مسائل اجتماعی ایران
نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

زایش زیست‌قدرت شهری: از سلب مالکیت تا مرگ اجتماعی محلات (مورد مطالعه: شهر سنندج)

نویسندگان

کیهان صفری 1
اصغر ایزدی جیران 2
محمدباقر علیزاده اقدم 3

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

https://doi.org/10.61186/jspi.15.4.3
چکیده
اگرچه علوم اجتماعی ایرانی در سال‌های اخیر فصل جدیدی را در باب مطالعات فرودستان بازکرده و به این سوژه پرداخته است، اما کمتر مطالعاتی در این حوزه به مکانیسم فرودست‌ساز پرداخته است. در این پژوهش، از خلال مطالعۀ میدانی اتنوگرافیک در پی مطالعۀ وضعیت فرودستان شهری (نیروهای کار غیررسمی) در سنندج و حومۀ آن هستیم تا گوشه‌ای از سازوکار درافتادن در وضعیت فرودستی و چگونگی مواجهه با این سازوکار را نشان دهیم. همچنین در پی صورت‌بندی مفهومی بوده‌ایم که وضعیت شهروندان فرودست سنندجی به‌ویژه نیروهای کار غیررسمی را توضیح دهد. گردآوری داده‌ها بر اساس فنون پژوهش میدانی شامل مشاهدات، گفت‌وگوها و مشارکت و یا حضور در زندگی روزانه و مطالعات کتابخانه‌ای صورت گرفته است. لنز مفهومی ما بر مفاهیم دیوید هاروی، میشل فوکو، امبمبه و استندینگ تکیه زده است. نتایج یافته‌های این پژوهش در قالب مقولاتِ «تعدی به سپهر اجتماعی شهروندان»، «سیّالیت معاش و کار غیررسمی: شالودۀ اجتماع محلی»، «زایل‌کردن زندگی: مقیاس‌های کوچک مرگ در تجربۀ روزمره»، «رنج‌های ناخواسته: شکنندگی سوژه» و «سلب‌مالکیت‌های گسترده از شهروندان» صورت‌بندی شده است. این مطالعه نشان داد که مکانیسم فرودست‌ساز از طریق سلب‌مالکیت‌های گسترده از شهروندان در قالب سیاست‌ها و برنامه‌های تاریخی/اقتصادی و اجتماعی، به افتادن در ورطۀ فرودستی و پیرامونی‌سازی از شهروندان دامن زده است. این پژوهش نشان داد زایش زیست‌قدرت چگونه به انقیاد حیات از شهروندان دامن می‌زند و چگونه زیست و کار نیروهای کار را حتی در وادی غیررسمی تهدید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

فرودست‌سازی
مکانیسم
سلب‌مالکیت
اتنوگرافی
زیست غیررسمی

عنوان مقاله English

The Birth of Urban biopower: From Expropriation to the Social Death of Neighborhoods: The Case Study of Sanandaj City

نویسندگان English

keyhan safari 1
Asghar Izadi Jeiran 2
mohammd Bagher alizadeh 3
1 PhD Candidate in economic sociology and development, Department of Sociology, Faculty of law and social science, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Associate Professor of Sociology, Department of Sociology, Faculty of law and social science, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Professor of Sociology, Department of Sociology, Faculty of law and social science, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده English

Although Iranian social sciences in recent years have opened a new chapter on the study of subordination and addressed this subject, but few studies in this field have addressed the mechanism of subordination. In this article, through an ethnographic field study, we seek to study the status of urban subalterns (informal labor forces) in Sanandaj and its suburbs in order to show a corner of the mechanism of falling into the subordination status and how to face this mechanism. We have also sought to formulate a concept that would explain the situation of the subordinate citizens of Sanandji and especially the informal labor force. Data collection has been done based on field research techniques including observations, conversations and participation or presence in daily life and library studies. Our conceptual lens is based on the concepts of Assef Bayat, Michel Foucault, Mbembe and Standing. This study shows that the subjugation mechanism has fueled citizens to fall into the abyss of subjugation and peripheralization through widespread dispossession of citizens in the form of historical/economic and social policies and programs. This research shows how the generation of biopower encourages the subjugation of citizens and how it threatens the life and work of the workforce even in the informal sector

