نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

مطالعۀ جایگاه زبان‌های ملّی و محلی در اَسناد سیاستی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دکترای سیاست‌گذاری فرهنگی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده
این مقاله، مطالعۀ جایگاه زبان ملّی و زبان محلی در سیاست‌های نهادی کشور را مدنظر دارد و برای دستیابی به این هدف، از روش تحلیل محتوای کیفی اَسناد و سیاست‌های سه نهاد آموزش‌وپرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی و صداوسیما و دیگر اسناد فرادست مهم و تأثیرگذار در این گستره (منشور حقوق شهروندی، مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، نقشۀ جامع علمی کشور، سند چشم‌انداز 1404 و نقشۀ مهندسی فرهنگی کشور) بهره‌گیری شده است. از داده‌های پژوهش، 8 مقولۀ اصلی استخراج شد: زبان فارسی عنصر هویت‌بخش، پیوند هویت بومی با هویت ملّی رمز همبستگی فرهنگی و سیاسی، اشاعۀ زبان، خط و ادبیات فارسی در گسترۀ فراملّی، زبان فارسی به‌مثابۀ ابزاری برای ترویج دین، تقویت زبان و خط فارسی بستری برای ترویج علم، نشر و آموزش زبان فارسی، زبان رسانه و محیط آموزش، ضرورت توجه به زبان‌های محلی و مسئلۀ دوزبانگی و اولویت و لزوم توجه ویژه به تقویت زبان، ادبیات و خط فارسی. یافته‌ها دلالت بر آن داشت که در میان مقولات مستخرج از اسناد و سیاست‌ها، به‌غیراز دو مقولۀ «پیوند هویت بومی با هویت ملّی رمز همبستگی فرهنگی و سیاسی» و «ضرورت توجه به زبان‌های محلی و مسئلۀ دوزبانگی» که به حفظ زبان و هویت محلی پرداخته‌اند، در سایر مقولات تنها به تقویت و ترویج زبان ملّی اشاره شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Studying the Position of National and Local Languages in the Political Documents of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

FARDIN MANSOURI 1
masoud golchin 2
1 Kharazmi University
2 Kharazmi University
چکیده English

The purpose of this article is to study the position of the national language and the local language in the institutional policies of the country. The current research method is the analysis of the qualitative content of the documents and policies of the three institutions of education, culture and Islamic guidance and radio and other important and influential documents in this field (Citizenship Rights Charter, Supreme Council of Cultural Revolution, Comprehensive Scientific Map of the Country, Vision Document 1404 and the cultural engineering map of the country). 8 main categories were extracted from the research data: the Persian language is an element of identity, the connection of the native identity with the national identity as a symbol of cultural and political solidarity, the spread of the Persian language, script and literature in the transnational area, the Persian language as a tool for promoting religion, strengthening the Persian language and script. To promote science, publication and teaching of Persian language, media language and education environment, the need to pay attention to local languages ​​and the issue of bilingualism and the priority and need to pay special attention to the strengthening of Persian language, literature and calligraphy. The findings indicate that among the categories extracted from the documents and policies, apart from the two categories of connecting the native identity with the national identity, the code of cultural and political solidarity, and the need to pay attention to the local languages ​​and the issue of bilingualism, which is aimed at preserving the local language and identity In other categories, it is mentioned only to strengthen and promote the national language.

