Sociological Explanation of Influencing Factors on Students' Attitudes towards Drugs (Case study: second grade secondary school students in Mehriz city)

Authors

1 Payam Noor university

2 Yazd University

Abstract
In recent years, the age of drug use in Iran has decreased to 10-12 years, and students, as a group in this sensitive age group, have been exposed to drug use more than before. Various factors play a role in the formation of this problem, knowing which can lead to a more favorable encounter with the problem of drug use among students. Based on this, the present research has analyzed the sociological factors affecting students' attitudes towards drugs by using quantitative methodology and survey method. The statistical population of the research was the second grade high school students of Mehriz, 250 of whom were studied using the stratified sampling method. The findings showed that the attitude of students towards drug use is negative and the effect of the variables of religiosity, social capital and the type of relationships within the family on the attitude of students towards drugs is also negative. Furthermore, the independent variables in total have an average ability to explain the variance of the variable of attitude towards drug use. Based on this, it can be said that strengthening religiosity, social capital and the type of family relationships among a significant part of students can lead to strengthening the negative attitude of students towards drug use.

Keywords


Alves, R., Precioso, J., & Becoña, E. (2021). Llicit drug use among college students: The importance of knowledge about drugs, live at home and peer influence. Journal of psychoactive drugs, 53(4), 329-338. [DOI:10.1080/02791072.2020.1865592]
احمدی، حبیب؛ خواجه‌نوری، بیژن؛ و موسوی، مجید (1388). عوامل مرتبط با بزهکاری دانش‌آموزان دبیرستانی. فصلنامه رفاه اجتماعی، 9(33)، 122-105.
Burt, R. S. (2018). Structural holes. In Social Stratification (pp. 659-663). Routledge. [DOI:10.4324/9780429494468-63]
برگ، اتوکلاین (1386). روان‌شناسی اجتماعی. ترجمه علی‌محمد کاردان، تهران: اندیشه.
Fernández-Villa, T., Molina, A. J., Amezcua-Prieto, C., Mateos, R., Cancela, J. M., Delgado-Rodríguez, M., & Martín, V. (2019). Drug use, family support and related factors in university students. A cross-sectional study based on the uniHcos Project data. Gaceta sanitaria, 33, 141-147. [DOI:10.1016/j.gaceta.2017.10.019]
بوستانی، داریوش و خواجه‌دولت‌آباد، روح‌الله (1393). بازنمایی بسترهای تسهیل‌کنندۀ مصرف مواد مخدر در دانشجویان (تحقیقی کیفی در باب دانشجویان مبتلا به اعتیاد در دانشگاه شهید باهنر کرمان). مطالعات اجتماعی ایران، 2، «ویژه‌نامۀ کرمان»،73-55.
Fine, B. (2002). Social capital versus social theory. Routledge. [DOI:10.4324/9780203470787]
پارسیان، منیره؛ هاشمیان، کیانوش؛ ابوالمعالی، خدیجه و میرهاشمی، مالک (1394). پیش‌بینی نگرش به مصرف مواد مخدر در نوجوانان بر اساس عوامل خطرساز تربیتی خانوادگی به‌منظور سلامت روانی نوجوانان در جامعه: طراحی مدلی برای پیشگیری از اعتیاد. مجله دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، ۱۵ (۲)، 206-198.
