نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

کاوشی در بسترهای خانوادگی و نقش آن در بازتولید پدیدۀکودکان کار خیابانی در شهر اهواز

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 مربی گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده
هدف پژوهش حاضر، کاوش در بسترهای خانوادگی و نقش آن در بازتولید پدیدۀ کودکان کار خیابانی در شهر اهواز است. سؤالات محوری عبارتند از: 1) وضعیت اقتصادی و معیشتی والدین کودکان کار خیابانی در شهر اهواز چگونه است؟ 2) کودکان در مواجه با این وضعیت اقتصادی و معیشتی چه راهبردهایی را در پیش می­ گیرند؟ 3) تفاسیر والدین از کار کودکان خود در خیابان چیست؟ 4) پیامدهای پدیدۀ کودکان کار خیابانی در شهر اهواز کدامند؟ برای پاسخ به سؤال­های تحقیق از رویکرد تفسیری و روش گراندد تئوری استفاده شده است. ابتدا از طریق نمونه ­گیری هدفمند و سپس نمونه ­گیری نظری با 11 نفر از کودکان کار خیابانی، مصاحبۀ عمیق صورت گرفت. همزمان با جمع ­آوری داده ­ها، کدگذاری و تحلیل انجام پذیرفت. یافته ­ها شامل: 10خرده مقوله؛ 4 مقولۀ اصلی و مقولۀ هسته، تحت عنوان کار کودک به مثابه حیات اقتصادی خانواده، می­ باشند. نتایج این پژوهش نشان داد که به دلیل ضعف بنیۀ اقتصادی خانواده از یک سو و تجربۀ اتفاقات ناگوار؛ مانند فوت، از کارافتادگی و ضعف جسمی سرپرست خانواده، از نظر اقتصادی و معیشتی خانواده در حالت نامطلوبی است. در چنین حالتی کودکان سرپرستی اقتصادی خانواده را برعهده می ­گیرند و خانواده به کودک تکیۀ اقتصادی می ­کند. والدین، کار کودکان را به مثابه بلوغ، رشد و بزرگی می ­دانند. پیامدهای چنین پدیده­ای از عقب افتادگی تحصیلی، ترک تحصیل تا سوء استفاده از کودکان در انتقال اشیا و مواد توسط افراد ناشناس و پیشنهادهای ضد امنیتی به کودک می­ باشد.

