تحلیل جامعه شناختی وقوع رابطۀ فرازناشویی: ارائۀ یک نظریۀ زمینه ای

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی و عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

3 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی رفاه اجتماعی دانشگاه تهران

چکیده
خانواده به عنوان یکی از مهمترین نهادهای جامعه، نقش مهمی در انسجام اجتماعی دارد؛ از این رو، هر گونه تغییر و دگرگونی در روابط اجتماعی، اقتصادی، عاطفی و جنسی میان زوجین می تواند نهاد خانواده را متأثر سازد. یکی از مهمترین این تغییرات و دگرگونی­‌ها که چارچوب خانواده را متزلزل می‌سازد و آن را رو به اضمحلال می‌برد، رابطۀ فرازناشویی است. روابط فرازناشویی به معنای نقض تعهد و اعتماد در رابطۀ زناشویی است که ابعاد و وجوه متعددی دارد و از آن جایی که بنیان خانواده را تهدید می کند؛ بررسی آن از اهمیت ویژه‌­ای برخوردار است. به این ترتیب، مطالعۀ حاضر با رویکرد کیفی مبتنی بر نظریۀ زمینه‌ای و تکنیک مصاحبه‌های نیمه‌ساختار یافته و مسئله‌محور، به بررسی و شناخت فرآیند ‌بروز رابطۀ فرازناشویی پرداخته است. نتایج این تحقیق نشان داد که گسست پیوندهای درون خانوادگی، جذابیت تجربۀ عشق مدرن، اضمحلال هنجار‌های سنتی، دریافت منع و اجبار در اعمال روزمره از سوی خانواده، دریافت آزادی عمل از سوی خانواده، سوء رفتار همسر، تحرک اجتماعی و تغییر معیارها در طی زمان و از بین رفتن تابوی پیشنهاد رابطۀ فرازناشویی از سوی مردان به زنان متأهل، از شرایط علی در ‌بروز پدیدۀ تمایل به تجربۀ عشق است. زنان و مردان درگیر در رابطۀ مذکور در مقابل این پدیده راهبرد برقراری رابطه فرازناشویی را در پیش می گیرند، پیامد‌های این راهبرد‌ها نیز، ناظر بر علنی سازی و جدایی و پنهان سازی و تداوم زندگی زناشویی است.

