(4), 383-396. https://doi.org/10.1080/09589236.2012.708825.
46. Hayes, B. E., Mills, C. E., Freilich, J. D., & Chermak, S. M. (2018). Are honor killings unique? A comparison of honor killings, domestic violence homicides, and hate homicides by far-right extremists. Homicide studies, 22(1), 70-93. https://doi.org/10.1177/1088767917736796.
47. Heydari, A., Teymoori, A., & Trappes, R. (2021). Honor killing as a dark side of modernity: Prevalence, common discourses, and a critical view. Social Science Information, 60(1), 86-106. https://doi.org/10.1177/0539018421994777.
48. Jokhio, M. A., Almani, A., & Asif, S. (2024). Effectiveness of Legal Frameworks for Honour Killings in Sindh: The Impact of Sociocultural Influences. Journal of Development and Social Sciences, 5(2), 174-184. https://doi.org/10.47205/jdss.2024(5-II-S)18
49. Kaur, N., & Byard, R. W. (2023). Dowry deaths and honor killings. In Forensic and Legal Medicine (pp. 537-540). CRC Press.
50. Kaushal, K. (2020). No honour in honour killing: Comparative analysis of Indian traditional social structure vis-à-vis gender violence. ANTYAJAA: Indian Journal of Women and Social Change, 5(1), 52-69. https://doi.org/10.1177/2455632719880870.
51. Keeling, J., & Mason, T. (2008). Domestic Violence: A Multi-Professional Approach for Health Professionals: A multi-professional approach for health professionals. McGraw-Hill Education (UK).
52. Kim, C., & Agrawal, S. (2025). Honor-Based Violence: A Brutal Abuse Against Civil Liberties. In Global Law, Human Rights, and Intersections with Honor Killing (pp. 1-16). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-9596-7.ch001.
53. Lowe, M., Khan, R., Thanzami, V., Barzy, M., & Karmaliani, R. (2021). Anti-gay “honor” abuse: A multinational attitudinal study of collectivist-versus individualist-orientated populations in Asia and England. Journal of interpersonal violence, 36(15-16), 7866-7885. https://doi.org/10.1177/0886260519838493
54. Loza, Y. (2022). Women’s bodies and lives as symbols of patriarchal codes: Honor killings. Social Science Information, 61(4), 371-389. https://doi.org/10.1177/05390184221129227.
55. Manjoo, R. (2010). Report of the Special Rapporteur on Violence Against Women, Its Causes and Consequences, Rashida Manjoo: Addendum: Mission to Algeria. UN. https://digitallibrary.un.org/record/729694?ln=en&v=pdf.
56. Martinez, D. E. (2011). Beyond disciplinary enclosures: Management control in the society of control. Critical Perspectives on Accounting, 22(2), 200-211. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2010.06.016.
57. Mayeda, D. T., & Vijaykumar, R. (2016). A Review of the Literature on Honor-based Violence. Sociology Compass, 10(5), 353-363. https://doi.org/10.1111/soc4.12367
58. Mihalic, S. (2007). Social learning theory and family violence. In Jackson, N. A. (Ed.), Encyclopedia of domestic violence (pp. 645-653). chapter, New York: Routledge.
59. Mishra, M., & Anand, T. (2025). A Study of Honor-Based Violence in the Republic of Iran. In Criminological Analyses on Global Honor Killing (pp. 137-156). IGI Global. DOI: 10.4018/979-8-3693-7240-1.ch007.
60. Moghaddam, R. (2022). A Glimpse at “honor” killings, Result of 1220 Cases over 20 Years. Stop Honor Killings Campaign. February 28. https://stophonorkillings.org/en/2022/02/28/a-glimpse-at-honor-killings-result-of-1220-cases-over-20-years/.
61. Moghaddam, R. (2025). Honor Killings in Iran (first half of 1404). Stop Honor Killings Campaign. https://stophonorkillings.org/en/2025/12/18/honor-killings-in-iran-first-half-of-1404/.
62. Mohajan, D., & Mohajan, H. (2022). Exploration of coding in qualitative data analysis: Grounded theory perspective. Research and Advances in Education, 1(6):50-60. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/115551/.
