تبیین مصرف مواد مخدر در بین اقوام منطقۀ مرکزی شهرکرد

نویسندگان

چکیده
گرایش به مواد مخدر، مصرف آن و اعتیاد به آن از مهم‌ترین و اولویت‌دارترین مسائل و آسیب‌های اجتماعی در جامعۀ جدید است که از زوایای مختلف مورد بررسی و توجه قرار گرفته است. یکی از زمینه‌های اعتیاد و گرایش به مواد مخدر، وجود بستر‌های مثبت نگرشی و هنجاری‌شدن مصرف مواد در جامعه است. مطالعۀ حاضر به شیوۀ پیمایش به بررسی نگرش‌های موجود در میان خرده‌فرهنگ‌های قومی شهرکرد (فارس، ترک و بختیاری) پرداخته است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامۀ محقق‌ساخته بر روی نمونه‌ای به حجم 197 نفر جمع‌آوری و سپس با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شده است. نتایج نشان داد که حدود 35 درصد از پاسخگویان به هر نحوی (دارودرمانی، تفننی، اعتیاد و...) یکی از مواد مخدر سنتی یا صنعتی (عمدتاً تریاک و مشروبات الکلی) را مصرف کرده‌اند. گرچه اکثر پاسخگویان به مصرف مواد مخدر نگرش منفی داشتند، اما نگرش نزدیک به یک‌سوم آنها در حد متوسط بود و البته این نگرش در حال تغییر به سمت مثبت بود. از طرف دیگر، نتایج آزمون تحلیل واریانس نشان داد که قومیت‌های مختلف در شهرکرد اعم از ترک، بختیاری و فارس در نسبت با مواد مخدر تفاوت نگرشی نداشتند. به‌عبارتی، دلالت یافته‌ها این است که قومیت‌های مذکور نگرش یکسانی به مواد مخدر دارند و قومیت شرط تفاوت در نگرش به مصرف مواد مخدر نیست.

کلیدواژه‌ها


آزادارمکی، تقی و علی برزیان (1391) تغییرات الگوی مصرف مواد مخدر در ایران، مجموعه مقالات همایش اعتیاد، دانشگاه کاشان.
آزادارمکی، تقی و علی برزیان (1391) تغییرات الگوی مصرف مواد مخدر در ایران، مجموعه مقالات همایش اعتیاد، دانشگاه کاشان.
ابادینسکی، هووارد (1382) جامعه‌شناسی مواد مخدر، ترجمۀ محمد علی زکریایی، تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
ابادینسکی، هووارد (1382) جامعه‌شناسی مواد مخدر، ترجمۀ محمد علی زکریایی، تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
احمدی، حبیب (1388) جامعه‌شناسی انحرافات، تهران: سمت.
احمدی، حبیب (1388) جامعه‌شناسی انحرافات، تهران: سمت.
اسعدی، سید حسن (1382) پژوهشی بنیادی درباره مواد مخدر، تهران: حسن اسعدی.
اسعدی، سید حسن (1382) پژوهشی بنیادی درباره مواد مخدر، تهران: حسن اسعدی.
بیات، بهرام (1387) فراتحلیل آسیب‌های اجتماعی، تهران: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، معاونت اجتماعی.
بیات، بهرام (1387) فراتحلیل آسیب‌های اجتماعی، تهران: نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، معاونت اجتماعی.
بیرو، آلن (1366) فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمۀ باقر ساروخانی، تهران: کیهان.
بیرو، آلن (1366) فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمۀ باقر ساروخانی، تهران: کیهان.
عبدالـله پورچناری، مرتضی و محمود گلزاری (1387) «اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر تغییر نگرش دانش آموزان پسر مقطع دبیرستان سیرجان نسبت به سوء مصرف مواد»، اعتیاد پژوهی، دورۀ دوم، شمارۀ 8: 33-54.
عبدالـله پورچناری، مرتضی و محمود گلزاری (1387) «اثربخشی آموزش مهارت‌های زندگی بر تغییر نگرش دانش آموزان پسر مقطع دبیرستان سیرجان نسبت به سوء مصرف مواد»، اعتیاد پژوهی، دورۀ دوم، شمارۀ 8: 33-54.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1380) پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1380) پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1395) پیمایش ملی ارزش‌های ایرانیان، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1395) پیمایش ملی ارزش‌های ایرانیان، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
توسلی، غلام‌عباس (1370) نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران: سمت.
