Social Problems of Iran

Construction of addiction and the process of objectizing of the addicts in the decades after the 1979 Revoloution

Authors

Mahnaz Alizadeh 1
yousef Abazari 2
Farah Torkaman 3
Abdolhosein kalantari 1

1 Associate professor of sociology , university of Tehran

2 Associate professor of Socialogy group at university of Tehran

3 Assistant professor of sociology group at Islamic Azad university of Tehran Markaz Branch

https://doi.org/10.29252/jspi.11.1.177
Abstract
This study aims at the investigation of the construction of the addict's mind and his/her family influenced by dominant discourses during the decades after the revolution of 1979. In other words, the process of constructing the mind is affected by "the enonce" of addiction in the dominant discourses.

The process of shaping emotions and thoughts in the area of addiction has been consided via studying the structure of language and its developments regarding the economic, cultural, and historical situations. In this study, using Foucault's critical approach, field study with the in-depth technique interviews with addicts and their families has been used..

The findings of this research based on the lived experiences of the addicts and their families indicate that the addicted people are constructs of the continuations of dominant discourses in the family and in the camps based on the four epistemic formats dominant over the addiction and the addicts in Iran since 1979 till now. It includes the revolutionary discourse, social discourse, economic discourse, and market discourse. The process of construction of the addict's mind and his/her family under the influence of "the enonce" of addiction and objectizing the addicts in these discourse formats based on the experience of their lives is represented.

It is remarkable to mention that in some cases of lived experiences of the subjects the power mechanisms of these four discourses reveal in the form of a compound (or a mixture) .

Also, the mind of the addict and his/her family is affected by these speeches and discourses formed by the Association of Anonymous Addicts. This discourse affects in two ways .One way is introducing the "enonce" of addiction as a weakness in spirituality and the other way is to represent addiction as a natural thing and not as a social phenomenon and is placed in line with the dominant discourses in the society and it desensitizes the family against the addict person .

