نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانه جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینه «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

روایت خودکشی از منظر اقدام‌کنندگان مطالعۀ علت‌ها، زمینه‌ها و پیامدها

نویسندگان

چکیده
در سال‌های اخیر، مواردی از خودکشی‌های موفق و ناموفق در میان دانشجویان مشاهده شده است که به دلیل حساسیت جامعه نسبت به جوانان و دانشجویان، نگرانی‌های گسترده‌ای را در اذهان عمومی و نزد کارشناسان و مسئولان امور دانشگاهی ایجاد کرده است. هدف از پژوهش حاضر مطالعۀ شرایط علی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، تعاملات و سرانجام پیامدهای برجامانده از خودکشی در دیدگاه دانشجویانی است که خودکشی ناموفق داشته‌اند. بر اساس نمونه‌گیری نظری و هدفمند ده تن از دانشجویان دانشگاه خوارزمی که در طول سال‌های اخیر خودکشی ناموفق داشتند، برگزیده شدند و از طریق مصاحبه با آن‌ها داده‌های تحقیق گردآوری شد. پس از تحلیل مصاحبه‌ها و کدگذاری‌های لازم، مقوله‌های ناکامی، سستی و بی‌هدفی، ازدواج‌های اجباری، فشارهای روانی، متفاوت بودن دانشگاه با انتظارات پیشین دانشجویان به عنوان «شرایط علی»، فشارهای اقتصادی، اجتماعی و گسست‌های خانوادگی به عنوان «شرایط زمینه‌ای»، شکاف نسلی، گسست دینی، نابرابری جنسیتی، نیاز به توجه به عنوان «عوامل مداخله‌گر» در اقدام دانشجویان به خودکشی، گوشه‌گیری و انزوا از سوی فرد نجاتیافته از خودکشی و انگ‌زدن، دوری جستن و فقدان حمایت ازسوی دیگران به عنوان «استراتژی‌های شایع و مقابله‌ای» تعیین شدند. در نهایت برای اغلب بازماندگان، پیامدهای منفی همچون طرد و از دست رفتن سرمایۀ اجتماعی، آسیب‌های جسمی و روانی و نهایتاً بازگشت ناموفق و تکرار خودکشی و برای اقلیتی از آن‌ها بازگشت موفق به زندگی اجتماعی به‌عنوان پیامدهای احتمالی تشخیص داده شد. «خودکشی پاسخی فردی به ناکامی‌ها، فشارها، گسست‌ها و نداشتن حمایت»، به‌عنوان «مقولۀ هسته» انتخاب شده است که می‌تواند پوشش‌دهندۀ سایر مقولات حاضر در پژوهش باشد.

کلیدواژه‌ها


استراوس، انسلم و جولیت کربین (۱۳۹۴) مبانی پژوهش کیفی فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، تهران: نی.
استراوس، انسلم و جولیت کربین (۱۳۹۴) مبانی پژوهش کیفی فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، تهران: نی.
ایسنا (1397) نگاهی به آمارهای خودکشی در جهان و ایران [اخبار]. بازیابی شده در 17 شهریور. از https://www.isna.ir/news/97061708227.
ایسنا (1397) نگاهی به آمارهای خودکشی در جهان و ایران [اخبار]. بازیابی شده در 17 شهریور. از https://www.isna.ir/news/97061708227.
باختر، مرضیه و محسن رضاییان (1395) «شیوع افکار و اقدام به خودکشی و عوامل خطر مرتبط با آن در بین دانشجویان ایرانی: یک مطالعۀ مروری منظم»، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دورۀ پانزدهم، شمارۀ 11: 1061-1076.
باختر، مرضیه و محسن رضاییان (1395) «شیوع افکار و اقدام به خودکشی و عوامل خطر مرتبط با آن در بین دانشجویان ایرانی: یک مطالعۀ مروری منظم»، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دورۀ پانزدهم، شمارۀ 11: 1061-1076.
