نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

فساد مالی؛ هم‌کنشی عاملان مستعد و ساختارهای معیوب

نویسندگان

گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج

چکیده
یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی دولت‌ها، فساد اداری شامل اختلاس، تقلب، رانت‌خواری، سوءاستفاده و خیانت در بیت‌المال است. پژوهش حاضر مهم‌ترین دلایل ایجادکنندهٔ این نوع از فساد را با روش نمونه‌گیری هدفمند از طریق مصاحبه با ۸ نفر محکوم به فساد مالی واکاوی کرده است. با بررسی داده‌ها، شرایط و زمینه‌های منجر به فساد مالی با سه مضمون فراگیر «شخصیت‌های فسادآفرین»، «سازمان‌های تبعیض‌آفرین نارسا» و «ساختارهای ناکارآمد فساد» استخراج شده‌اند. طبق یافته‌ها، ساختار و عاملیت در ارتکاب به فساد مالی به صورت شبکه‌ای در هَم‌کُنشی با یکدیگر قرار می‌گیرند؛ به این معنی که سطوح سازمانی و ساختاری و ویژگی‌های شخصیتی عاملان در یک ساختار شبکه‌ای و یک رابطهٔ تشدیدکننده یا ترقیق‌کننده، بسترساز ارتکاب به فساد مالی می‌شوند. بر اساس یافته‌ها می‌توان گفت ابعاد مختلف سازمانی و ساختاری با هم و همین‌طور با دلالت‌های عامل‌گرا با یکدیگر در یک ساختار شبکه‌ای، می‌توانند عاملان مستعد و ساختارهای معیوب را به هم نزدیک‌تر و بستر ارتکاب به فساد را مساعدتر کنند. ساختار و عاملیت دو روی یک سکه‌اند و کنشگران حین کنش متقابل و در اثر تکرار رفتارها، ساخت را بازسازی می‌کنند و افراد هم‌زمان با به‌وجودآوردن جامعه و ساختارهای آن، خود نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Financial corruption; interaction of agents and defective structure

نویسندگان English

Seyed Samad Beheshti
Hamideh Dehghani
Hamid Sedaghat
Ebrahim Fattahpour
چکیده English

One of the most important challenges facing governments is corruption, which includes embezzlement, fraud, rent-seeking, misuse and betrayal of the treasury. The present study, by interviewing with the eight people accused of economic corruption, seeks to investigate the most important implications that have led to economic corruption. Samples were selected with purposeful method sampling and interviewed in depth. Following the analysis of the data, the conditions and contexts leading to corruption have been extracted with the three general themes of "corrupt personalities", "unsuccessful discriminatory organizations" and "dysfunctional structures of corruption". "Negative mindset", "mindfulness", "reduction of work ethic and conscience" and "dangerous elites" have been identified as the characteristics of corrupting personalities. "Internal discrimination", "partisanship", "illegality of managers", "weak organizational structure", "incompetence", poor support and living conditions of employees "," working conditions "and" trapping "have been extracted as various dimensions of failing organizations. "Incompetent managers", "weak enforcement", "weak monitoring systems", "corrupt network relations", "bus management" and "kinship" have also been identified as dimensions of a dysfunctional corruption structure. Corruption is intertwined as a network, meaning that none of the organizational and structural levels and personality traits of perpetrators, their will and motivation alone can cause corruption, but these levels can A network structure and an aggravating or aggravating relationship become the bedrock of committing corruption.