توسلی، غلام‌عباس (1370) نظریه‌های جامعه‌شناسی، تهران: سمت.
دلاور، علی (1390) شیوع‌شناسی مصرف مواد مخدر در ایران، تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
دلاور، علی (1390) شیوع‌شناسی مصرف مواد مخدر در ایران، تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
دورکیم، امیل (1369) تقسیم کار اجتماعی، ترجمۀ باقر پرهام، تهران: کتابسرای بابل.
دورکیم، امیل (1369) تقسیم کار اجتماعی، ترجمۀ باقر پرهام، تهران: کتابسرای بابل.
رحمتی، عباس (1383) تأثیر آموزش مهارت‌های مقابله‌ای به شیوۀ بحث گروهی بر نگرش دانش آموزان نسبت به سوء مصرف مواد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
رحمتی، عباس (1383) تأثیر آموزش مهارت‌های مقابله‌ای به شیوۀ بحث گروهی بر نگرش دانش آموزان نسبت به سوء مصرف مواد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
روشن‌پژوه، محسن (1394) پیمایش ملی خانوار در مورد شیوع مصرف مواد مخدر و روان گردان‌ها در جمعیت عمومی کشور، به سفارش دفتر تحقیقات ستاد مبارزه با مواد مخدر. تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
روشن‌پژوه، محسن (1394) پیمایش ملی خانوار در مورد شیوع مصرف مواد مخدر و روان گردان‌ها در جمعیت عمومی کشور، به سفارش دفتر تحقیقات ستاد مبارزه با مواد مخدر. تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر.
ستوده، هدایت‌الـله (1387) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: آوای نور.
ستوده، هدایت‌الـله (1387) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: آوای نور.
سلیمی، علی و محمد داوری (1387) جامعه‌شناسی کج‌روی، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
سلیمی، علی و محمد داوری (1387) جامعه‌شناسی کج‌روی، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
شاکرمی، عبدالحسین (1368) مواد مخدر و اعتیاد، تهران: گوتنبرگ.
شاکرمی، عبدالحسین (1368) مواد مخدر و اعتیاد، تهران: گوتنبرگ.
شایان‌مهر، علیرضا (1377) دایره‌المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، تهران: کیهان.
شایان‌مهر، علیرضا (1377) دایره‌المعارف تطبیقی علوم اجتماعی، تهران: کیهان.
صادقی ده‌چشمه، ستار (1391) اعتیاد به مواد مخدر بعنوان یک مسئله اجتماعی و ضرورت تغییرات پارادایمی در تحلیل و بر خورد با آن، مجموعه مقالات همایش اعتیاد، دانشگاه کاشان.
صادقی ده‌چشمه، ستار (1391) اعتیاد به مواد مخدر بعنوان یک مسئله اجتماعی و ضرورت تغییرات پارادایمی در تحلیل و بر خورد با آن، مجموعه مقالات همایش اعتیاد، دانشگاه کاشان.
صادقی ده‌چشمه، ستار (1390) بررسی نقش خانواده بر پیشگیری از اعتیاد و عوامل مؤثر بر آن یا تأکید بر ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی، مجموعه مقالات 30 کنگره استانی پیشگیری از اعتیاد، تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور.
صادقی ده‌چشمه، ستار (1390) بررسی نقش خانواده بر پیشگیری از اعتیاد و عوامل مؤثر بر آن یا تأکید بر ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی، مجموعه مقالات 30 کنگره استانی پیشگیری از اعتیاد، تهران: ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور.
صدیق سروستانی، رحمت‌الـله (1383) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: سمت.
صدیق سروستانی، رحمت‌الـله (1383) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: سمت.
صدیق سروستانی، رحمت‌الـله و صلاح‌الدین قادری (1387) «هنجارهای تسهیل‌کننده مصرف مواد مخدر در میان اقوام ایران»، فصلنامۀ دانش انتظامی، دورۀ دهم، شمارۀ 2: 85-103.
