نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

از باورهای ذهنی مطلوب تا چالش‌های عملی شکل‌گیری تعاملات با فرزند: یک مطالعۀ زمینه‌ای در شهر یزد

نویسندگان

1 دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی توسعه، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده
ساختار خانواده، شیوه‌های تعاملات میان والدین با یکدیگر، سبک‌های تربیتی و شکاف نسلی میان والدین و فرزندان، نقش مهمی در شکل‌گیری تعاملات بین اعضای خانواده و ایجاد فضایی اقتدارگرایانه یا دموکراتیک دارند. در این راستا، پژوهش حاضر به مطالعۀ چگونگی شکل‌گیری و وضعیت گفت‌وگو میان والدین و فرزندان در خانواده‌های شهر یزد پرداخته است. بدین‌منظور، از رویکرد کیفی و روش نظریۀ زمینه‌ای استفاده شد و ضمن استفاده از نمونه‌گیری نظری با ۲۵ نفر از زوجین خانواده‌های متعارف شهر یزد مصاحبه‌های عمیق به عمل آمد. داده‌های گردآوری‌شده از طریق کدگذاری‌های باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند و درنهایت ۶۷ مقوله فرعی و ۱۶ مقوله اصلی شناسایی گردید. مقولۀ هسته پژوهش «شکاف نظر و عمل در گفت‌وگو با فرزند» بود که در قالب مدل پارادایمی و طرح‌وارۀ نظری ارائه شد. نتایج تحقیق نشان‌دهندۀ شکاف میان باورهای ذهنی والدین و چالش‌های عملی در تعاملات آن‌ها با فرزندان است که تأثیر مستقیم بر وضعیت گفت‌وگو در خانواده دارد. درواقع، علی‌رغم آن‌که امروزه والدین به لحاظ ذهنی به برقراری تعاملات سازنده و گفت‌وگو با فرزندان خود معتقدند؛ اما در عمل به دلیل محدودیت‌های زمانی، تکنولوژی‌های ارتباطی، فرهنگ والدین و شکاف نسلی، در شکل‌گیری این تعاملات با مشکلاتی مواجه هستند.


کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

From Idealistic Thoughts to Practical Challenges of Dialogue in Parent-Child Relationships: A Grounded Theory in Yazd

نویسندگان English

Lida Hatefirad 1
Mehraban Parsamehr 2
Ali Ruhani 3
1 Ph. D in Sociology, Adjunct Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran
2 Associate Professor, Department of Development Sociology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
3 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran
چکیده English

One of the indicators of a healthy family is the establishment of favorable relations between parents and children, which has faced many changes from the past to the present. In this way, the family structure, the way parents interact with each other and their Parenting Styles, as well as the generation gap that exists between parents and children, plays a very important role in the formation of interactions between family members and creating an authoritarian or democratic context. Considering that the role of parents in the formation of interactions in the family is very important; The present study aims to explain the formation and status of dialogue between parents and children in Yazdi families. For this purpose, a qualitative approach and grounded theory method and theoretical sampling were used and 25 couples from normal families in Yazd were selected and interviewed in depth. The collected data were categorized into open, axial and selective coding includ 16 main categories, 67 secondary categories. To sum up, these categories were presented in one core category of "gap of Theory and Practice in dialogue with children". Accordingly, the paradigm model and theoretical scheme of the research were presented. The explanation of the results generally shows the gap between the subjective belief and the practical challenges in the interaction of parents and children, and it affects the dialogue situation in the family. In fact, although parents intellectually believe in establishing constructive interactions and dialogue with their children, but in practical terms due to time constraints, communication technologies, parents' culture and generation gap they are still involved with problems in the formation of interactions.

