نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

مسئلۀ تعامل اجتماعی در خانوادۀ ایرانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی و توسعه دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم

چکیده
انسان به زیست‌ اجتماعی نیازمند است و اساس زیست ‌اجتماعی، تعامل مستمر با انسان‌های دیگر است و قوام و دوام تعامل مستمر، مستلزم گرم بودن آن است. یکی از قلمروهای برجستۀ تعامل گرم، خانواده است. تحقیقات فراوانی نشان می‌دهد خانواده به‌شدت و به‌طورگسترده، به بیماری آشکار و رنج‌دهنده‌ای مبتلاست. هدف این نوشتار، توصیف وضع تعاملات‌ اجتماعی در خانوادۀ ایرانی است، آن هم به‌گونه‌ای‌‌‌که جامعه‌شناسان ادراک و گزارش کرده‌اند. تحقیق حاضر به 83 مقالۀ پژوهشی معتبر استناد کرده ‌است که این پژوهش‌ها با داوری اجتماع علمی جامعه‌شناسان ایرانی پذیرفته شده و انتشار یافته‌اند. روش مورد استفاده، روش «تحلیل محتوای جهت‌دار» است. داده‌های بررسی‌شده از «وجود مشکل فقدان روابط و تعاملات اجتماعی در خانواده، کمبود و کاهش تعاملات خانوادگی، کمبود تعاملات گرم در خانواده، وجود تعاملات سرد در خانواده، قطع روابط همسران» حکایت می‌کند و هرکدام از این مشکلات، مشتمل بر مشکلات تعاملی جزئی‌تری است که نشان می‌دهد آخرین پناهگاه اجتماعی ما نیز به‌شدت «کم‌عیار» است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Problem of Social Interaction in the Iranian Family

نویسندگان English

Mahdieh Bagheri 1
Gholamreza Sedigh Ouraee 2
Ahmad Farzaneh 3
1 PhD student in Economic Sociology and Development, Ferdowsi University of Mashhad
2 Assistant Professor of Sociology, Ferdowsi University of Mashhad
3 PhD student in Cultural Sociology, Hozeh Research Institute and Qom University
چکیده English

Human need social life and the foundation of social life is the continuous interaction with other people. The consistency and durability and efficiency of continuous interaction depends on continuous Warm interaction (In two form Warm equal and warm unequal). Family interaction is an important area of warm interaction and the family is the last refuge of individuals in society. But a lot of research shows that the family is also extremely and broadly has a manifest and painful illness. The purpose of this article is to describe the state of social interaction in family in Iran -as sociologists have perceived and reported. The present research has cited 81 credible articles conducted by 39 important Iranian sociologists. In this research, based on the Directed content- analysis method, the social interaction state in family in Iran was extracted. The data show that: “problem of Lack of social relation and interactions in the family, Shortage And reducing family interactions, Shortage Warm interactions in the family, Existence Cold interactions in the family, Break up the spouse relationship, Inappropriate family social capital and the shortage Family Trust” Each of these problems includes more minor interactive problems which shows that our latest social sanctuary is also extremely “Low-grade” and ill.