صدیق سروستانی، رحمت‌الـله و صلاح‌الدین قادری (1387) «هنجارهای تسهیل‌کننده مصرف مواد مخدر در میان اقوام ایران»، فصلنامۀ دانش انتظامی، دورۀ دهم، شمارۀ 2: 85-103.
صدیق سروستانی، رحمت‌الـله (1382) بررسی وضع موجود سوء مصرف مواد مخدر در بین دانش‌آموزان کشور، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
صدیق سروستانی، رحمت‌الـله (1382) بررسی وضع موجود سوء مصرف مواد مخدر در بین دانش‌آموزان کشور، تهران: وزارت آموزش و پرورش.
عسگری، امین (1384) تأثیر نقش گزاری روانی بر تغییر نگرش دانش‌آموزان دبیرستان‌های شهر خرم‌آباد نسبت به اعتیاد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
عسگری، امین (1384) تأثیر نقش گزاری روانی بر تغییر نگرش دانش‌آموزان دبیرستان‌های شهر خرم‌آباد نسبت به اعتیاد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی تهران.
فرجاد، محمدحسین (بی‌تا) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: بدر.
فرجاد، محمدحسین (بی‌تا) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: بدر.
قادری، صلاح‌الدین (بی‌تا) بررسی نسبت نظام هنجای و مصرف موادمخدر در میان اقوام ایرانی، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام.
قادری، صلاح‌الدین (بی‌تا) بررسی نسبت نظام هنجای و مصرف موادمخدر در میان اقوام ایرانی، تهران: مجمع تشخیص مصلحت نظام.
قنادان، منصور، ناهید مطیع، و هدایت‌الـله ستوده (1382) جامعه‌شناسی (مفاهیم کلیدی)، تهران: آوای نور.
قنادان، منصور، ناهید مطیع، و هدایت‌الـله ستوده (1382) جامعه‌شناسی (مفاهیم کلیدی)، تهران: آوای نور.
کوئن، بروس (1380) مبانی جامعه‌شناسی، ترجمۀ غلامعباس توسلی و رضا فاضل. تهران: سمت.
کوئن، بروس (1380) مبانی جامعه‌شناسی، ترجمۀ غلامعباس توسلی و رضا فاضل. تهران: سمت.
محسنی تبریزی، علیرضا (1385) اتیولوژی و اپیدمولوژی اعتیاد در میان خانواده‌های تهرانی، تهران: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
محسنی تبریزی، علیرضا (1385) اتیولوژی و اپیدمولوژی اعتیاد در میان خانواده‌های تهرانی، تهران: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
مک‌مولین، پاتریشیا و رایان گلار (1387) 37 فکر غلط و یک عمر اعتیاد، ترجمۀ مهرداد فیروزبخت، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
مک‌مولین، پاتریشیا و رایان گلار (1387) 37 فکر غلط و یک عمر اعتیاد، ترجمۀ مهرداد فیروزبخت، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
Durkheime, Emil (1966) Rules of Sociological Methods, New York: Free Press.
Durkheime, Emil (1966) Rules of Sociological Methods, New York: Free Press.
Glantz, M. & Hartel.Christin and Hartel, Christin (2002) Drug Abuse Origins and Interventions, Washington D. C.: American Psychological Association.
Glantz, M. & Hartel.Christin and Hartel, Christin (2002) Drug Abuse Origins and Interventions, Washington D. C.: American Psychological Association.
Hellriege, L. D. Et Al. (1989) Organizational Behavior, New York: Publishing Company.
Hellriege, L. D. Et Al. (1989) Organizational Behavior, New York: Publishing Company.
Johnson, B. (1989) Toward Theory of Drug Subculture in Theory of Drug Abuse. Selected Cotemporary Prespective, Washington D. C.: National Institution on Drug Abuse.
Johnson, B. (1989) Toward Theory of Drug Subculture in Theory of Drug Abuse. Selected Cotemporary Prespective, Washington D. C.: National Institution on Drug Abuse.
Merton, R. K. (1966) Contemporary Social Problems, New York: Harcourt, Brace and World Publisher.
Merton, R. K. (1966) Contemporary Social Problems, New York: Harcourt, Brace and World Publisher.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405