Keywords

Power
epistemic format discourse
"The truth" of addiction
the Association of Anonymous Addicts
آرنت، هانا (1394) توتالیتاریسم، ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: نشر ثالث.
آگامبن، جورجو (1395) وضعیت استثنایی، ترجمۀ پویا ایمانی، تهران: نشر نی.
اسمارت، بری (1385) میشل فوکو، ترجمۀ چاووشیان و جوافشانی، تهران: نشر کتاب آمه.
بر، ویوین (1394) برساخت‌گرایی اجتماعی، ترجمۀ اشکان صالحی، تهران: نشر نی.
بدریان، فخرالدین (1388) مجموعۀ کامل قوانین و مقررات مواد‌مخدر مشتمل بر قوانین قبل و بعد از انقلاب، تهران: نشر دانشور.
جزایری، مجتبی و امیرهوشنگ مهریار (1386) اعتیاد: پیشگیری و درمان، تهران: نشر پیکان.
فیلیپس، لوئیز و ماریان یورگنسن (1389) نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
فوکو، میشل (1390) گفتمان و حقیقت، ترجمۀ علی فردوسی، تهران: نشر دیبایه.
فوکو، میشل (1390) باید از جامعه دفاع کرد، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: نشر رخداد نو.
فوکو، میشل (1389) تولد زیست سیاست، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: نشر نی.
فوکو، میشل (1378) تولد زندان، ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی.
فوکو، میشل (1384) پیدایش کلینیک، ترجمۀ یحیی امامی، تهران: نشر نقش و نگار.
فوکو، میشل (1383) اراده به دانستن، ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی.
فوکو، میشل (1377) تاریخ جنون، ترجمۀ فاطمه ولیانی، تهران: نشر هرمس.
فوکو، میشل (1378) نظم گفتار، ترجمۀ باقر پرهام، تهران: نشر آگه.
مدنی قهفرخی، سعید (1390) اعتیاد در ایران، تهران: نشر ثالث.
انجمن معتادان گمنام (1379) «جزوۀ اطلاعات عمومی».
ابراهیمی، محمدرضا (1392) «بررسی نقش پذیرش اجتماعی جوانان در کاهش آمادگی به اعتیاد»، طرح تحقیقاتی ستاد مبارزه با مواد مخدر.
برجعلی، احمد (1389) «اثربخشی روان درمانی مثبت در ارتقای تاب آوری افراد وابسته به مواد»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، روان‌شناسی بالینی دانشگاه علامه طباطبائی.
پیرزاد، حجت‌الله (1394) «بررسی نقش عملکرد خانواده و نظام ارزشی در پیش‌بینی گرایش به مواد‌مخدر در دانش‌آموزان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی.
جهانتاب، محمد (1394) «بررسی میزان آگاهی جوانان شهر تهران از پدیدۀ اعتیاد»، خلاصۀ کتاب‌ها و طرحهای ستاد مبارزه با مواد‌مخدر.
حسینی، سیداسماعیل (1394) «رابطۀ ویژگی‌های شخصیتی و سبکهای دلبستگی با گرایش به مواد‌مخدر با میانجیگری ذهن‌آگاهی و خودکنترلی در بین دانشجویان پسر دانشگاه تبریز»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه تبریز.
حکیمی، داریوش (1394) «بررسی رابطۀ خشم و پرخاشگری با وضعیت گرایش به اعتیاد در دانش‌آموزان پسر مدارس متوسطۀ تبریز»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم تربیتی دانشگاه آزاد تبریز.
دبیرخانۀ ستاد مبارزه با مواد‌مخدر ریاست‌جمهوری، کتاب سال ستاد مبارزه با مواد‌مخدر، سال‌های ۱۳۸۵-13۹۶.
سازمان بهزیستی کشور (1378) «برنامۀ درمان معتادان»، معاونت امور فرهنگی و پیشگیری.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1383) «لایحۀ برنامۀ چهارم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی».
سلیمی‌کیا، سمیه (1394) «اثربخشی ذهن‌آگاهی مبتنی بر شناخت درمانی بر باورهای مرتبط با مواد در افراد مبتلا به اعتیاد تحت درمان متادون در مراکز درمانی سوء‌مصرف مواد شهر سنندج»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم تربیتی دانشگاه آزاد واحد سنندج.
علی‌زاده، مهناز (1396) «برساخت اعتیاد و روند ابژه‌سازی معتاد در دهه‌های پس از انقلاب اسلامی ایران»، پایان‌نامۀ دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
علی‌زاده، مهناز (1396) «قالبهای معرفتی اعتیاد و ابژهسازی معتاد در ایران پس از انقلاب 1357»، مقالۀ پذیرش‌شدۀ دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی در مجلۀ مطالعات جامعه‌شناختی دانشگاه تهران.
فرامرزی، مهدی (1391) «بررسی چگونگی بازنمایی مسئلۀ اعتیاد و معتادان در فیلم‌های سینمایی ایران پس از انقلاب اسلامی»، طرح تحقیقات ستاد مبارزه با مواد‌مخدر به نظارت اسماعیل سعدی‌پور.
فیروزی ارنان، رسول (1394) «رابطۀ بین باورهای دینی و بحران هویت با گرایش به مواد‌مخدر»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه تبریز.
کدیور، مریم (1394) «اثربخشی مداخلۀ مبتنی بر روان‌درمانی مثبت‌نگر بر ارتقای هوش هیجانی، بهبود سبک‌های مقابله‌ای و پیشگیری از بازگشت افراد مبتلا به اختلال مصرف مواد»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان.
کاظمی، مسعود (1393) «تأثیر مجازات اعدام در بازدارندگی ارتکاب جرائم موادمخدر و روان‌گردانها»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد جرم‌شناسی دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات شاهرود.
مرادی، شیدا (1394) «بررسی اثربخشی طرح‌وارۀ درمانی بر افکار وسوسه‌انگیز معتادان مصرف‌کنندۀ مواد‌مخدر تحت درمان با متادون»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد بالینی دانشگاه آزاد سنندج.
ناصری، اسماعیل (1393) «کارآمدی طرح‌وارۀ درمانی دووجهی در درمان مردان وابسته به مواد‌مخدر مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی»، پایان‌نامۀ دکتری روانشناسی دانشگاه علامه طباطبائی.
ولیان، امیرعلی (1394) «بررسی رابطه بین شیوه‌های فرزندپروری خانواده‌ها با گرایش به اعتیاد به مواد‌مخدر در بین دانش‌آموزان پسر (پایۀ سوم متوسطه) شهرستان ایوان غرب»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی دانشگاه شهید بهشتی تهران.
Ferentzy, Peter)2002( "Foucault and Addiction", Telos: Critical Theory of the Contemporary 2002. (125):167-191,
Pereir, Margaret (2013) Governing Drug Use among Young People: Crime, Harm and Contemporary Drug Use Practices, School of Justice, Faculty of Law, Queensland University of Technology

  • Receive Date 08 June 2026
  • Publish Date 08 June 2026