کلیدواژه‌ها English

Social Interaction
Cold Interaction
Warm Interaction
reduced interaction
Family
اصغرپور ماسوله، احمدرضا، غلامرضا صدیق اورعی و مهدی کرمانی (1396) «تبیین کنش‌های ناسازگارانۀ مردان در خانواده‌های ایران»، مجلۀ علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، سال چهاردهم: ۱-۳۰.
ایمان، محمدتقی و محمدرضا نوشادی (1390) «تحلیل محتوای کیفی»، پژوهش، دورۀ سوم، شمارۀ 2: ۱۵-۴۴.
آگبرن، ویلیام فیلدینگ و مایر فرانسیس نیم‌کوف (1353) زمینۀ جامعه‌شناسی، ترجمۀ امیرحسین آریان‌پور، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی با همکاری مؤسسۀ انتشارات فرانکلین.
باستانی، سوسن، محمود گلزاری و شهره روشنی (1389) «طلاق عاطفی: علل و شرایط میانجی»، مجلۀ بررسی مسائل اجتماعی ایران، دورۀ اول، شمارۀ 3: ۱-۲۰.
بخشی، حامد (1392) «نظرسنجی عمومی درمورد حفظ و تقویت روحیۀ ایثارگری و ارائۀ راهکار جهت ترویج روحیۀ ایثارگری»، مشهد: گروه علوم‌اجتماعی جهاد دانشگاهی مشهد.
بوردیو، پیر (1389) «شکل‌های سرمایه»، سرمایۀ اجتماعی (اعتماد، دموکراسی و توسعه)، ترجمۀ افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: شیرازه.
بودون، ریمون و فرانسوا بوریکو (1385) فرهنگ جامعه‌شناسی انتقادی، ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: فرهنگ معاصر.
پشتکار، سمیه و محمد زاهدی‌اصل (1391) «رابطۀ عملکرد خانواده با فرار دختران از منزل؛ مقایسۀ دو گروه از دختران فراری و غیرفراری شهر تهران در سال 1388»، پژوهش اجتماعی، دورۀ چهارم، شمارۀ 17: ۹۱-۱۱۲.
پورنصیری، ثریا، بهروز روستاخیز و داریوش بوستانی (1396) «کندوکاو پدیدۀ طلاق توافقی؛ مورد مطالعه: مردان شهرستان تالش در سال1393»، توسعۀ ‌اجتماعی، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 2: ۱۴۳-۱۷۲.
توسلی، غلام‌عباس و علی غیاثی‌ ندوشن (1390) «عوامل اجتماعی مؤثر بر طلاق طی دهۀ اخیر؛ مورد مطالعه استان یزد سال‌های 8۰ تا 8۶»، مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، دورۀ سوم، شمارۀ 4: ۳۵-۵۰.
جعفریان، طیبه، منصور فتحی، ملیحه عرشی و رمضانعلی قادری (1394) «بررسی تأثیر هوش هیجانی مردان بر خشونت علیه زنان در بین زوجین متأهل»، دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، دورۀ شانزدهم، شمارۀ 4: ۷۶-۸۳.
جواهری، فاطمه و مینا هلالی‌ستوده (1395) «تمایل به زندگی مجردی»، مجموعه‌مقالات گزارش وضعیت اجتماعی کشور، تدوین‌کنندگان غلامرضا غفاری و محمدرضا جوادی‌‌یگانه. تهران: شورای اجتماعی کشور، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، 171-۲۱۰.
چلبی، مسعود (1381) بررسی تجربی نظام شخصیت در ایران، تهران: نشر نی.
چلبی، مسعود و توران روزبهانی (1380) «نقش خانواده به‌عنوان عامل و مانع بزهکاری نوجوانان»، پژوهشنامۀ علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، شمارۀ 29: ۹۵-۱۳۲.
حسن‌پور ازغدی، بتول، معصومه سیمبر و مهدی کرمانی (1390) «خشونت خانگی علیه زنان»، دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دورۀ بیست‌ویکم، شمارۀ 73: ۴۴-۵۲.
رحیمی، محمد، عالیه شکربیگی، باقر ساروخانی و زهرا حضرتی صومعه (1396) «بررسی جامعه‌شناختی رابطۀ شبکه‌های اجتماعی مجازی و تغییرات جاری در خانواده‌ها»، پژوهش‌نامۀ اسلامی زنان و خانواده، سال پنجم، شمارۀ 8: 1۴۵-1۶۹.
