نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

واکاوی تجارب ازدواج زودهنگام دانش‌آموزان مقطع متوسطه در شهر میمند

نویسندگان

گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

چکیده
پژوهش حاضر به دنبال واکاوی کیفی تجارب ازدواج زودهنگام دانش‌­آموزان در مقطع متوسطه شهر میمند است. این مطالعه جزو پارادایم تفسیری و ماهیت آن کیفی است و با روش نظریۀ زمینه‌­ای با رویکرد اشتروس و کوربین صورت گرفته است. با استفاده از طریق نمونه‌­گیری هدفمند با استراتژی نمونه‌­گیری نظری با ۱۵ نفر از دانش‌­آموزان دوره‌­های متوسطۀ اول و دوم که در سنین کمتر از هجده سال ازدواج کردند، مصاحبه­های عمیق صورت گرفت. همزمان با جمع‌­آوری داده­‌ها، کدگذاری و تحلیل یافته‌­ها انجام گرفت. یافته‌­ها شامل ۶۲ مقولۀ فرعی، ۱۲ مقولۀ اصلی و مقولۀ مرکزی تحت عنوان «ازدواج زودهنگام به‌مثابۀ فقدان صدا و عاملیت دختران دانش‌­آموز» بود. نتایج این پژوهش نشان داد که در بافت سنتی و طایفه‌­ای محل زندگی دختران و تحت شرایط مداخله‌­گر بحران هویت در دوران نوجوانی، ازدواج زودهنگام در سنین مدرسه اتفاق می‌­افتد. شرایط علّی که در بروز این پدیده نقش ایفا نمودند، پدرسالاری، مشکلات اقتصادی و فقر معیشتی و محیط نابسامان خانواده دختر بودند. کنش‌­هایی که در پاسخ به پدیدۀ ازدواج زود­­هنگام ارایه شد شامل تجربۀ جنسی، چالش‌­های تحصیلی، کودک‌مادری، خشونت خانگی و آثار روحی و روانی بودند. پیامدهای ازدواج زودهنگام نیز به شکل نابسامانی زندگی زناشویی و طلاق در سنین نوجوانی رُخ داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Qualitative analysis of the early child marriage experiences in secondary schools in Meimand city

نویسندگان English

Halimeh Enayat
Hakime Zare
چکیده English

The purpose of the current research is to qualitatively analyze the early child marriage experiences of married teenage students in secondary school in Maimand city. This study is part of the interpretive paradigm and its nature is qualitative, and it was conducted with the method of grounded theory with the approach of Strauss and Corbin. First, through purposive sampling and then theoretical sampling, in-depth interviews were conducted with 15 students of the first and second high schools who got married at the age of less than eighteen years. Simultaneously with data collection, coding and analysis of findings were done. The findings include: 62 sub themes; The 12 main themes and central theme are under the title of early child marriage as "lack of voice and agency" of female students. The results of this research showed that in the traditional and tribal context where girls live and under the intervening conditions of identity crisis during adolescence, early child marriage occurs at school ages. The causal conditions that play a role in the occurrence of this phenomenon are: patriarchy, economic problems and poverty, and the chaotic environment of the girl's family. The actions that were presented in response to the phenomenon of early child marriage include: sexual experience, academic challenges, mother's child, domestic violence, and psychological effects. The consequences of early child marriage have also occurred in the form of disordered married life and divorce at teenage ages.