کلیدواژه‌ها English

Family
Parent-children interaction
Couples
dialogue
differences of theory and practice
اصل‌دهقان، فاطمه، رضائیان‌فرجی، حمید و حسینیان، سیمین (1397). نقش انعطاف‌پذیری خانواده و تمایزیافتگی مادران در خودکارآمدی نوجوانان. فصلنامۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 13(45)، 73-55.
آزادارمکی، تقی (1395). تغییرات، چالش‌ها و آینده خانواده ایرانی. تهران: تیسا.
باقی‌نصرآبادی، علی (1387). جامعه‌شناسی خانواده. تهران: دانشگاه جامع علمی و کاربردی.
برادشاو، جان (1386). خانواده، تحلیل سیستمی خانواده (مهدی قراچه‌داغی، مترجم). تهران: لیوسا.
پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات (پمفا) (1401، 25 خرداد). نبود دیالوگ بین نسلی گریبان خانواده را گرفته است. https://www.ihcs.ac.ir/communication/fa/news/22601
چیل، دیوید (1388). خانواده‌ها در دنیای امروز (محمدمهدی لبیبی، مترجم). تهران: نقد افکار.
حریری، نجلا (1385). اصول و روش‌های پژوهش کیفی. تهران: واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی.
خانیکی، هادی (1383). گفت‌وگو؛ از مفهوم زبانی تا معنای جهانی. مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، 5(1)، 113-90.
ساروخانی، باقر و دودمان، لیلا (1389). ساختار قدرت در خانواده و تأثیر آن بر مشارکت اجتماعی. جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 1(1)، 129-105.
ساروخانی، باقر، نظری، فهیمه و وثوقی، منصور (1396). نقش اعتماد اجتماعی بر ارتباطات انسانی در خانواده با تأکید بر خانواده‌های شهر تهران در سال 1395-1393. مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 7(23)، 30-1.
ستوده، هدایت‌اله و بهاری، سیف‌اله (1386). آسیب‌شناسی خانواده. تهران: ندای آریانا.
سفیری، خدیجه و شایسته، سولماز (1394). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی خانواده با سلامت اجتماعی جوانان. فصلنامۀ مددکاری اجتماعی، 4(3)، 17- 5.
شفیع‌آبادی، عبدالله، نوابی‌نژاد، شکوه، فلسفی‌نژاد، محمدرضا و نجفلوی، فاطمه (1390). مقایسه الگوی تعاملات خانواده‌های دارای عضو وابسته به مواد و عادی و ارائه راهبردهای مداخله‌ای. فصلنامۀ مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 1(3)، 283- 264.
شهرکی‌ثانوی، فریبا، نویدیان، علی، انصاری‌مقدم، علیرضا و فرجی‌شوی، مهدی (1390). بررسی رابطه الگوهای ارتباطی خانواده بر کیفیت زندگی نوجوانان. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 1(1)، 114- 101.
صادقی، مرسده (1391). کتاب کوچک گفت‌وگو. تهران: مؤسسۀ فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر.
صیادی، پری و عطایی، پری (1396). تحلیل جامعه‌شناختی تأثیر استفاده از اینترنت بر روابط افراد در خانواده (مورد مطالعه: شهر اصفهان). فصلنامۀ علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، 11(2)، 342-313.
عباسی‌شوازی، محمدتقی، کرمی، فرشاد و عباسی‌آتشگاه، پروین (1400). تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و خانواده: بررسی رابطه استفاده از رسانه‌های نوین و روابط والد-فرزندی در بین دانش‌آموزان دبیرستانی شهر شیراز. جامعه فرهنگ رسانه، 10(40)، 89-71.
عباس‌شوازی، محمدجلال و عسکری‌ندوشن، عباس (1387). آرمان‌گرایی در توسعه و نگرش‌های مرتبط با خانواده در ایران: مطالعه موردی در شهر یزد. نامۀ علوم اجتماعی، 16(34): 49-72.
غفوری‌زارچ، محمدرضا (1400). اثربخشی آموزش برقراری ارتباط کلامی به والدین بر کاهش تعارضات و بهبود رابطه مادر-دختر در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول، پایه‌های هفتم و هشتم شهر یزد. فصلنامۀ خانواده و پژوهش، 18(3)، 24-11.