رفعت‌جاه، مریم و سمانه بهرامی (1390) «مطالعۀ انسانشناختی عوامل نابسامانی خانواده در محلۀ سیروس شهر تهران»، پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، دورۀ اول، شمارۀ 2: ۸۵-۱۱۰.
روشه، گی (1391) جامعه‌شناسی تالکوت پارسنز، ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: نشر نی.
ساروخانی، باقر، فاطمه نظری و منصور وثوقی (1396) «بررسی جامعه‌شناختی رابطۀ اعتماد‌ اجتماعی و ارتباطات انسانی با تأکید بر خانواده‌های شهر تهران در سال 1395-1393»، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، دورۀ هفتم، شمارۀ 23: ۱-۳۰.
ساروخانی، باقر و علیرضا قاسمی (1391) «بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر افزایش طلاق توافقی»، فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده، دورۀ هفتم، شمارۀ 21: ۷-۴۹.
شارعپور، محمود، سجاد فتاحی، نسترن زنجان‌رفیعی و فاطمه رفیعی‌آتانی (1395) «ضعف جامعه‌پذیری با تأکید بر دوران کودکی»، مجموعه‌مقالات گزارش وضعیت اجتماعی کشور، تدوین‌کنندگان غلامرضا غفاری و محمدرضا جوادی‌‌یگانه، تهران: شورای اجتماعی کشور، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، ۴۱-۹۷.
صادقی ‌فسائی، سهیلا و سیداحسان خیرخواه‌زاده (1391) «بررسی جامعه‌شناختی تصور مردان از خشونت خانگی نسبت به آنان در ایران (پژوهش کیفی)»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، دورۀ دوم، شمارۀ 2: 1۰۷-1۵۴.
صدیق‌ اورعی، غلامرضا (22/10/1393) «سلسله‌جلسات هم‌اندیشی حوزه و دانشگاه، جلسۀ 139: جامعۀ کم‌عیار و دین‌گریزی»، پژوهشکدۀ مطالعات اسلامی در علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد.
صدیق‌ اورعی، غلامرضا (29/12/1395) «راه ارتقای اعتماد اجتماعی»، مصاحبه‌کننده احمد فرزانه.
صدیق اورعی، غلامرضا و احمدرضا اصغرپور‌ ماسوله (1388) «عدم توافق ارزشی و تأثیر آن بر ناسازگاری زوجین در مشهد»، مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، دورۀ سوم، شمارۀ 3: ۴۹-۷۱.
صدیق اورعی، غلامرضا و احمد فرزانه (1395) «بیکسی ایرانیان»، جستارهایی در سرمایۀ اجتماعی در ایران، تدوین‌کننده ریحانه جوادی‌‌یگانه، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، شورای اجتماعی کشور، ۹۷-۱۰۷.
صدیق اورعی، غلامرضا، احمد فرزانه، مهدیه باقری و شیوا محمدی (1398) مبانی جامعه‌شناسی (مفاهیم و گزاره‌های پایه)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
طرح سنجش سرمایۀ اجتماعی در ایران (1394)، تهران: وزارت کشور، مرکز ملی رصد اجتماعی: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، دفتر طرح‌های ملی.
عباسی، خیام و فرهنگ ارشاد (1391) «بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و روانی مؤثر بر ناسازگاری زناشویی در شوشتر در سال1389»، زن و مطالعات خانواده، دورۀ چهارم، شمارۀ 15: 1۲۷-1۴۸.
علی‌وردی‌نیا، اکبر، محمدرضا حسنی و ابراهیم ابراهیمی (1391) «عوامل خانوادگی کودک آزاری»، فصلنامۀ رفاه اجتماعی، دورۀ سیزدهم، شمارۀ 50: ۷۱-۱۱۰.
فتحی، منصور، پروین ستار و سیدرضا جوادیان (1395) «مقایسۀ علل بی‌وفایی مردان و زنان در روابط زناشویی (یک پژوهش کیفی)»، مجلۀ تحقیقات کیفی در علوم سلامت، دورۀ پنجم، شمارۀ 4: 4۰۱-4۱۸.
قاسمی، علیرضا و باقر ساروخانی (1393) «عوامل اجتماعی طلاق و سلامت روانی‌-اجتماعی در زوجین متقاضی طلاق توافقی و غیر‌توافقی»، فصلنامۀ فرهنگی‌-تربیتی زنان و خانواده، دورۀ هشتم، شمارۀ 26: 7-۳۷.
