تحلیل جامعیت سیاست‌گذاری سلامت در قوانین برنامه های توسعه ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی

2 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی

3 دکتری علوم اجتماعی گرایش سیاست گذاری فرهنگی دانشگاه خوارزمی

چکیده
هدف اصلی متن حاضر تحلیل ویژگی جامعیت در سیاست‌گذاری سلامت کشور است. باتوجه به اینکه سیاست‌های سلامت با بخش عمده ای ازنیازهای اساسی همه اعضاء جامعه مرتبط می باشد، نارسایی در جامعیت برنامه های سلامت می تواند بر کیفیت زندگی مردم اثر کاهنده ای داشته باشد و به تدریج موجب بروز مشکلات اجتماعی شود. چارچوب نظری این پژوهش ملهم از نظریه رفاه اجتماعی و به ویژه دیدگاه تیتموس است. بخش سلامت قوانین پنج‌ساله اول تا ششم توسعه با اتکاء به روش تحلیل محتوای کمی و کیفی بررسی شده است. نتایج بدست آمده بیانگر آن است که طی برنامه های مختلف به تدریج بر میزان جامعیت سیاست های سلامت افزوده شده است به این معنا که هم مولفه های سلامت متنوع تر شده اند و هم دامنه شمول آن قشرها وگروه های متنوع تری را دربرگرفته است. این ویژگی دربرنامه چهارم توسعه به اوج خود رسیده است. باوجود این هنوزحد مطلوبی از جامعیت احراز نشده است. زیرا عناصرمندرج درهر قانون برنامه نوسان دارد و درمورد نقش دولت درتأمین سلامت هم ابهام هایی وجود دارد. بطوری‌که با روی‌کارآمدن هر دولت و مسلط شدن گرایش‌ سیاسی آن، برنامه‌های سلامت نیز دستخوش تغییرات شده است. بنابراین تداوم بی‌ثباتی و استمرار سیاست‌های ناهماهنگ سلامتی در هردولت، یک نوع سیاست‌گذاری کوتاه مدت بوجودآورده که امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را برای پرداختن به امر سلامت تضعیف کرده است. بطوریکه هر قانون بصورت مقطعی و مبتنی بر نیاز و اقتضائات یک دوره خاص و در راستای سلیقه سیاست‌گذاران آن دوره تنظیم شده است.

کلیدواژه‌ها


اعتمادی، حسین و حسن رفیعی (1379) «سیاست سلامت در چارچوب رفاه اجتماعی»، فصلنامۀ تأمین اجتماعی، سال دوم، شمارۀ ۳: 3۵۱-3۶۸.
اعتمادی، حسین و حسن رفیعی (1379) «سیاست سلامت در چارچوب رفاه اجتماعی»، فصلنامۀ تأمین اجتماعی، سال دوم، شمارۀ ۳: 3۵۱-3۶۸.
اورشات، ویم فون، مایکل اپیلکا و برگیت فوافینگر (۱۳۹۶) فرهنگ و دولت رفاه (ارزش‌ها و سیاست اجتماعی در نگاه تطبیقی)، ترجمۀ ابوذر قاسمی‌نژاد، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
اورشات، ویم فون، مایکل اپیلکا و برگیت فوافینگر (۱۳۹۶) فرهنگ و دولت رفاه (ارزش‌ها و سیاست اجتماعی در نگاه تطبیقی)، ترجمۀ ابوذر قاسمی‌نژاد، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
بابایی، نعمت‌الله (۱۳۸۲) «سیاست اجتماعی و سلامت»، فصلنامۀ رفاه اجتماعی، ویژه‌نامۀ سیاست اجتماعی، شمارۀ 10: 201-232.
بابایی، نعمت‌الله (۱۳۸۲) «سیاست اجتماعی و سلامت»، فصلنامۀ رفاه اجتماعی، ویژه‌نامۀ سیاست اجتماعی، شمارۀ 10: 201-232.
ببی، ارل (۱۳۹۴) روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمۀ رضا فاضل، تهران: انتشارات سمت.
ببی، ارل (۱۳۹۴) روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمۀ رضا فاضل، تهران: انتشارات سمت.