برگر، پیتر و توماس لوکمان (1375) ساخت اجتماعی واقعیت (رساله‌ای در جامعه‌شناسی شناخت)، ترجمۀ فریبرز مجیدی، تهران: علمی و فرهنگی.
برگر، پیتر و توماس لوکمان (1375) ساخت اجتماعی واقعیت (رساله‌ای در جامعه‌شناسی شناخت)، ترجمۀ فریبرز مجیدی، تهران: علمی و فرهنگی.
جانقربانی محسن و سیف‌الـله باخشی (1394) «شیوع افکار خودکشی و عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، 1392- 1394»، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، دورۀ هفدهم، شمارۀ 5 : 1-12.
جانقربانی محسن و سیف‌الـله باخشی (1394) «شیوع افکار خودکشی و عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، 1392- 1394»، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، دورۀ هفدهم، شمارۀ 5 : 1-12.
ریاضی، سیدابوالحسن و بانودخت نجفیان‌پور (1394) «مقایسه عوامل فرهنگی- اجتماعی و روانشناختی در خودکشی زنان ایران و تاجیکستان» فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، سال هشتم، شمارۀ 4 (پیاپی 32): 143-167.
ریاضی، سیدابوالحسن و بانودخت نجفیان‌پور (1394) «مقایسه عوامل فرهنگی- اجتماعی و روانشناختی در خودکشی زنان ایران و تاجیکستان» فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، سال هشتم، شمارۀ 4 (پیاپی 32): 143-167.
صوفی‌افشار، نیوشه، مرضیه باختر، پروین آقامحمدحسنی و محسن رضائیان (1395) «بررسی افکار و برنامه‌ریزی جهت اقدام به خودکشی در دانشجویان پزشکی ورودی سال‌های 1386 تا 1392 دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان»، مجلۀ بهداشت و توسعه، سال پنجم، شمارۀ 3: 257 -266.
صوفی‌افشار، نیوشه، مرضیه باختر، پروین آقامحمدحسنی و محسن رضائیان (1395) «بررسی افکار و برنامه‌ریزی جهت اقدام به خودکشی در دانشجویان پزشکی ورودی سال‌های 1386 تا 1392 دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان»، مجلۀ بهداشت و توسعه، سال پنجم، شمارۀ 3: 257 -266.
علیوردی‌نیا، اکبر، احمد رضایی و فریبزر پیرو (1390) «تحلیل جامعه‌شناختی گرایش دانشجویان به خودکشی»، جامعه‌شناسی کاربردی. دورۀ بیست و دوم، شمارۀ 4 (پیاپی 44): 1-18.
علیوردی‌نیا، اکبر، احمد رضایی و فریبزر پیرو (1390) «تحلیل جامعه‌شناختی گرایش دانشجویان به خودکشی»، جامعه‌شناسی کاربردی. دورۀ بیست و دوم، شمارۀ 4 (پیاپی 44): 1-18.
فکری، سوسن و قمر کیانی (1397) «بررسی وضعیت سلامت معنوی، سرکوب فکر و حمایت اجتماعی ادراک‌شده در اقدام‌کنندگان به خودکشی»، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی زنجان، دورۀ بیست و ششم، شمارۀ 115: 108-119.
فکری، سوسن و قمر کیانی (1397) «بررسی وضعیت سلامت معنوی، سرکوب فکر و حمایت اجتماعی ادراک‌شده در اقدام‌کنندگان به خودکشی»، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی زنجان، دورۀ بیست و ششم، شمارۀ 115: 108-119.
قادرزاده، امید و کامیار پیری (1393الف) «مطالعۀ پدیدارشناختی اقدام به خودکشی در شهر آبدانان ایلام»، مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، دورۀ چهاردهم، شمارۀ 1: 3-29.
قادرزاده، امید و کامیار پیری (1393الف) «مطالعۀ پدیدارشناختی اقدام به خودکشی در شهر آبدانان ایلام»، مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، دورۀ چهاردهم، شمارۀ 1: 3-29.
قادرزاده، امید و کوهیار پیری (1393ب) «برساخت اجتماعی خودکشی: ارائه یک نظریه مبنایی»، پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، شمارۀ 2: 95-116.