کلانتری، عبدالحسین، پیام روشنفکر و جلوه جواهری (1390) «مرور سه دهه تحقیقات علل طلاق در ایران»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ چهارهم، شمارۀ 53: 1۲۹-1۶۲.
کوزر، لوییس‌آلفرد و برنارد روزنبرگ (1385) نظریه‌های بنیادی جامعه‌شناختی، فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
گلچین، مسعود و علی‌حیدر حیدری (1391) «خشونت بین‌فردی و سرمایۀ اجتماعی در خانواده و مدرسه: مطالعه‌ای اجتماعی در دبیرستان‌های پسرانۀ نورآباد (لرستان)»، مسائل اجتماعی ایران، دورۀ سوم، شمارۀ 1: ۱۷۷-۲۱۲.
گلچین، مسعود و علی‌حیدر حیدری (1393) «بررسی جامعه‌شناختی رفتارهای تخریبی (وندالیسم) و رابطۀ آن با سرمایۀ اجتماعی در خانواده و مدرسه در دبیرستان‌های پسرانۀ شهر نورآباد لرستان»، فصلنامۀ تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی شوشتر، دورۀ دوم، شمارۀ 8: ۷۵-۱۱۰.
گیتی‌پسند، زهرا، کیومرث فرح‌بخش، معصومه اسماعیلی و محمدسعید ذکائی (1394) «مؤلفه‌های معنای زندگی در زوجین متقاضی طلاق»، مشاوره و روان‌درمانی خانواده، دورۀ پنجم، شمارۀ 2: ۵۰-۷۹.
محسنی تبریزی، علیرضا، فاطمه امانی سندیانی و اکرم دوستی (1388) «بررسی جامعه‌شناختی نابرابری جنسیتی زن و مرد و نقش آن در بروز خشونت خانوادگی (مطالعۀ موردی: شهر تهران)»، پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، دورۀ اول، شمارۀ 3: ۵-۲۷.
محسنی تبریزی، علیرضا (1381) «آسیب‌شناسی بیگانگی اجتماعی-فرهنگی/بررسی انزوای ارزشی در دانشگاه‌های دولتی تهران»، فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، دورۀ هشتم، شمارۀ 26: 1۱۹-1۸۱.
معیدفر، سعید و حبیب صبوری خسروشاهی (1390) «تعارض فرزندان با والدین در سبک زندگی»، برنامه‌ریزی رفاه و توسعۀ اجتماعی، دورۀ سوم، شمارۀ 7: ۶7-۹7.
مقصودی، سوده، سعید معیدفر و محمد توکل (1390) «بررسی جامعه‌شناختی رابطۀ سرمایۀ اجتماعی و رضایت زناشویی در زوجین شهر کرمان»، مطالعات اجتماعی ایران، دورۀ پنجم، شمارۀ 1: 1۲۴-1۵۲.
مؤمنیراد، اکبر، خدیجه علی‌آبادی، هاشم فردانش و ناصر مزینی (1392) «تحلیل محتوای کیفی در آیینۀ پژوهش: ماهیت، مراحل و اعتبار نتایج»، فصلنامۀ اندازه‌گیری تربیتی، ۱۸۷-۲۲۲.
Hsieh, Hsiu-Fang & Sarah E Shannon (2005). "Three Approaches to Qualitative Content Analysis", Qualitative Health Research, Vol. 15, No. 9: 1277-1288 [DOI:10.1177/1049732305276687]
Macionis, John (2010), Sociology, United States of America: Prentice Hall.
Shenton , A. (2004). Strategies for Ensuring Trustworthiness in Qualitative Research Projects. Education for Information: 63-75. [DOI:10.3233/EFI-2004-22201]
Krippendorff, Klaus (2004), Content Analysis: An Introduction to its Methodology, London: Sage Publication .
Mayring, Philipp (2014), Qualitative Content Analysis. Theoretical Foundation, Basic Procedures and Software Solution, Austria: Klagenfurt. [DOI:10.1007/978-94-017-9181-6_13]
Wasserman, Stanely & Khaterine Faust (1994), Social Network Analysis: Methods and Applications, Cambrige: Cambrige University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511815478]

  • تاریخ دریافت 07 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش 18 اسفند 1399
  • تاریخ اولین انتشار 18 اسفند 1399