کلیدواژه‌ها


آقاپورفرکوش، مجید؛ نوابخش، مهرداد و فتحی، سروش (1394). (ارائه مدل تبیین جامعه-شناختی کودکان خیابانی شهر تهران 1394)، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 53، بهار97.
آقاپورفرکوش، مجید؛ نوابخش، مهرداد و فتحی، سروش (1394). (ارائه مدل تبیین جامعه-شناختی کودکان خیابانی شهر تهران 1394)، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 53، بهار97.
ابوالمعالی، خدیجه (1391). پژوهش کیفی از نظریه تا عمل، چاپ اول، تهران: نشر علم.
ابوالمعالی، خدیجه (1391). پژوهش کیفی از نظریه تا عمل، چاپ اول، تهران: نشر علم.
استراوس، انسلم و جولیت کربین (1395). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‏ای ترجمه: ابراهیم افشار، تهران: نشرنی، چاپ پنجم.
استراوس، انسلم و جولیت کربین (1395). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینه‏ای ترجمه: ابراهیم افشار، تهران: نشرنی، چاپ پنجم.
امیری، انسیه (1395). تحلیل جامعه‌شناختی تجربۀ زیستۀ کودکان کار خیابانی افغان در شهر اصفهان، پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی.
امیری، انسیه (1395). تحلیل جامعه‌شناختی تجربۀ زیستۀ کودکان کار خیابانی افغان در شهر اصفهان، پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی.
ایمان‌زاده، علی و علیپور، سریه (1398). تجربه زیستۀ کودکان کار شهر تبریز از احساس تنهایی، مطالعه به روش پدیدار شناختی، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 8، شماره 2: 279-304.
ایمان‌زاده، علی و علیپور، سریه (1398). تجربه زیستۀ کودکان کار شهر تبریز از احساس تنهایی، مطالعه به روش پدیدار شناختی، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 8، شماره 2: 279-304.
حزباوی، عزیز و ملتفت، حسین (1396). بررسی ویژگی‏ها و زمینه‏های اجتماعی اقتصادی پدیده کودکان خیابانی و کار در شهر اهواز، طرح پژوهشی، اداره کل تعاون، رفاه و کار اجتماعی استان خوزستان.
حزباوی، عزیز و ملتفت، حسین (1396). بررسی ویژگی‏ها و زمینه‏های اجتماعی اقتصادی پدیده کودکان خیابانی و کار در شهر اهواز، طرح پژوهشی، اداره کل تعاون، رفاه و کار اجتماعی استان خوزستان.
حسینی، سید حسن (1384). وضعیت کودکان کار و خیابان در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 5، شماره 19: 155-174.
حسینی، سید حسن (1384). وضعیت کودکان کار و خیابان در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال 5، شماره 19: 155-174.
حسینی، سید حسن (1385). مجموعه تحلیل‏های آسیب‏های اجتماعی در ایران، کودکان کار و خیابان، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی دانشگاه تهران، نشرسلمان.
حسینی، سید حسن (1385). مجموعه تحلیل‏های آسیب‏های اجتماعی در ایران، کودکان کار و خیابان، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی دانشگاه تهران، نشرسلمان.
زارع شاه آبادی، اکبر؛ حاجی زاده میمندی، مسعود و اکبری قورتانی، صدیقه، (1388). نقشی خانواده نابسامان بر پدیده‏ی کودکان کار (مطالعه مورد:استان یزد). فصلنامه علمی پژوهشی انتظام اجتماعی، سال اول، شماره سوم : 29-52.
زارع شاه آبادی، اکبر؛ حاجی زاده میمندی، مسعود و اکبری قورتانی، صدیقه، (1388). نقشی خانواده نابسامان بر پدیده‏ی کودکان کار (مطالعه مورد:استان یزد). فصلنامه علمی پژوهشی انتظام اجتماعی، سال اول، شماره سوم : 29-52.
زند رضوی، سیامک و رحیمی پور انارکی، ناهید (1391). عنوان جامعه شناسی و کار کودکان. تهران: نشر قطره.
زند رضوی، سیامک و رحیمی پور انارکی، ناهید (1391). عنوان جامعه شناسی و کار کودکان. تهران: نشر قطره.
سیف، سوسن (1368). تئوری رشد خانواده، تهران: دانشگاه الزهراء.
سیف، سوسن (1368). تئوری رشد خانواده، تهران: دانشگاه الزهراء.
شالچی، وحید و میرزابابایی، سیما (1394). تجربۀ کودکان خیابان شهر تهران از مداخلات سازمان‏های رفاهی، فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 7، شماره 25 : 194-226.
شالچی، وحید و میرزابابایی، سیما (1394). تجربۀ کودکان خیابان شهر تهران از مداخلات سازمان‏های رفاهی، فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 7، شماره 25 : 194-226.
فولادیان، مجید؛ طوسی‌فر، جمال؛ وزیری، سید حسین (1395). روایت پژوهشی کودک کار شدن در شهر مشهد، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 5 ، شماره3 ، پاییز 1395.
فولادیان، مجید؛ طوسی‌فر، جمال؛ وزیری، سید حسین (1395). روایت پژوهشی کودک کار شدن در شهر مشهد، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 5 ، شماره3 ، پاییز 1395.