کلیدواژه‌ها English

Subordination
Mechanism
Dispossession
Ethnography
Informal life
ایزدی‌جیران، اصغر (1402). رویارویی متن‌نشینان و حاشیه‌نشینان: نژادگرایی فرهنگی در تبریز. فصلنامۀ توسعه اجتماعی، 18(2)، 132-107.
بن‌سعید، دنیل (1400). سلب‌مالکیت‌شدگان (هومن حسین‌زاده، مترجم). تهران: نگاه.
بیات، آصف (1397). سیاست‌های خیابانی؛ جنبش تهی‌دستان در ایران (سیداسدالله نبوی‌چاشمی، مترجم).تهران: شیرازه.
پرلمن، جانیس (1397). فاولا: چهار دهه زندگی بیمناک در سکونتگاه‌های غیررسمی ریودوژانیرو (کیومرث ایران‌دوست و گلایول مکرونی، مترجمان). سنندج: دانشگاه کردستان.
خیراللهی، علیرضا (1397). کارگران بی‌طبقه، توان چانه‌زنی کارگران در ایران پس از انقلاب، تهران: آگاه.
صادقی، فاطمه، مالجو، محمد، سلامت، حسام، افشار، فروزان، حیدری، آرش و روزخوش، محمد (1399). شکاف‌های اجتماعی در ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات.
صفری، کیهان (1402). مکانیسم بازار و قدرت بر شهر: فرودست‌سازی به مدد سلب‌مالکیت از شهروندان. مطالعات جامعه‌شناختی (نامۀ علوم اجتماعی)، 30 (2)، 184-165.
صفری، کیهان و عباس‌زاده، محمد (1401). سیالیت معاش: فرودستان و تقلا برای بودن. مجلۀ مسائل اجتماعی ایران، 13(1)، 86-69.
فلیک، اووه (1397). درآمدی بر روش کیفی (هادی جلیلی، مترجم). تهران: نی.
کاتسکو، آدام (1401). اهریمنان نئولیبرالیسم (در باب الهیات سیاسی سرمایۀ متأخر). ترجمۀ هومن کاسبی، تهران: نگاه.
کلاین، نائومی (1395). دکترین شوک: ظهور سرمایه‌داری فاجعه ( مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی، مترجمان). تهران: کتاب آمه.
لاجوردی، هاله (1388)، زندگی روزمره در ایران مدرن، با تأمل بر سینمای ایران. تهران: ثالث.
مالجو، محمد (1399). تاراج نهان: سلب‌مالکیت از نیروهای کار در اثر تورم در ایران. تهران: آگاه.
مدنی‌قهفرخی، سعید (1394). ضرورت مبارزه با پدیده فقر و نابرابری در ایران. تهران: آگاه.
Agamben, G. (1998). Homo Sacer, Sovereign Power and Bare Life. Trans. By Daniel Heller-Roazen. California: Stanford University Press.
Atkinson, P. & Hammersly, M. (2007). Ethnography: Principles in Practice, London: Tavistock.
Bayat, A. (2010). Life as Politics: How Ordinary People Change the Middle East, Amsterdam University Press.
Bonefeld, W. (2001). The permanence of primitive accumulation: Commodity fetishism and social constitution. The Commoner 2. Available (consulted 24 April 2016) at: http://www.commoner.org.uk/?p=5
Bojan, Dercan, Milka, Bubalo-Zivkovic, Milica, Solarevic, Dejan, sabic (2017). Living on the border: social indicators of life quality in Srem border region (Vojvodina, Serbia). Geographica Pannonica, 21(1), 26–42.
De Angelis, M. (2007). The Beginning of History: Value Struggles and Global Capital. London: Pluto.
Dolcerocca, A. & Coriat, B. (2015). Commons and the public domain: A review article and a tentative reshlfearch agenda. Review of Radical Political Economics 48(1): 127–139.
Hardt, M. & Negri, A. (2009). Commonwealth. Cambridge, MA: Belknap.
Harvey, D. (2003). The New Imperialism. New York, NY: Oxford University Press.
Harvey, D. (2006). Neo-liberalism as creative destruction. Geografiska Annaler, 88 B (2): 145–158.
Harvey, D. (2014). Seventeen Contradictions and the End of Capitalism. New York: Oxford University Press.
Mbembe, Achille (2019). Necropolitics. Durham: Duke University Press.
Mohammadpour, Ahmad (2023). “Blood for bread: Necro-labor, nonsovereign bodies, and the state of exception in Rojhelat.” American Anthropologist, 1–12. https://doi.org/12.1111/aman.13241
Plummer, Ken (2010). Documents of Life: An Invitation to a Critical Humanism. SAGE Publications
Rubben, Ton & Jeffery, Sluka (2012). Ethnographic Fieldwork: An Anthropological Reader. MA: Blackwell.
Scheper Hughes, N. (1992). Death without Weeping: The Violence of Everyday Life in Brazil, Berkeley: University of California Press.
Sanjek, R. (1990). “The Secret Life of Fieldnotes, in Fieldnotes: The Makings of Anthropology, edited by R Sanjek”, Ithaca and London: Cornell University Press, pp. 187-270.
Sassen, S. (2010). The return of primitive accumulation. In: Lawson G, Armbruster C and Cox M (eds) The Global 1989: Continuity and Change in World Politics. Cambridge: Cambridge University Press, pp.51–75.
Soleimani, Kamal & Mohammadpour, Ahmad (2023). “The Everydayness of Spectacle Violence under the Islamic Republic: ‘Fire at Will.’” Security Dialogue. https://doi.org/12.1122/22622126031126624
Standing, Guy (2011). The Precariat: The New Dangerous Class. Bloomsbury Academic Press.
Rubben, T. & J. Sluka (2012). Ethnographic Fieldwork: An Anthropological Reader, MA: Blackwell.
Victoria, Ceres (2011). Social suffering and the embodiment of the world: contributions from anthropology, RECIIS – R. Eletr. de Com. Inf. Inov. Saúde. Rio de Janeiro5(4), 3-13. DOI:10.3395/reciis. v5i4.552en

  • تاریخ دریافت 01 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 08 دی 1403
  • تاریخ اولین انتشار 08 دی 1403