پازوکی، مهدی (۱۳۷۴) «بهداشت و توسعه؛ با نگاهی بر عملکرد برنامۀ پنج‌سالۀ اول جمهوری اسلامی ایران درخصوص راهبرد اولویت بهداشت بر درمان»، مجلۀ برنامه و بودجه، شمارۀ 20:93-75.
پازوکی، مهدی (۱۳۷۴) «بهداشت و توسعه؛ با نگاهی بر عملکرد برنامۀ پنج‌سالۀ اول جمهوری اسلامی ایران درخصوص راهبرد اولویت بهداشت بر درمان»، مجلۀ برنامه و بودجه، شمارۀ 20:93-75.
ملک‌زاده، رضا (۱۳۹۸) «۵۰ درصد مرگ‌و‌میر در ایران زودرس است»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، کد خبر: ۸۳۴۰۷۳۹۸، ص ۱-۲، به نشانی اینترنتی: https://www.irna.ir.
ملک‌زاده، رضا (۱۳۹۸) «۵۰ درصد مرگ‌و‌میر در ایران زودرس است»، سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، کد خبر: ۸۳۴۰۷۳۹۸، ص ۱-۲، به نشانی اینترنتی: https://www.irna.ir.
سایت عصر ایران، «مرگ سالانه 60هزار ایرانی به دلیل عوارض سیگار»، صفحۀ نخست اجتماعی، ۱۴بهمن۱۳۹۷، کدخبر: ۶۵۲۴۸۴، به نشانی اینترنتی:
سایت عصر ایران، «مرگ سالانه 60هزار ایرانی به دلیل عوارض سیگار»، صفحۀ نخست اجتماعی، ۱۴بهمن۱۳۹۷، کدخبر: ۶۵۲۴۸۴، به نشانی اینترنتی:
https://www.asriran.com/fa/news/652484.
https://www.asriran.com/fa/news/652484.
سجادی، حمیرا، عبداله تباردرزی، عزت‌اله سام آرام و علی‌اکبر تاج مزینانی (1397) «تحولات نظام سلامت در چارچوب برنامه‌های عمرانی و توسعه در ایران»، رفاه اجتماعی، شمارۀ 70: ۳۱-۷۶.
سجادی، حمیرا، عبداله تباردرزی، عزت‌اله سام آرام و علی‌اکبر تاج مزینانی (1397) «تحولات نظام سلامت در چارچوب برنامه‌های عمرانی و توسعه در ایران»، رفاه اجتماعی، شمارۀ 70: ۳۱-۷۶.
شریف‌زادگان، محمدحسین (1397) «نابرابری در رفاه اجتماعی و پیامدهای آسیب‌شناختی آن»، در کتاب همبستگی اجتماعی و نابرابری: دومین گزارش وضعیت اجتماعی ایران 1388-1396، ج۱، تهران: انتشارات آگاه.
شریف‌زادگان، محمدحسین (1397) «نابرابری در رفاه اجتماعی و پیامدهای آسیب‌شناختی آن»، در کتاب همبستگی اجتماعی و نابرابری: دومین گزارش وضعیت اجتماعی ایران 1388-1396، ج۱، تهران: انتشارات آگاه.
شریفیان ثانی، مریم (۱۳۹۵) «ضرورت گفتمان‌سازی در حوزۀ سیاست‌گذاری اجتماعی»، مصاحبه با مریم شریفیان‌ثانی، مدیرگروه آموزشی مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تنظیم پیمان زینتی، به نشانی اینترنتی: http://spi.atu.ac.ir/news_456.
شریفیان ثانی، مریم (۱۳۹۵) «ضرورت گفتمان‌سازی در حوزۀ سیاست‌گذاری اجتماعی»، مصاحبه با مریم شریفیان‌ثانی، مدیرگروه آموزشی مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تنظیم پیمان زینتی، به نشانی اینترنتی: http://spi.atu.ac.ir/news_456.
صفری شالی، رضا (۱۳۹۵) «گفتمان عدالت دولت‌ها پس از انقلاب در حوزۀ سلامت»، فصلنامۀ مطالعات راهبردی، شمارۀ ۷۴: ۸۹- ۱۱۴.