قادرزاده، امید و کوهیار پیری (1393ب) «برساخت اجتماعی خودکشی: ارائه یک نظریه مبنایی»، پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، شمارۀ 2: 95-116.
قریشی، ابوالفضل و نورالدین موسوی‌نسب (1387) «مرور سیتماتیک بررسی‌های انجام‌شده در زمینۀ خودکشی و اقدام به آن در ایران»، مجلۀ روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، سال چهاردهم، شمارۀ 2: 115 - 121 .
قریشی، ابوالفضل و نورالدین موسوی‌نسب (1387) «مرور سیتماتیک بررسی‌های انجام‌شده در زمینۀ خودکشی و اقدام به آن در ایران»، مجلۀ روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، سال چهاردهم، شمارۀ 2: 115 - 121 .
کوچکیان، زینب، علیرضا کلدی و علیرضا محسنی تبریزی (1395) «خودکشی به مثابه عبور از امر مسکوت مانده (مورد مطالعه افراد اقدام‌کننده به خودکشی در شهر تهران)»، پژوهشکدۀ مددکاری اجتماعی، سال سوم، شمارۀ 10: 1-39.
کوچکیان، زینب، علیرضا کلدی و علیرضا محسنی تبریزی (1395) «خودکشی به مثابه عبور از امر مسکوت مانده (مورد مطالعه افراد اقدام‌کننده به خودکشی در شهر تهران)»، پژوهشکدۀ مددکاری اجتماعی، سال سوم، شمارۀ 10: 1-39.
مرادی، علیرضا، سعید اکبری زردخانه، فرشته چراغی و خدیجه فولادوند (1388) «بررسی تأثیر ساختار خانواده و حمایت اجتماعی در خودکشی دانشجویان»، خانواده‌پژوهی، سال پنجم، شمارۀ 20: 487 - 502 .
مرادی، علیرضا، سعید اکبری زردخانه، فرشته چراغی و خدیجه فولادوند (1388) «بررسی تأثیر ساختار خانواده و حمایت اجتماعی در خودکشی دانشجویان»، خانواده‌پژوهی، سال پنجم، شمارۀ 20: 487 - 502 .
مولوی نجومی، مرضیه، جعفر بوالهری، سید کاظم ملکوتی و میترا حکیم‌ شوشتری، صفیه اصغرزاده امین و مرجان پشت مشهدی (1385) «بررسی ویژگی‌های جمعیت‌شناختی اقدام‌کنندگان به خودکشی مراجعه‌کننده به اورژانس‌های شهر کرج در سال 1382»، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی، دورۀ سیزدهم، شمارۀ 52: 225-234.
مولوی نجومی، مرضیه، جعفر بوالهری، سید کاظم ملکوتی و میترا حکیم‌ شوشتری، صفیه اصغرزاده امین و مرجان پشت مشهدی (1385) «بررسی ویژگی‌های جمعیت‌شناختی اقدام‌کنندگان به خودکشی مراجعه‌کننده به اورژانس‌های شهر کرج در سال 1382»، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی، دورۀ سیزدهم، شمارۀ 52: 225-234.
میرزایی، سیده نگار و نرگس شمس علیزاده (1392) «بررسی شیوع افکار خودکشی و عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کردستان»، مجلۀ علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دورۀ هجدهم، شمارۀ 1: 18-26.
میرزایی، سیده نگار و نرگس شمس علیزاده (1392) «بررسی شیوع افکار خودکشی و عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کردستان»، مجلۀ علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دورۀ هجدهم، شمارۀ 1: 18-26.
میوه‌یان، میلاد (1396) «بررسی عوامل خودکشی در استان کرمانشاه»، فصلنامۀ علمی حقوقی قانون یار، دورۀ سوم، شمارۀ 3: 99 – 117.
میوه‌یان، میلاد (1396) «بررسی عوامل خودکشی در استان کرمانشاه»، فصلنامۀ علمی حقوقی قانون یار، دورۀ سوم، شمارۀ 3: 99 – 117.