کلیدواژه‌ها


Akbari, Z. Shafiabadi, A. Honarparvaran, N. (2011). Comparison of attachment styles in married men with extramarital relationships and those without extramarital affairs, Journal of Kerman University of Medical Sciences, 5 (20): 25-30
آزاد ارمکی، تقی؛ شکوری، علی (1381)، مدرنیته و خانواده تهرانی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دوره دوم، شماره 30 و 31، 245-268
Aminiha, A. farahbakhsh, K. esmaili, M. (2015). Qualitative investigation in the spouses' reaction to the disclosure of marital infidelity, Scientific Journal of Family Counseling and Psychotherapy, 5 (3): 72-92
استراس، آنسلم و جولیت کربین، مترجم: بیوک محمدی،(1385)،اصول روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی- رویه‌هاوشیوه‌ها، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
Azadarmaki, T. (2002). Modernity and the Tehrani family. Journal of Isfahan Faculty of Literature and Humanities, 30-31: 245-268
اکبری، زهرا؛ شفیع آبادی، عبد الله؛ هنرپروران، نازنین (1390)، مقایسه سبک‌های دلبستگی در مردان متاهل با روابط فرازناشویی، نشریه‌اندیشه و رفتار، دوره پنجم، شماره 20، ص 25-30 امینی‌ها، آزاده؛ فرح بخش، کیومرث؛ اسمعیلی، معصومه (1394)، تفحص کیفی در واکنش همسران به افشاری خیانت زناشویی، فصلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده، سال پنجم، شماره 3، ص 72-92
Burns, N. and S. K. grove. (2005). The Practice of Nursing Research: Conduct, Critique, & Utilization, Fifth Edition: Saunders Press.
امینی‌ها، آزاد؛ فرح بخش، کیومرث؛ اسمعیلی، معصومه (1394)، تفحص کیفی در واکنش همسران به افشای خیانت زناشویی، فلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده، سال پنجم، شماره 3، ص 72-92
Chalabi, M. (1996). Sociology of Order: A Theoretical Analysis of Social Order, Tehran: Ney Publishing
ایدر، نبی اله؛ مردانی، مرضیه (1395)، بررسی عوامل مرتبط با گرایش مردان متاهل به روابط خارج از چهارچوب زناشویی (نمونه موردی مردان متاهل شهر شیراز)، صلنامه علمی- پژوهشی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی‌واحد شوشتر، سال 10، شماره 4، ص 145-172
Charmaz, K. & K. Henwood. (2007). Grounded Theory in Psychology. In Handbook of Qualitative Research in Psychology, London:sage.
چلبی، مسعود (1375)، جامعه شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران: نشر نی
Charmaz, K., & Liska, L. (2015) .Grounded Theory. Te Blackwell Encyclopedia of Sociology. [DOI:10.1002/9781405165518.wbeosg070.pub2]
حبیبی عسگرآباد، مجتبی؛ حاجی حیدری، زهرا (1394)، علل خیانت زناشویی از دیدگاه زوجین جراجعه کننده به دادگاه خانواده: یک مطالعه کیفی، فصلنامه خانواده پژوهی، سال یازدهم، شماره 42، ص 165-186
Farhangi, A. (2000). Human Communications, (Basics) Tehran: Rasa Cultural Services Institute
حدادی، سپیده؛ انصاری نژاد، نصرالله؛ انصاری نژاد، آقاجانی، طهمورث؛ خالقی اصفهانی، آتنا (1395)، رابطه عوامل روانی و اجتماعی با نگرش نسبت به بی وفایی زنان و مردان متاهل در شهر تهران، مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، شماره 5، ص 135-152
Fathi, M. fekrazad, H. ghafari, GH. Olhari, J. (2011). Identifying the underlying factors of male marital infidelity, Social Welfare Quarterly, 13 (51). 109-131
شرف الدین، سید حسین؛ صالحی زاده، عبد الهادی (1395)، زمینه‌های روابط فرازناشویی در ایران؛ مطالعه موردی شهر تهران، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال هفتم، شماره 3، پیاپی 27، ص 117-138
Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current opinion in psychology, 13, 70-74. [DOI:10.1016/j.copsyc.2016.03.008]
صادقی فسایی، سهیلا؛ ملکی پور، زینت (1394)، پیامد‌های فاصله در روابط زوجین و استراتژی‌های مواجهه با آن، مجله علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، شماره 25، ص 1-26
Flick, Oveh. (2013). Introduction to Qualitative Research, Translated by Hadi Jalili, Tehran: Ney Publishing.
فتحی، منصور؛ فکر آزاد، حسین؛ غفاری، غلامرضا؛ بوالهری، جعفر (1392)، عوامل زمینه ساز بی وفایی زناشویی زنان، فصلنامه علمی- پژوشی رفاه اجتماعی، سال سیزدهم، شماره 51، ص 109-137
Giddens, A. (2001). The Consequences of Modernity, translated by Mohsen Thalasi, Tehran: Markaz Publishing.
فرهنگی، علی اکبر (1379)، ارتباطات انسانی، (مبانی) تهران: موسسه خدمات فرهنگی رسا
Giddens, A (2003). Sociology, Mohsen Thalasi, Tehran: Ney Publishing
فلیک،اووه (1392)، درآمدی بر‌تحقیق کیفی، مترجم:‌هادی جلیلی‌، تهران: نشر نی.
Habibi asgarabad, M. Hajiheidari, Z. (2015). Causes of marital infidelity from the perspective of couples referring to family court: A qualitative study. Family Research, 11 (42):165-186
کرمی، جهانگیر؛ زکی یی، علی؛ محمدی، امید، حق شناس، شریفه (1394)، نقش عوامل روانی و اجتماعی در پیشبینی نگرش به روابط خارج از چهارچوب زناشویی در زنان متاهل و ارائه یک مدل بر‌اساس عوامل مرتبط، مطالعات اجتماعی- روان شناختی زنان، سال 13، شماره 3، ص 129- 152
Hadadi, S. ansarinejad, N. aghajani, T. khaleghi esfahani, A. (2016). The relationship between psychological and social factors Bangrsh unfaithful than women and men in Tehran Mtahldr Studies in Psychology and Educational Sciences, 2 (5): 135-152
کمالی، افسانه؛ اسکندری، لاله (1390)، زنان و اعتماد: مطالعه اعتماد اجتماعی زنان تهران، مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، سال 9، شماره 1، ص 98-118