صفری شالی، رضا (۱۳۹۵) «گفتمان عدالت دولت‌ها پس از انقلاب در حوزۀ سلامت»، فصلنامۀ مطالعات راهبردی، شمارۀ ۷۴: ۸۹- ۱۱۴.
غفاری، غلامرضا و کرم حبیب‌پور گتابی (۱۳۹۴) سیاست اجتماعی، بنیان‌های نظری و مفهومی، تهران: نشر دانشگاه تهران.
غفاری، غلامرضا و کرم حبیب‌پور گتابی (۱۳۹۴) سیاست اجتماعی، بنیان‌های نظری و مفهومی، تهران: نشر دانشگاه تهران.
فیتزپتریک، تونی (۱۳۸۳) نظریۀ رفاه، ترجمۀ هرمز همایون‌فر، تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین ‌‌اجتماعی.
فیتزپتریک، تونی (۱۳۸۳) نظریۀ رفاه، ترجمۀ هرمز همایون‌فر، تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین ‌‌اجتماعی.
فیتزپتریک، تونی (۱۳۸۵) نظریۀ رفاه جدید، ترجمۀ هرمز همایون‌فر، تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین‌ ‌اجتماعی.
فیتزپتریک، تونی (۱۳۸۵) نظریۀ رفاه جدید، ترجمۀ هرمز همایون‌فر، تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین‌ ‌اجتماعی.
کونیزل، امیلی و والی و تانیا جنکینز (۱۳۹۱) سیاست‌های اجتماعی و نابرابری‌های سلامت در کاکرهام، جامعه‌شناسی پزشکی، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
کونیزل، امیلی و والی و تانیا جنکینز (۱۳۹۱) سیاست‌های اجتماعی و نابرابری‌های سلامت در کاکرهام، جامعه‌شناسی پزشکی، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
گرگی، عباس (1387) «بررسی نظری جایگاه سرمایۀ اجتماعی در مطالعات سلامت»، فصلنامۀ اقتصاد سیاسی، سال پنجم، شمارۀ ۱۶: 87-104.
گرگی، عباس (1387) «بررسی نظری جایگاه سرمایۀ اجتماعی در مطالعات سلامت»، فصلنامۀ اقتصاد سیاسی، سال پنجم، شمارۀ ۱۶: 87-104.
مسعودی، اصل ایروان، فرهاد نصرتی‌نژاد، علی اخوان بهبهانی و سیدمحمد موسوی خطاط (1389) «الگوی پیشنهادی برای ساختار ادغام‌یافتۀ نظام سلامت و رفاه اجتماعی در ایران براساس مطالعات تطبیقی»، پایش، سال دهم، شمارۀ ۱: 1۱۵-1۲۵.
مسعودی، اصل ایروان، فرهاد نصرتی‌نژاد، علی اخوان بهبهانی و سیدمحمد موسوی خطاط (1389) «الگوی پیشنهادی برای ساختار ادغام‌یافتۀ نظام سلامت و رفاه اجتماعی در ایران براساس مطالعات تطبیقی»، پایش، سال دهم، شمارۀ ۱: 1۱۵-1۲۵.
ملک‌محمدی، حمیدرضا و ولی‌اله وحدانی‌نیا (۱۳۹۵) «تکامل سیاست‌گذاری سلامت: گذر به پارادایم حکمرانی برای سلامت»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی سیاست‌گذاری عمومی، دورۀ دوم، شمارۀ ۲: ۷۳-۹۴ .
ملک‌محمدی، حمیدرضا و ولی‌اله وحدانی‌نیا (۱۳۹۵) «تکامل سیاست‌گذاری سلامت: گذر به پارادایم حکمرانی برای سلامت»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی سیاست‌گذاری عمومی، دورۀ دوم، شمارۀ ۲: ۷۳-۹۴ .
مور، بلیک (۱۳۸۹) مقدمه‌ای بر سیاست‌گذاری اجتماعی، ترجمۀ علی‌اصغر سعیدی و سعید صادقی، تهران: نشر جامعه‌شناسان.
مور، بلیک (۱۳۸۹) مقدمه‌ای بر سیاست‌گذاری اجتماعی، ترجمۀ علی‌اصغر سعیدی و سعید صادقی، تهران: نشر جامعه‌شناسان.