کلیدواژه‌ها English

early child marriage
married students
lack of voice
Agency
Grounded theory
ابراهیمی، حبیبه و فخرایی، سیروس (1394). بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با ازدواج زودرس درشهرستان نقده. فصلنامۀ مطالعات جامعه‌شناسی، 6(21)، 110-93.
احمدی، حبیب (1382). روان‌شناسی اجتماعی. شیراز: دانشگاه شیراز.
احمدی، کامیل (1396). طنین سکوت: پژوهشی جامع درباره ازدواج زودهنگام کودکان در ایران. تهران: شیرازه.
احمدی، کامیل (1400). نقش ازدواج موقت (TM) در ترویج کودک همسری (ECM) در ایران. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی (دانشگاه تاکستان)، 7(3)، 57-39.
اسدپور، عهدیه؛ کمالی، افسانه و سفیری، خدیجه (1398). فهم مسئلۀ ازدواج در دوران کودکی از نگاه کودک-زنانِ ازدواج‌کردۀ خراسانی. بررسی مسائل اجتماعی ایران، 10(1)، 194-167.
اعزاری، شهلا (1383). ساختار جامعه و خشونت علیه زنان. فصلنامۀ علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، 4(14)، 111-66.
اعزازی، شهلا (1394). جامعه‌شناسی خانواده. تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
افتخارزاده، سیده‌زهرا (۱۳۹۴). تجربه زیسته زنان در ازدواج زودهنگام. پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، 2(3)، 156-108.
ایمان، محمدتقی (1397). روش‌شناسی تحقیقات کیفی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ایمان، محمدتقی؛ گلی، علی و زارع، اسما (1394). مطالعۀ الگوی فضایی شیوع ازدواج در بین زنان زیر 20 سال شهری و فرزندآوری آنان. مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 5(14)، 24-1.
تیلر، هوارد. کانینگ (1378). باروری و جمعیت. ترجمه زهرا پورانصاری، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
حاجیلو، فتانه؛ آقایاری، توکل و علیپورآبدار، فریده (1400). علل زمینه‌ساز کودک همسری (مطالعه موردی زنان دارای تجربه زیسته مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی شهر تبریز). فصلنامه زن و جامعه، 12(48)، 116-107.
دانش‌مهر، حسین؛ خالق‌پناه، کمال و زندی‌سرابسوره، سهیلا (1399). طرد از میدان آموزش و بازتولید نابرابری جنسیتی: تحلیل روایت زنان روستاهای شهرستان دهگلان. نشریه زن در توسعه و سیاست، 18(1)، 129-105.
ریتزر، جورج (1374). نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی (1993). تهران: علمی.
زارعی‌محمودآبادی، حسن و زارعی، فاطمه (1400). علل و پیامدهای ازدواج زودهنگام و وقوع کودک‌همسری در دانش‌آموزان دختر استان یزد (طلاق دانش‌آموزی): مطالعه داده بنیاد. دوماهنامه علمی پژوهشی دانشکده یزد، 20(3)، 27-12.
سلحشور، عصمت و حبیب‌پورگتابی، کرم (1400). تحلیل جامعه‌شناختی نقش فقر در تجربه کودک‌همسری (مطالعه موردی: زنان شهر چابهار). فصلنامه پژوهش مسائل اجتماعی ایران، 1(2)، 75-31.
صفوی، حنانه‌سادات و مینایی، ماه‌گل (۱۳۹۴). تجربه زیسته دختران نوجوان در نقش همسر (مطالعه ازدواج زودهنگام دختران آران و بیدگل) ویژه‌نامه پژوهش‌نامه زنان. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 6(1)، 106-87.
عباسی‌شوازی، محمدجلال و صادقی، رسول (1384). قومیت و الگوهای ازدواج در ایران. پژوهش زنان. 3(1)، 47-25.
غدیری، ماهرو (1395). سن رضایت به ازدواج از منظر نظام بین‌المللی حقوق بشر. فصلنامۀ خانواده پژوهشی، 12(45)، 139-115.
قلی‌پور، سیاوش؛ امیری، نادر و تیزچنگ، مهسا (1393). زنان و بازتولید پدرسالاری (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه). مجله جامعه‌شناسی ایران، 15(4)، 152-111.
کاظمی‌پور، شهلا (1383). حول سن ازدواج در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن. پژوهش زنان، 2(3)، 124-103.
کیانپورقهفرخی، فاطمه و حقیقی، جمال (1386). رابطۀ هفت مرحلۀ اول نظریۀ رشد روانی-اجتماعی اریکسون با سلامت روانی بین سالمندان استان خوزستان. مجلۀ علمی پزشکی جندی شاپور، 6(4)، 453-446.
کیانی، مژده و رهنمافلاورجانی، زهره (1394). تأثیر احساس نابرابری جنسیتی بر سرمایه اجتماعی زنان تحصیلکرده شهر اصفهان. جامعه‌شناسی کاربردی، 26(2)، 90-77.
لطفی، راضیه (1389). پیامدهای سلامتی ازدواج زودرس در زنان. فصلنامه زن و بهداشت، 1(2)، 79-67.
محسنی‌تبریزی، علیرضا (1395). کتاب روش تحقیق کیفی در مکاتب تفسیری (زمینه و کاربرد). تهران: اطلاعات.
مرادی، علی (1397). مطالعه جامعه‌شناختی عاملیت زنان: مورد مطالعه شهر کرمانشاه. جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، 7(1)، 182-151.
مسگرطهرانی، زینب؛ کاظمی، عباس و میرزایی، خلیل (1399). دیوارهایی که ترک می‌خورند: پیش روی آرام عاملیت زنان، مطالعۀ موردی زنان ترکیه و ایران. جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 7(16)، 347-317.
مرکز آمار ایران (1400). نتایج سرشماری نفوس و مسکن 1400: نتایج تفصیلی زناشویی. دسترسی در: https://www.amar.org.ir
میرشاه، سمیه (1400). پیامدها و آسیب‌های کودک همسری. چهارمین کنفرانس بین‌المللی فقه، حقوق و پژوهش‌های دینی. دسترسی در: https://civilica.com/doc/1439936
هاشمی‌نسب، فخرالسادات؛ مقصودی، سوده و قنادزاده، مهدی (1401). واکاوی کیفی تجربۀ کودک‌همسری در بین زنان جداشده از همسر شهر کرمان. مسائل اجتماعی ایران، 13(1)، 291-271.

  • تاریخ دریافت 19 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 08 مهر 1402
  • تاریخ اولین انتشار 08 مهر 1402