فریدی‌زاد، فروزش، حیدری، محمدرضا و نیستانی، محمدرضا (1398). بررسی رابطه گفت‌وگومحوری در خانواده با خودگردانی فرزندان و تبیین تربیتی آن. فصلنامۀ علمی فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 14(49)، 23- 7.
گیدنز، آنتونی (1386). راه سوم بازسازی سوسیال‌دموکراسی (منوچهر صبوری کاشانی، مترجم). تهران: شیرازه.
مهدی‌نژاد‌قوشچی، رحمان و اسدپور، اسماعیل (1397). شناسایی شاخص‌های گفت‌وگوی مؤثر زوجین: مطالعه‌ای پدیدار شناختی. فصلنامۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 13(44)، 88- 67.
نیستانی، محمدرضا (1398). اصول و مبانی دیالوگ. اصفهان: یار مانا.
نیومن، ویلیام لاورنس (1393). روش‌های پژوهش اجتماعی؛ رویکردهای کمی و کیفی (ابوالحسن فقیهی و عسل آغاز، مترجمین). ویرایش جدید. تهران: ترمه با همکاری انجمن علوم مدیریت ایران.
Aloia L.S. (2020). Parent–child relationship satisfaction: The influence of family communication orientations and relational maintenance behaviors. The Family Journal, 28(1), 83-89.
Elias, N., Lemish, D., & Rovner-Lev, G. (2021). Food for Thought: Parent-Child Face-to-Face Communication and Mobile Phone Use in Eaterie. Journal of Family Communication, 21(4), 272–286.
Hall, E.D., Shebib, S.J., & Scharp, K.M. (2021). The Mediating Role of Helicopter Parenting in the Relationship between Family Communication Patterns and Resilience in First-semester College Students. Journal of Family Communication, 21(1), 34-45.
Koerner, A. F. & Fitzpatrick M.A. (1997). Family type and conflict: The impact of conversation orientation and conformity orientation on conflict in the family, Communication Studies, 48(1), 59-78.
Koerner, A. F., & Fitzpatrick, M. A. (2006). Family Communication Patterns Theory: A Social Cognitive Approach. In D. O. Braithwaite & L. A. Baxter (Eds.), Engaging theories in family communication: Multiple perspectives (pp. 50–65). Thousand Oaks, CA: Sage.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalism inquiry, Newbury Park, CA: Sage.
Mauthner, N., & Doucet, A. (2003). Reflexive Accounts and Accounts of Reflexivity in Qualitative Data Analysis, Sociology, 37(3), 413-431. Sociology, 37(3), 413-431.
Miller-Day, M. (2017). Family Communication. In Jon Nussbaum (Ed.), Oxford Research Encyclopedia of Communication. New York: Oxford University Press.
Scharp, k.m., & Thomas, L.J. (2018). Making Meaning of the Parent–Child Relationship: A Dialogic Analysis of Parent-Initiated Estrangement Narratives, Journal of Family Communication, 18(4), 302-316.
Singh, R., & Nayak, J.K. (2016). Parent-adolescent conflict and choice of conflict resolution strategy: Familial holiday planning, International Journal of Conflict Management, 27(1), 88-115.
Vanassche, S., Sodermans, A. K., Matthijs, K., Swicegood, G. (2014). The Effect of family types, Family Relationships and Parental Role Models on Delinquency and Alcohol use Among Flemish Adolescents. Journal of Child and Family Studies, 23(1), 128-143.
Visser, M., Overbeek M. M., De Schipper, J. C., Schoemaker, K., Lamers-Winkelman, F. & Finkenauer, C. (2016). Mother–child emotion dialogues in families exposed to interparental violence. Journal of Child Custody, 13(2-3), 178-198.
دوره 15، شماره 3 - شماره پیاپی 38
تابستان 1403
صفحه 291-324

  • تاریخ دریافت 07 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 10 مهر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 10 مهر 1403