Fletcher, A., & Bonell, C. (2013). Social network influences on smoking, drinking and drug use in secondary school: centrifugal and centripetal forces. Sociology of Health & Illness, 35(5), 699-715. [DOI:10.1111/j.1467-9566.2012.01522.x]
تشکر، زهرا و معینی، محمدرضا (1381). نگاهی به سرمایۀ اجتماعی و توسعه. فصلنامه رفاه اجتماعی، 1(4)، 42-25.
Francis, J. M., Myers, B., Nkosi, S., Petersen Williams, P., Carney, T., Lombard, C., & Morojele, N. (2019). The prevalence of religiosity and association between religiosity and alcohol use, other drug use, and risky sexual behaviours among grade 8-10 learners in Western Cape, South Africa. PloS one, 14(2), e0211322. [DOI:10.1371/journal.pone.0211322]
جزایری، علیرضا؛ رفیعی، حسن و نظری، محمدعلی (1382). نگرش دانش‌آموزان مقطع راهنمایی شهر تهران درباره اعتیاد. رفاه اجتماعی، 2(7)، 230-217.
Hirschi, T. (2017). Causes of delinquency. Routledge. [DOI:10.4324/9781315081649]
چوپانی، موسی؛ پشتیبان، فرزاد؛ پورقادری، پریسا و غلامی، زینب (1396). شیوه‌شناسی آسیب‌های اجتماعی شایع در بین نوجوانان 12 - 20 سال شهرستان شاهین‌دژ. مجلۀ روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی. 25(1): 13-1.
Jang, S. J., Foertsch, S., Johnson, B. R., Ozbay, O., & Takmaz Demirel, F. (2023). Religiosity and deviance among college students in Türkiye: A test of ascetic theory. Deviant Behavior, 1-15. [DOI:10.1080/01639625.2023.2183350]
خبرگزاری ایرنا (۱۱ خرداد ۱۴۰۱). ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر مصرف‌کننده موادمخدر در کشور وجود دارد. قابل‌دسترسی در: https://irna.ir/xjJBcR
Kovacs, E., Piko, B. F., & Fitzpatrick, K. M. (2011). Religiosity as a protective factor against substance use among Hungarian high school students. Substance use & misuse, 46(10), 1346-1357. [DOI:10.3109/10826084.2011.581322]
خبرگزاری تسنیم (1402). مصرف الکل بیشترین اعتیاد شایع در میان دانش‌آموزان. قابل‌دسترسی در: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/04/31/2929302
Miech, R. A., Johnston, L. D., Patrick, M. E., O'Malley, P. M., Bachman, J. G., & Schulenberg, J. E. (2023). Monitoring the Future National Survey Results on Drug Use, 1975-2022: Secondary School Students. Institute for Social Research.
دلاور، علی؛ محمدرضایی، علی و علیزاده، ابراهیم (1388). رابطه مؤلفه‌های خانوادگی با نگرش به مواد مخدر در بین دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهر تهران. روانشناسی بالینی و شخصیت، 7(2)، 34-21.
Miller, I. W., Ryan, C. E., Keitner, G. I., Bishop, D. S., & Epstein, N. B. (2000). The McMaster approach to families: Theory, assessment, treatment and research. Journal of family therapy, 22(2), 168-189. [DOI:10.1111/1467-6427.00145]
رابینز، استیفن (1392). مبانی رفتار سازمانی. ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
Mousavi, F., Garcia, D., Jimmefors, A., Archer, T., & Ewalds-Kvist, B. (2014). Swedish high-school pupils' attitudes towards drugs in relation to drug usage, impulsiveness and other risk factors. PeerJ, 2, e410. [DOI:10.7717/peerj.410]
شیخ، محمود و کاشی، علی (1394). بررسی میزان شیوع مصرف مواد مخدر در دانش‌آموزان ایرانی و ویژگی‌های جمعیت شناختی مرتبط با الگوی مصرف این مواد. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 14(30): 160-145.
Rice, R. E., Donohew, L., & Clayton, R. (2003). Peer network, sensation seeking, and drug use among junior and senior high school students. Connections, 25(2), 32-58.