قاسمی، افسانه؛ روشنفکر، پیام؛ محرابی، آرزو؛ فرجی، بردیا و وامقی، مروئه (1398). ویژگی‏های جمعیتی، اجتماعی کودکان خیابانی و عوامل مرتبط با خیابانی شدن آنها: مطالعه ارزیابی سریع وضعیت در کرمانشاه، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 8، شماره 18: 87-114.
قاسمی، افسانه؛ روشنفکر، پیام؛ محرابی، آرزو؛ فرجی، بردیا و وامقی، مروئه (1398). ویژگی‏های جمعیتی، اجتماعی کودکان خیابانی و عوامل مرتبط با خیابانی شدن آنها: مطالعه ارزیابی سریع وضعیت در کرمانشاه، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 8، شماره 18: 87-114.
کلانتری، صمد و کیانی، مژده (1384). بررسی تطبیقی کار کودکان در کشورهای پیشرفته و جهان رو به توسعه با تکیه بر شاخص توسعه انسانی، ماهانه سیاسی- اقتصادی شماره 232-231: 282-295.
کلانتری، صمد و کیانی، مژده (1384). بررسی تطبیقی کار کودکان در کشورهای پیشرفته و جهان رو به توسعه با تکیه بر شاخص توسعه انسانی، ماهانه سیاسی- اقتصادی شماره 232-231: 282-295.
محمدی، خلیل (1394). بررسی عوامل مؤثر بر بروز پدیدۀ کودکان خیابانی و راهکارهای مقابله با آن، فصلنامه علمی تخصصی انتظامی پایتخت. سال(8)، شماره 3، شماره پیایی (26): 57-77.
محمدی، خلیل (1394). بررسی عوامل مؤثر بر بروز پدیدۀ کودکان خیابانی و راهکارهای مقابله با آن، فصلنامه علمی تخصصی انتظامی پایتخت. سال(8)، شماره 3، شماره پیایی (26): 57-77.
مقدس جعفری، محمد حسین؛ ویسی نژاد، نور محمد و درستی، امیر علی (1392). بررسی عوامل مؤثر در پیدایش و گسترش پدیده کودکان کار- مطالعه موردی شهر اهواز- فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد واحد شوشتر، سال هفتم، شماره دوم، پیایی(21): 55-72.
مقدس جعفری، محمد حسین؛ ویسی نژاد، نور محمد و درستی، امیر علی (1392). بررسی عوامل مؤثر در پیدایش و گسترش پدیده کودکان کار- مطالعه موردی شهر اهواز- فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد واحد شوشتر، سال هفتم، شماره دوم، پیایی(21): 55-72.
وامقی، مروئه؛ دژمان، معصومه؛ رفیعی، حسن و روشنفکر، پیام (1394). ارزیابی سریع وضعیت کودکان خیابانی در شهر تهران، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره: 4، شماره 1: 33-57.
وامقی، مروئه؛ دژمان، معصومه؛ رفیعی، حسن و روشنفکر، پیام (1394). ارزیابی سریع وضعیت کودکان خیابانی در شهر تهران، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره: 4، شماره 1: 33-57.
Brukhavo & Barkhatov (2001) "Street Children in Mosco" www.ILO.org.
Brukhavo & Barkhatov (2001) "Street Children in Mosco" www.ILO.org.
Eriksen, Sissel H.Mulugeta, Emebet (2016). Social Networks for Survival among Working Children in Addis Baba.Childhood , 2016 Vo1. 23 (2). page(s): 178-191. [DOI:10.1177/0907568215592684]
Eriksen, Sissel H.Mulugeta, Emebet (2016). Social Networks for Survival among Working Children in Addis Baba.Childhood , 2016 Vo1. 23 (2). page(s): 178-191. [DOI:10.1177/0907568215592684]
I. L. O (1996). "Children at Work: How Many and Where?" World of Work: The Magazine of the International Labour Review، No 15.
I. L. O (1996). "Children at Work: How Many and Where?" World of Work: The Magazine of the International Labour Review، No 15.
Naz.Arab, Khan. Humayun, khan, Tarig. Khan, Qaisar & Khan.Waseem. (2019). Social and Culturall Determinants of Child Labour in Pakistan. Clinical Social work and Health Intervention. 10(2): 80-92. [DOI:10.22359/cswhi_10_2_11]
Naz.Arab, Khan. Humayun, khan, Tarig. Khan, Qaisar & Khan.Waseem. (2019). Social and Culturall Determinants of Child Labour in Pakistan. Clinical Social work and Health Intervention. 10(2): 80-92. [DOI:10.22359/cswhi_10_2_11]
Plummer, Mary l. kudrati, Mustafa. Dafalla ei hag, yusif, nassrin (2007). Beginning Street Life: Factors Contributing to Children Working and Living on the Streets of Khartoum, Dudan. Children and Youth Services Review 29 (2007), 1520-1536. [DOI:10.1016/j.childyouth.2007.06.008]
Plummer, Mary l. kudrati, Mustafa. Dafalla ei hag, yusif, nassrin (2007). Beginning Street Life: Factors Contributing to Children Working and Living on the Streets of Khartoum, Dudan. Children and Youth Services Review 29 (2007), 1520-1536. [DOI:10.1016/j.childyouth.2007.06.008]

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405