واعظ مهدوی، محمدرضا و زینب واعظ مهدوی (1397) «عدالت در سلامت»، در کتاب همبستگی اجتماعی و نابرابری: دومین گزارش وضعیت اجتماعی ایران 1388-1396، ج۲، تهران: انتشارات آگاه.
واعظ مهدوی، محمدرضا و زینب واعظ مهدوی (1397) «عدالت در سلامت»، در کتاب همبستگی اجتماعی و نابرابری: دومین گزارش وضعیت اجتماعی ایران 1388-1396، ج۲، تهران: انتشارات آگاه.
هریس، کوان (1398) انقلاب اجتماعی: سیاست و دولت رفاه در ایران، ترجمۀ محمدرضا فدایی، تهران: نشر شیرازه.
هریس، کوان (1398) انقلاب اجتماعی: سیاست و دولت رفاه در ایران، ترجمۀ محمدرضا فدایی، تهران: نشر شیرازه.
هزارجریبی، جعفر و رضا صفری شالی (1391) آناتومی رفاه اجتماعی، تهران: انتشارات جامعه و فرهنگ.
هزارجریبی، جعفر و رضا صفری شالی (1391) آناتومی رفاه اجتماعی، تهران: انتشارات جامعه و فرهنگ.
Melkas.T (2013 ), "Health in All Policies as a Priority in Finnish Health Policy: A Case Study on National Health Policy Development", Scandinavian Journal of Public Health, 41(11Suppl): 3-28. [DOI:10.1177/1403494812472296]
Melkas.T (2013 ), "Health in All Policies as a Priority in Finnish Health Policy: A Case Study on National Health Policy Development", Scandinavian Journal of Public Health, 41(11Suppl): 3-28. [DOI:10.1177/1403494812472296]
Duran, Pe'rez I. (2016 ), "Assessing Formal Accountability for Public Policies: The Case of Health Policy in Spain", International Review of Administrative Sciences, 82 (4): 784-806. [DOI:10.1177/0020852314565999]
Duran, Pe'rez I. (2016 ), "Assessing Formal Accountability for Public Policies: The Case of Health Policy in Spain", International Review of Administrative Sciences, 82 (4): 784-806. [DOI:10.1177/0020852314565999]
Segal, Elizabeth A. (2007 ), Social Welfare Policy and Social Program: A Value Perspective, US: Thomson Brooks.
Segal, Elizabeth A. (2007 ), Social Welfare Policy and Social Program: A Value Perspective, US: Thomson Brooks.
Singh. Sh, Myburgh. N.G and Lalloo R. (2010), "Policy Analysis of Oral Health Promotion in South Africa", Global Health Promotion, 17 (1): 16-24. [DOI:10.1177/1757975909356631]
Singh. Sh, Myburgh. N.G and Lalloo R. (2010), "Policy Analysis of Oral Health Promotion in South Africa", Global Health Promotion, 17 (1): 16-24. [DOI:10.1177/1757975909356631]
Titmuss, Richard M (1974 ), Social Policy: An Introduction, London: George Allen & Unwin Ltd.
Titmuss, Richard M (1974 ), Social Policy: An Introduction, London: George Allen & Unwin Ltd.
Vallgarda .S (2011 ), "Addressing Individual Behaviors and Living Conditions: Four Nordic Public Health Policies", Scandinavian Journal of Public Health, 2011; 39 (6 Suppl): 6-10. [DOI:10.1177/1403494810378922]
Vallgarda .S (2011 ), "Addressing Individual Behaviors and Living Conditions: Four Nordic Public Health Policies", Scandinavian Journal of Public Health, 2011; 39 (6 Suppl): 6-10. [DOI:10.1177/1403494810378922]
WHO (1988), 2st Global Conference on Health Promotion, Adelaide.
WHO (1988), 2st Global Conference on Health Promotion, Adelaide.
WHO (2000 ), 5st Global Conference on Health Promotion. Mexico.
WHO (2000 ), 5st Global Conference on Health Promotion. Mexico.
WHO and the Government of South Australia. (2010) The Adelaide Statement on Health in all Policies.
WHO and the Government of South Australia. (2010) The Adelaide Statement on Health in all Policies.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405