Idar, N. mardani, M. (2016). Investigating the factors related to the tendency of married men to relationships outside the marital framework (a case study of married men in Shiraz), Shushtar Social Sciences, 35 (4):2-28
گیدنز، آنتونی (1382)، جامعه شناسی، محسن ثلاثی، تهران: نشر نی
Jeanfreau, M. M. (2009). A qualitative study investigating the decision-making process of women's participation in marital infidelity. Kansas state university.
گیدنز، آنتونی(1380)پیامد‌های مدرنیته، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز.
Kamali, A. Eskandari, L. (2011). Women and Trust: A Study of Social Trust in Tehran Women. Quarterly Journal of Women's Social and Psychological Studies. 9 (1): 98-118
محقق نسب، عنایت الله؛ ناظمی، الهام (1394)، تاثیر هویت بر‌منظر شهر‌های ایرانی- اسلامی‌(گذار از سنت به مدرنیته)، دومین کنفرانس معماری و منظر شهری پایدار
Karami, J. Zakiei, A. Mohammadi, O, haghshenas, SH. (2015). The Role of Psychological and Social Factors in Predicting Attitudes Towards Extra-Marital Relationships in Married Women and Presenting a Model Based on Related Factors, Quarterly Journal of Women's Social and Psychological Studies, 13 (3): 129-152
محمدپور، احمد (1392). تجربه‌ی نوسازی مطالعه تغییر و توسعه در هورامان با روش نظریه‌ی زمینه ای. تهران: جامعه شناسان.
Malekipor, Z. sadeghifasaeei, S. (2015). Consequences of distance in couples' relationships and coping strategies. Social sceinces ferdowsi university of mashhad, 25: 1-26
محمدپور، احمد(1390)، روش تحقیق کیفی ضد روش (مراحل و رویه‌های علمی‌در روش شناسی کیفی)، جلد 2، تهران:نشر جامعه شناسان.
Marín, R. A., Christensen, A., & Atkins, D. C. (2014). Infidelity and behavioral couple therapy: Relationship outcomes over 5 years following therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 3(1), 1. [DOI:10.1037/cfp0000012]
محمدپور، احمد، مهدی رضایی (1387)، درک معنایی پیامد‌های ورود نوسازی به منطقه اورامان کردستان ایران به شیوه پژوهش زمینه ای، مجله انجمن جامعه شناسی ایران، شماره1-2 (پیاپی22):3-33.
Mohammadpour, A. (2011). Anti-Method Qualitative Research Method (Scientific Steps and Procedures in Qualitative Methodology), Volume 2, Tehran: jameshenasan Publishing.
میرمحمدرضایی، سیده زهرا؛ ساروخانی، باقر؛ سرایی، حسن (1395)، جهانی شدن و تحولات جمعیتی خانواده ایرانی، زن و مطالعات خانواده، سال 9، شماره 35، ص 119-154
Mohammadpour, A. Rezaei, M. (2008). Semantic understanding of the consequences of modernization in the Oraman region of Iranian Kurdistan through field research, Iranian Journal of Sociology, 9 (1-2): 3-33
Burns, N. and S. K. grove. (2005), The Practice of Nursing Research: Conduct, Critique, & Utilization, Fifth Edition: Saunders Press.
Mohaqeq Nasab, E; Nazemi, E. (2015., The Impact of Identity on the Perspective of Iranian-Islamic Cities (Transition from Tradition to Modernity), The Second Conference on Architecture and Sustainable Urban Landscape
Charmaz, K. & K. Henwood (2007) Grounded Theory in Psychology. In Handbook of Qualitative Research in Psychology, London:sage.
Nowak, N. T., Weisfeld, G. E., Imamoğlu, O., Weisfeld, C. C., Butovskaya, M., & Shen, J. (2014). Attractiveness and spousal infidelity as predictors of sexual fulfillment without the marriage partner in couples from five cultures. Human Ethology Bulletin, 29, 18-38.
Charmaz, K., & Liska, L. (2015) Grounded Theory. Te Blackwell Encyclopedia of Sociology.
Previti, D., & Amato, P. R. (2004). Is infidelity a cause or a consequence of poor marital quality?. Journal of Social and Personal Relationships, 21(2), 217-230. [DOI:10.1177/0265407504041384]
Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current opinion in psychology, 13, 70-74.
Ross, C. E., & Mirowsky, J. (1999). Parental divorce, life-course disruption, and adult depression. Journal of Marriage and the Family, 1034-1045. [DOI:10.2307/354022]
Jeanfreau, M. M. (2009). A qualitative study investigating the decision-making process of women's participation in marital infidelity. Kansas state university.
Sharafuddin, H. salehizadeh, A. (2016). Areas of extramarital affairs in Iran; Case study of Tehran, Socio-cultural knowledge, 27 (3): 117-138
Marín, R. A., Christensen, A., & Atkins, D. C. (2014). Infidelity and behavioral couple therapy: Relationship outcomes over 5 years following therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 3(1), 1.
Strauss, Anselm and Juliette Carbin, Translator: Buick Mohammadi. (2006). Principles of Qualitative Research Methodology of Basic Theory - Procedures and Methods, Tehran: Institute of Humanities and Cultural Studies.
Nowak, N. T., Weisfeld, G. E., Imamoğlu, O., Weisfeld, C. C., Butovskaya, M., & Shen, J. (2014). Attractiveness and spousal infidelity as predictors of sexual fulfillment without the marriage partner in couples from five cultures. Human Ethology Bulletin, 29, 18-38.
Previti, D., & Amato, P. R. (2004). Is infidelity a cause or a consequence of poor marital quality?. Journal of Social and Personal Relationships, 21(2), 217-230.
Ross, C. E., & Mirowsky, J. (1999). Parental divorce, life-course disruption, and adult depression. Journal of Marriage and the Family, 1034-1045.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405