ضیاءالدینی، حسن؛ شریفی، امیر؛ نخعی، نوذر و ضیاءالدینی، احمد (1389). فراوانی تجربه حداقل یک‌بارمصرف مواد اعتیادآور در دانش‌آموزان پسر پیش‌دانشگاهی شهر کرمان. مجله اعتیاد و سلامت، 2(3-4)، 110-103.
Simmel, G. (1997). Essays on religion (Vol.10). Yale University Press.
ضیایی، پروین؛ حاتمی‌زاده، نیکتا؛ وامقی، روشنک و دولت‌آبادی، شیوا (1380). بررسی میزان شیوع مصرف سیگار و سن کشیدن اولین سیگار در دانش‌آموزان سال آخر دبیرستان‌های شهر تهران در سال تحصیلی 78-1377. تحقیقات نظام سلامت حکیم (حکیم)، 4(2): 84-78.
Tonin, S. L., Burrow-Sanchez, J. J., Harrison, R. S., & Kircher, J. C. (2008). The influence of attitudes, acculturation, and gender on substance use for Mexican American middle school students. Addictive Behaviors, 33(7), 949-954. [DOI:10.1016/j.addbeh.2008.02.014]
طالبان، محمدرضا (1381). دین‌داری و بزهکاری در میان جوانان دانش‌آموز، تهران: موسسه پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات.
Tsering, D., Pal, R., & Dasgupta, A. (2010). Substance use among adolescent high school students in India: A survey of knowledge, attitude, and opinion. Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences, 2(2), 137. [DOI:10.4103/0975-7406.67005]
عظیمی‌هاشمی، مژگان؛ اعظم‌کاری، فائزه؛ بی‌گناه، معصومه و رضامنش، فاطمه (1394). ارزش‌ها، نگرش‌ها و الگوهای کنش جوانان در خصوص همسرگزینی و روابط پیش از ازدواج (موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه‌های استان خراسان رضوی). راهبرد فرهنگ، 29، 212-179.
Unlu, A., Sahin, I., & Wan, T. T. (2014). Three dimensions of youth social capital and their impacts on substance use. Journal of Child & Adolescent Substance Abuse, 23(4), 230-241. [DOI:10.1080/1067828X.2013.786934]
قاسم‌زاده، داوود (1402). مطالعه کیفی علل و زمینه‌های اختلال مصرف مواد مخدر بین دانش‌آموزان شهر تبریز. اعتیادپژوهشی، 67، 126-101.
Walker, R., & Shepherd, C. (2008). Strengthening Aboriginal family functioning: What works and why? Melbourne (AUST): Australian Institute of Family Studies.
کلمن، جیمز (1385). بنیادهای نظریه اجتماعی. ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نی.
گسن، ریموند (1370). مقدمه‌ای بر جرم‌شناسی. ترجمه مهدی کی‌نیا، تهران: مترجم.
مرادی، شهاب؛ قربانی، راهب و رادبخش، ناهید. (1397). نگرش به مواد مخدر و برخی عوامل مرتبط با آن در دانش‌آموزان پسر دبیرستانی سمنان. کومش، ۲۰ (۲)، 335-325.
مهاجردارابی، هاجر (1386). رابطه نگرش نسبت به مصرف مواد و عوامل پیش‌بینی آن در دختران مقطع دبیرستان شهر تهران. تهران: مرکز تحقیقات سوءمصرف و وابستگی به مواد.
نجف‌زاده، اسماعیل؛ جلیلیان، کریم و امیرپور، شهروز (1397). بررسی تأثیر دین‌داری بر کاهش گرایش دانش‌آموزان به مواد مخدر. فصلنامه دانش انتظامی، 39، 124-107.
نریمانی، محمد؛ رجب‌پور، مجتبی؛ احمدی، عذرا؛ یاقوتی‌زرگر، حسن و رستم‌اوغلی، زهرا (1395). بررسی میزان شیوع و عوامل مرتبط با سوءمصرف مواد در بین دانش‌آموزان شهر سمنان. روانشناسی مدرسه، 5(4): 145-132.
ولدبیگی، اقبال؛ نیک‌بخت، عیسی و لشکری، امیر (1396). گرایش به مصرف مواد مخدر در بین دانش‌آموزان دبیرستانی دبیرستان‌های شهر مریوان. رفاه اجتماعی، 17(64)، 253-231.
یارمحمدی‌واصل، مسیبب و قنادی، فاطمه (1401). اعتیاد: سبب‌شناسی، پیشگیری و درمان. همدان: دانشگاه بوعلی سینا.

  • Receive Date 08 June 2026
  • Publish Date 08 June 2026