کلیدواژه‌ها English

National Language
Local Language
identity
solidarity
Institutional Policies
اجلالی، پرویز (1393). جهانی‌شدن و زبان فارسی: نکاتی دربارۀ برنامه‌ریزی زبان ملی. مجله مطالعات اجتماعی ایران، 8(3)، 72-6.
اشتریان، کیومرث (1391). روش سیاست‌گذاری فرهنگی، تهران: آشنا.
حق‌پناه، جعفر (1394). سیاست‌گذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران، چگونگی، فرایند و عوامل مؤثر بر تدوین. مجله سیاست‌گذاری عمومی، 1(2)، 88-69.
خالق‌پناه، کمال و سنائی، علی (1399). سیاست‌های زبانی و زبان‌های اقلیت: واکاوی جایگاه زبان‌های اقلیت در نظم فرهنگی- زبانی ایرانِ مدرن (از 1285 ه‍. ش تا به امروز). فصلنامه علمی- پژوهشی زبان‌شناسی اجتماعی، 3(4)، 77-67.
دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش (1391). برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران، مصوب اسفند 1391، تهران: شورای عالی آموزش و پرورش با همکاری سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی (1393). نقشه مهندسی فرهنگی کشور. تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.
دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی (1397). مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی (27 آذر 1363-29 اسفند 1396). تهران: شورای عالی انقلاب فرهنگی.
رجبی، ابوالفضل (1399). ناکامی سیاستگذاری زبان ملی در اجرای برنامه پنجم توسعه ج.ا.ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ ایران (1382). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
غلامی‌شکارسرایی، محمدرضا (1395). تحلیل گفتمان سیاست‌های قومی پس از انقلاب اسلامی (با تأکید بر دوره 1368-1376). مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 6(20)، 124-111.
فریره، پائولو (1358). آموزش ستمدیدگان. ترجمه احمد بیرشک، تهران: خوارزمی.
فکوهی، ناصر (1397). نوپان‌ایرانیسم، میراث فرهنگی و زبان مادری در ایران. مجموعه مقالات زبان مادری در گفتمان علوم اجتماعی، تهران: نقد فرهنگ.
قریشی، فردین، عباس‌زاده، محمد، صدقی، ناصر، علیزاده‌اقدم، محمدباقر و کهنه‌پوشی، سیدحامد (1397). برساخت گفتمانی سیاست زبان در روند نوسازی ایران؛ نمونه موردی نشریه کاوه (۱۲۹۴-۱۳۰۱).
کریمی، خسرو، ابطحی، مصطفی و مطلبی، مسعود (1399). سیاست‌گذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در امنیت و انسجام ملّی. ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 3(2), 905-889.
مجموعه قوانین و مقررات صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران مشتمل بر فرامین، قوانین، موافقت‌نامه‌ها و کنوانسیون‌های بین‌المللی (1394). تهران: معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری.
مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش‌وپرورش (1392). تهران: موسسه فرهنگی مدرسه برهان.
مک‌گوییگان، جیم (1388). بازاندیشی در سیاست فرهنگی. ترجمه نعمت‌اله فاضلی و مرتضی قلیچ، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
مهدیزاده، حسین (1388). مجموعه قوانین و مقررات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت حقوقی و امور مجلس.
نرسیسیانس، امیلیا (1396). زبان در گستره فرهنگ، مجموعه مقالات انسان‌شناسی زبان‌شناختی.تهران: افکار.
نظری، علی‌اشرف و سازمند، بهاره (1394). مدل‌ها و الگوهای مدیریت تنوعات هویتی و قومی: ارائه راه‌کارهایی برای ایران. فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی، 1(1)، 129-107.
Anderson, Benedict (1991). Imagined Communities, 2nd Ed. (1st Ed. 1983), London: Verso.
Baldauf, R.B. (1997). Language & language in education planning in the Pacific Basin. Dordrecht: Kluwer.
Banks, J. A. (2009). The Routledge International Companion to Multicultural Education. New York, NY: Routledge.
Bartsch, renate (1987). Norms of Language; Theoretical and Practical Aspects. London and New York: Longman.
Bell, L. & Stevenson, H. (2006). Education policy: Process, themes and impact. Routledge.
Devine, M. C. (2019). La Loi Toubon: Language Policy and Linguistic and Cultural Diversity in France (Doctoral dissertation, figshare).
Driedger, Martin (2006). The Ethnic Identity, Other Group Attitudes, and Psychosocial Functioning of Asian American Emerging Adults from Two Contexts. Journal of Adolescent Research, September, 71, 542- 568.
Friedman, A.L. & Miles, S. (2009). Developing stakeholder theory. Journal of Management Studies 39, 1–21.
Humphreys, P. (2009). The Politics of Media Policy: How Political? journal of Research and Reflections in Education, 4(2), 80-111.
Hutchinson, J. (2008). “The effect of manipulated self- efficacy on perceived and sustained effort”. Journal of Applied Sport Psychology, 20(4), 457-472.
Jan, J. S. & Lomeli (2022). Bilingual education: History, Politics, Theory, and Practice (3rd Ed.). Los Angeles, CA: Bilingual Educational Services.
Johnson, N., Lilja, N., Ashby, J. A. & Garcia, J. A. (2004). The practice of participatory research and gender analysis in natural resource management. IN Natural Resources Forum, 28(3), 189-200, Blackwell Publishing Ltd.
Lasswell, Harold D. (1956). The Deciston Process: Seven Categories of Functional Analysis. College park, MD: Bureau of Governmental Research, University of Maryland.
McCarty, T. L. (2011). Ethnography and Language Policy. London: Routledge.
Muzoora, M. (2016). Peril or promise: the realities of the implementation of mother tongue/language policy in the rural primary classrooms of Uganda (Doctoral dissertation, University of Tasmania).
Shohamy, E. (2006). Language policy: hidden agendas and new approaches. London: Routledge.
Spolsky, B. (2012). What is language policy? In Spolsky, B. (Ed.), The Cambridge Handbook of Language Policy (pp. 3–15), Cambridge: CUP
Tollefson, J.W. (1991). Planning Language, Planning Inequality: Language Policy in the Community. Longman, London.
Wimmer Andreas (2009). Ethnic Politics and Armed Conflict. American Sociological Review, 74 (April), 316-337.

  • تاریخ دریافت 30 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 28 مرداد 1402
  • تاریخ اولین انتشار 01 فروردین 1403