Amare, T., Woldeyhannes, S. M., Haile, K., & Yeneabat, T. (2018) “Prevalence and Associated Factors of Suicide Ideation and Attempt among Adolescent High School Students in Dangila Town, Northwest Ethiopia”, Psychiatry Journal, Volume 2018, Article ID 7631453, 9 pages, https://doi.org/10.1155/2018/7631453.
Amare, T., Woldeyhannes, S. M., Haile, K., & Yeneabat, T. (2018) “Prevalence and Associated Factors of Suicide Ideation and Attempt among Adolescent High School Students in Dangila Town, Northwest Ethiopia”, Psychiatry Journal, Volume 2018, Article ID 7631453, 9 pages, https://doi.org/10.1155/2018/7631453.
Arria, M. A., O’Grady, K. E., Caldeira, K. M., Vincent, K. B., Wilcox, H. C. and Wish E. D. (2009) "Suicide Ideation among College Students: A Multivariate Analysis”, Archives of Suicide Research Journal, 13 (3): 230-246.
Arria, M. A., O’Grady, K. E., Caldeira, K. M., Vincent, K. B., Wilcox, H. C. and Wish E. D. (2009) "Suicide Ideation among College Students: A Multivariate Analysis”, Archives of Suicide Research Journal, 13 (3): 230-246.
Baechler, Jean. (1979) Suicides, Oxford: Basil Blackwell..
Baechler, Jean. (1979) Suicides, Oxford: Basil Blackwell..
Chen, Y. Y., Chang, K. C., Wu, Yousof, Saman, Yip, P. (2011) “Suicide in Asia: Opportunities and Challenges,” Epidemiologic Reviews Journal, 34:129-144.
Chen, Y. Y., Chang, K. C., Wu, Yousof, Saman, Yip, P. (2011) “Suicide in Asia: Opportunities and Challenges,” Epidemiologic Reviews Journal, 34:129-144.
Corbin, S. & Strauss, A. (2015) Basics of Qualitative Research, London: Sage.
Corbin, S. & Strauss, A. (2015) Basics of Qualitative Research, London: Sage.
Douglas, Jack D. (1967) The Social Meaning of Suicide, Princeton: Princeton University.
Douglas, Jack D. (1967) The Social Meaning of Suicide, Princeton: Princeton University.
Hajebi, Ahmad, Ahmadzad-Asl, Masoud, Davoudi, Farnoush, & Ghayyomi, Raoofeh (2016) “Trend of Suicide in Iran During 2009 to 2012: Epidemiological Evidences from National Suicide Registration”, Iranian Journal of Psychiatry Behavioral Sciences, 10 (4): 1-9.
Hajebi, Ahmad, Ahmadzad-Asl, Masoud, Davoudi, Farnoush, & Ghayyomi, Raoofeh (2016) “Trend of Suicide in Iran During 2009 to 2012: Epidemiological Evidences from National Suicide Registration”, Iranian Journal of Psychiatry Behavioral Sciences, 10 (4): 1-9.
Värnik, Peeter (2012) “Suicide in the World”, International Journal of Environmental Research and Public Health, 9: 760-771.
Värnik, Peeter (2012) “Suicide in the World”, International Journal of Environmental Research and Public Health, 9: 760-771.
WHO (2014) Who Calls for Stronger Focus on Adolescent Health. Available on: https://www.who.int/news-room/detail/14-05-2014-who-calls-for-Stronger-Focus-on-Adolescent-Health.
WHO (2014) Who Calls for Stronger Focus on Adolescent Health. Available on: https://www.who.int/news-room/detail/14-05-2014-who-calls-for-Stronger-Focus-on-Adolescent-Health.
Zhang, J., Jia, S., Jiang, C., & Sun, J. (2006). Characteristics of Chinese Suicide Attempters: An Emergency Room Study. Death Studies, 30(3): 259-268. Doi.
Zhang, J., Jia, S., Jiang, C., & Sun, J. (2006). Characteristics of Chinese Suicide Attempters: An Emergency Room Study. Death Studies, 30(3): 259-268. Doi.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405