مسائل اجتماعی ایران
نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

معرفی و نقد کتاب «تنظیم حکومتی دین و التزام مذهبی؛ تحلیل تجربی در سه سطح جهانی، کشورهای اسلامی و ایران» (گزارش نشست)

نویسنده

محسن عموشاهی

گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.61186/jspi.14.2.411
چکیده
کتاب «تنظیم حکومتی دین و التزام مذهبی؛ تحلیل تجربی در سه سطح جهانی، کشورهای اسلامی و ایران» نوشتۀ محمدرضا طالبان است که به‌تازگی (زمستان ۱۴۰۲) از سوی پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی و انتشارت عروج منتشر شده است. نویسندۀ کتاب، دانشیار جامعه‌شناسی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی و دارای ده‌ها مقاله و اثر در حوزۀ جامعه‌شناسی دین است. این نوشتار گزارش نشست نقد کتاب یادشده با حضور طالبان نویسندۀ اثر و علیرضا شجاعی‌زند و سیدحسین سراج‌زاده به عنوان ناقد است. کتاب حول این مسئلۀ دیرپا شکل گرفته که جامعه‌پذیری رسمی مذهبی توسط حکومت پساانقلابی ایران در چند دهۀ اخیر، چه تأثیری بر دین‌داری ایرانیان گذاشته است؟ نویسنده در پاسخ با رجوع به استدلال‌های ارائه‌شده توسط اندیشمندان ایرانی و ردیابی مسئله در ادبیات جامعه‌شناسی دین، به دو جواب متضاد ذیل دو پارادایم یا دیدگاه نظری سکولاریزاسیون و اقتصاد بازار دین رسیده است. طرفداران رویکرد نظری اقتصاد بازار دین با اقامۀ استدلال‌هایی تأثیر مزبور را منفی می‌دانند و بر این باورند که تلاش چنددهه‌ای حکومت دینی برای جامعه‌پذیری مذهبی مردم و تنظیم مذهبی هرچه بیشتر جامعه، خواه‌ناخواه موجب کاهش التزام مذهبی ایرانیان شده است. در مقابل، برخی اندیشمندان ایرانی و نیز جامعه‌شناسان طرفدار رویکرد نظری سکولاریزاسیون، تغییر ساختارهای جامعه و تعبیۀ برخی نظام‌های پاداش‌دهی اجتماعی را موجب ایجاد انگیزش تسهیل و تقویت هرچه بیشتر دین‌داری و افزایش التزام مذهبی ایرانیان می‌دانند. اثر حاضر در مقام آزمون تجربی رویکردهای یادشده در ایران تلاش نموده تا نشان دهد که نتایج یک مطالعۀ سیستماتیک علمی با اتخاذ روش تطبیقی چندسطحی تا چه حد برای مدعاهای مزبور دلالت تأییدی یا ابطالی دارند.

کلیدواژه‌ها

معرفی کتاب
نقد کتاب
جامعه‌شناسی دین

عنوان مقاله English

The report of the meeting on the introduction and review of the book "Investigation of the relationship between government regulation of religion and religious commitment"

نویسنده English

Mohsen Amooshahi
چکیده English

Government Regulation of Religion and Religious Commitment (Empirical Analysis in Three levels: Global, Islamic countries and Iran)

کلیدواژه‌ها English

Book Review
Government Regulation of Religion
Religious Commitment
Sociology of Religion
Casanova, Jose (1994) Public Religion in The Modern World, Chicago, University of Chicago Press.
سراج‌زاده، سیدحسین (1389). پارادوکس دینی‌شدن حکومت و عرفی‌شدن جامعه در ایران امروز. ماهنامه مشق فردا، (3)، 63.
Finke, Roger and Rodney Stark (1992) The Churching of America, 1776-1990: Winners and Losers in Our Religious Economy. New Jersey: Rutgers University Press.
طالبان، محمدرضا (1402). تنظیم حکومتی دین و التزام مذهبی. تهران: پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی و انتشارت عروج.
Serajzadeh, Seyed Hossein (2009). Paradox of religiousization of government and secularization of society in today's Iran. Masaq-e Farda Monthly, (3) 63.
Taleban, Mohammadreza (2023). Government Regulation of Religion and Religious Commitment (Empirical Analysis in Three levels: Global, Islamic countries and Iran). Tehran: Research Institute of Imam Khomeini (RA) and the Islamic Revolution and Oroj Publications.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405