کلیدواژه‌ها English

Structure
Agency
Corruption
financial corruption
Interaction
ابریشمی‌راد، محمدامین و اسدی اوجاق، نادر (1400). مهم‌ترین علل قابل‌اجرا نبودن قانون در نظام حقوقی ایران. فصلنامهٔ دانش حقوق عمومی. 11(35)، 144-119.
احدی، پرویز؛ غفاریان گلبو، محمد؛ جوان‌پور، عزیز و نوجوان، صمد (1390). بررسی فساد سیاسی و رابطه آن با توسعه سیاسی از منظر جامعه‌شناسی سیاسی. مجله مطالعات جامعه‌شناسی، 10(40)، 146-133.
افضلی، عبدالرحمان (1391). فساد اداری و تأثیر آن بر توسعه، علل، پیامدها و راهکارهای برون‌رفت. مجله حقوقی بین‌المللی، نشریه مرکز امور حقوقی بین‌المللی ریاست جمهوری، 28، 235-264.
بهشتی، سیدصمد و خان‌محمدی، احسان (1399). بررسی وضعیت ادراک از فساد و عوامل مرتبط با آن مطالعهٔ شهروندان شهر سرپل‌ذهاب. مجله جامعه‌شناسی کاربردی، 31(4)، 72-45.
توانا، محمدعلی؛ هاشمی‌اصل، سیدیزدان و جریده، سیدجواد (1398). بررسی پدیدهٔ جنگ از منظر ابن خلدون. فصلنامه علمی-پژوهشی نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان. 9(2)، 147-171.
توحیدفام، محمد و حسینیان امیری، مرضیه (1388). تلفیق کنش و ساختار در اندیشه گیدنز، بوردیو و هابرماس و تأثیر آن بر جامعه‌شناسی جدید: پژوهشنامه علوم سیاسی، 4(3)، 107-79.
جعفریه، زهراسادات و طاهرپور کلانتری، حبیب‌اله (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر پیش‌گیری از تمایل بر وقوع تخلفات مالی در سازمان امور مالیاتی کشور: نشریه فرایند مدیریت و توسعه، 2، 19-46.
جلائی پور، حمیدرضا و محمدی، جمال (1392). نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، تهران: نی.
حقیقتیان، منصور؛ کریمی زاده، سمیه و نظری، جواد (1391). بررسی برخی عوامل اجتماعی مؤثر بر فساد اداری: مجله جامعه‌شناسی کاربردی، 33، 125- 142.
خضری، محمد (1384). تحلیل نهادی فساد اداری: فصلنامه مطالعات راهبردی، 8، 513-530.
خیالت دوگراف، پیتر؛ واخنار، پتریک؛ مارافیک، فون (1397). چشم‌اندازهای نظری فساد. ترجمه هانیه هژبرالساداتی، داود حسینی هاشم‌زاده، محمد فاضلی، جلیل یاری، تهران: آگاه.
ربیعی، علی و هاجر، آصف (1391). نقش فرهنگ سازمانی در پیشگیری از بروز فساد اداری: فصلنامه مدیریت دولتی، 4، 45-58.
ربیعی، علی (1390). زنده‌باد فساد: جامعه‌شناسی سیاسی فساد در دولت‌های جهان سوم. تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
رحمانی، تیمور و اصفهانی، پوریا (1395). بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری فساد با تأکید بر فعالیت‌های اقتصادی، مطالعه کشورهای درحال‌توسعه: نشریه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 24 (78)، 227-208.
رزآکرمن، سوزان (1390). فساد و دولت، علت‌ها، پیامدها و اصلاح. ترجمه منوچهر صبوری، تهران: پردیس دانش.
رفیع‌پور، فرامرز (1388). سرطان اجتماعی فساد. تهران: شرکت سهامی انتشار.
رفیع‌پور، فرامرز (1396). توسعه و تضاد، کوششی در جهت تحلیل انقلاب اسلامی و مسائل اجتماعی ایران. تهران: شرکت سهامی انتشار.
رهنمود، فرج اله؛ کلانتری، حبیب‌اله و رشیدی، اعظم (1388). شناسایی عوامل مؤثر بر فساد مالی در بین کارکنان دستگاه‌های اجرایی. فصلنامه مدیریت اجرایی، 10، 35-52.
زاهدی، شمس‌السادات. محمدنبی، سینا، شهبازی، مهدی (1388). بررسی عوامل مؤثر بر کاهش فساد اداری (مطالعه موردی در شهرداری تهران). مدیریت فرهنگ سازمانی، 7 (23)، 55-29.
شریف‌زادگان، محمدحسین و قانونی، حسین (1395). تحلیل و مفهوم‌سازی نظری تأثیرات دولت رانتی بر عاملیت و ساختار جامعه و اقتصاد شهری در ایران. اقتصاد شهری، 3، 18-1.
عابدی‌جعفری، حسن و طاهرپور، حبیب‌الله (1398). شناسایی عوامل فردی مؤثر بر تمایل به فساد اداری در شهرداری تهران. فصلنامهٔ مطالعات رفتار سازمانی، 8، 74-49.
عباسپور، مرتضی؛ مقیمی، سیدمحمد؛ جندقی، حسین و خنیفر، حسین (1383). بررسی عوامل سازمانی مؤثر بر فساد اداری دولتی شهرستان شاهرود. دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت، گروه مدیریت دولتی، کارشناسی ارشد مدیریت دولتی.
عباس‌زاده واقفی، شیرین‌السادات؛ دلخواه، جلیل و دهکردی، لطف‌الله (1396). شناسایی علل بومی فساد اداری: مورد مطالعه شهرداری تهران. دانش حسابرسی، 17(68)، 23-34.
عظیمی، حسین؛ عطافر، علی و شائمی برزکی، علی (1389). بررسی عوامل مدیریتی و سازمانی مؤثر بر فساد اداری-مالی در سازمان‌های دولتی مراکز استان‌های اصفهان و زنجان. اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 4، 129-147.
قادری، مهدی. (1388). فساد اداری در ایران؛ تحلیلی جامعه‌شناختی. معرفت، 138، 105-118.
کمالی، یحیی (1397). روش‌شناسی تحلیل مضمون و کاربرد آن در مطالعات سیاست‌گذاری عمومی. فصلنامه سیاست‌گذاری عمومی، 4(2)، 208-189.
محمدی، جمال و جلائی پور، حمیدرضا (1395). نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی. تهران: نی.
منصوری، فردین؛ حسینی‌قمی، مژگان و مصلحتی، حسین (1397). زمینه‌های اجتماعی رواج فساد اقتصادی و اداری: مطالعه موردی دربارهٔ شهرداری‌های مناطق و بانک‌ها در شهر تهران. مجله مسائل اجتماعی ایران، 9، 123-101.

  • تاریخ دریافت 18 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 06 مهر 1402
  • تاریخ اولین انتشار 06 مهر 1402