63. Pirnia, B., Pirnia, F., & Pirnia, K. (2020). Honour killings and violence against women in Iran during the COVID-19 pandemic. The Lancet Psychiatry, 7(10), e60. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(20)30359-X
64. Reeves, S., Albert, M., Kuper, A., & Hodges, B. D. (2008). Why use theories in qualitative research?. BMJ 2008;337: a949. doi: https://doi.org/10.1136/bmj.a949.
65. Salih, H. M (2023). Honour Killing in Erbil City; Social Factors: A Field Study. Koya University Journal of Humanities and Social Sciences, 6(1), 252-258. https://doi.org/10.14500/kujhss.v6n1y2023.pp252-258.
66. Sarkar, R., Bassed, R., & Ozanne-Smith, J. (2025). Strategies to overcome barriers to the statistical representation of femicide data-a technical note. International Journal of Legal Medicine, 1-10. https://doi.org/10.1007/s00414-025-03419-z.
67. Sen, P. (2005). ‘Crimes of honour’, value and meaning. in ‘Honour’: Crimes, Paradigms, and Violence Against Women, edited by L. Welchman and S. Hossain. Pp. 42–63 London: Zed Books. http://dx.doi.org/10.5040/9781350220621.ch-002
68. Shreya, R. V. (2023). Psycho-Socio Facets of Honour Killing. Russian Law Journal, 11(2s). http://dx.doi.org/10.52783/rlj.v11i2s.572.
69. Singh, D., & Bhandari, D. S. (2021). Legacy of honor and violence: An analysis of factors responsible for honor killings in Afghanistan, Canada, India, and Pakistan as discussed in selected documentaries on real cases. Sage Open, 11(2). https://doi.org/10.1177/21582440211022323.
70. Sullivan, A., & Kuehnle, K. (2007). Cycle of Violence. In Jackson, N. A. (Ed.), Encyclopedia of domestic violence (pp. 224–227). chapter, New York: Routledge.
71. Tsindos, T. (2023). Theory in qualitative research. Qualitative Research–a practical guide for health and social care researchers and practitioners. https://oercollective.caul.edu.au/qualitative-research/chapter/__unknown__-3/.
72. UNODC and UN Women. (2024). Femicides in 2023: Global Estimates of Intimate Partner/Family Member Femicides. United Nations publication. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2024/11/femicides-in-2023-global-estimates-of-intimate-partner-family-member-femicides.
73. UNODC and UN Women. (2025). Femicides in 2024: Global Estimates of Intimate Partner/Family Member Femicides. United Nations publication. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2025/11/femicides-in-2024-global-estimates-of-intimate-partner-family-member-femicides.
74. Vineetha, S., & Balakrishnan, K. (2016). “Honor Killing”: Whether Honorable or Dishonorable. International Journal of Law and Social Sciences (IJLS). Alliance School of Law, Alliance University, 2(1): 2454-8553. https://doi.org/10.60143/ijls.v2.i1.2016.42
75. Walker, L. E. (2001). The Battered Woman Syndrome. United States: Springer Publishing Company.
76. Willis, K., Daly, J., Kealy, M., Small, R., Koutroulis, G., Green, J., ... & Thomas, S. (2007). The essential role of social theory in qualitative public health research. Australian and New Zealand journal of public health, 31(5), 438-443. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1326020023014607
77. Windzio, M., Hirsch, T., & Baier, D. (2024). Cultural Frames of Deviance. Muslim Religiousness and Adolescents’ Attitudes Toward Violent Control of Female Behavior. Deviant Behavior,46(3), 312-332. https://doi.org/10.1080/01639625.2024.2341947
78. Yesufu, S. (2022). The scourge of gender-based violence (GBV) on women plaguing South Africa. EUREKA: Social and Humanities, 1, 96-100. https://doi.org/10.21303/2504-5571.2022.002261.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
کلمات کلیدی
نشریه, مجلۀ علمی, مقالۀ علمی, مقالۀ پژوهشی, داوری، ارزیابی، کمیسیون نشریات، ارسال، دریافت، اصلاح، پذیرش، رَد، چاپ و انتشار
نشریه تحت قوانین Creative Commons Attribution-NonCommercial ۴.۰ International License (CC-BY-NC) منتشر میشود.
