موانع و چالش‌های سیاستگذاری بر مبنای عدالت جنسیتی

نویسندگان

چکیده
طرح مفهوم عدالت جنسیتی همواره مناقشاتی به همراه داشته است. در حال حاضر با ورود این مفهوم به برنامۀ ششم توسعه، می‌­بایست سیاستگذاری‌ها در تحقق آن به‌طور جدی پیگیری و دنبال شود. هدف پژوهش حاضر، مطالعۀ مانع‌ها و چالش‌­های سیاستگذاری بر مبنای عدالت جنسیتی از نگاه صاحب­‌نظران است. به این منظور برای گردآوری اطلاعات (با توجه به اصول نمونه‌گیری هدفمند و تدریجی) با 9 نفر از صاحبنظران و پژوهشگران حوزۀ زنان و سیاستگذاری، مصاحبه (نیمهساختاریافته) شده و با استفاده از نظام کدگذاری نظریۀ زمینه‌­ای، داده­‌ها در پاسخ به پرسش­‌های اصلی پژوهش دسته­‌بندی شده است. براساس یافته‌­های پژوهش حاضر کلیدی‌ترین چالش‌­های سیاستگذاری بر مبنای عدالت جنسیتی شامل عدم وفاق دربارۀ تعریف عدالت جنسیتی، سیاست­‌زدگی، ضعف در برنامهنویسی و ضعف داده و آمار است و از مهم­ترین لوازم سیاستگذاری بر مبنای عدالت جنسیتی، مصداق‌­یابی و ارائۀ تعریف برای عدالت جنسیتی می‌باشد. با توجه به لزوم عاملیت نیمی از جامعه یعنی زنان در توسعۀ پایدار، تعیین شاخص‌­های عدالت جنسیتی و تبیین معیارهایی که برای تحقق عدالت جنسیتی باید در سیاستگذاری‌­های عمومی مد نظر قرار گیرد ضروری است.

کلیدواژه‌ها


آتشک، محمد (1391) «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزشی ایران»، زن در توسعه و سیاست، دورۀ دهم، شمارۀ 4: 127- 151.
آتشک، محمد (1391) «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزشی ایران»، زن در توسعه و سیاست، دورۀ دهم، شمارۀ 4: 127- 151.
آذربایجانی، مسعود (1388) «عدالت جنسیتی و اشتغال زنان»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 46: 81 -116.
آذربایجانی، مسعود (1388) «عدالت جنسیتی و اشتغال زنان»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 46: 81 -116.
آقاجانی، نصرالـله (1388) «چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 46: 7 - 48.
آقاجانی، نصرالـله (1388) «چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 46: 7 - 48.
ابوالمعالی، خدیجه (1391) پژوهش کیفی از نظریه تا عمل، تهران: علم.
ابوالمعالی، خدیجه (1391) پژوهش کیفی از نظریه تا عمل، تهران: علم.
استراس، آنسلم و جولیت کوربین (1385) مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، تهران: نی.
استراس، آنسلم و جولیت کوربین (1385) مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، تهران: نی.
اعزازی، شهلا (۱۳۸۵) مجموعۀ مقالات فمینیسم و دیدگاه‌ها، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
اعزازی، شهلا (۱۳۸۵) مجموعۀ مقالات فمینیسم و دیدگاه‌ها، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
بلیکی، نورمن (1384) طراحی پژوهش‌های اجتماعی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: نی.
بلیکی، نورمن (1384) طراحی پژوهش‌های اجتماعی، ترجمۀ حسن چاوشیان، تهران: نی.
پژوه، سیف‌الـله (1393) بررسی مفهوم عدالت جنسیتی از منظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه.
پژوه، سیف‌الـله (1393) بررسی مفهوم عدالت جنسیتی از منظر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه.
پیت، ریچارد و هارت ویک (۱۳۸۴) نظریههای توسعه، ترجمۀ مصطفی ازکیا و رضا صفری شالی، تهران: لویه.
پیت، ریچارد و هارت ویک (۱۳۸۴) نظریههای توسعه، ترجمۀ مصطفی ازکیا و رضا صفری شالی، تهران: لویه.
رودگر، محمدجواد (۱۳۸۸) «عدالت جنسیتی از دیدگاه علامه طباطبایی و شهید مطهری»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ ۴۶: 49-80.
رودگر، محمدجواد (۱۳۸۸) «عدالت جنسیتی از دیدگاه علامه طباطبایی و شهید مطهری»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ ۴۶: 49-80.
زعفرانچی، لیلا سادات (١٣٨٤) «روی‌آورد فمینیسم به اقتصاد»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ هشتم، شمارۀ 30: 15-49.
زعفرانچی، لیلا سادات (١٣٨٤) «روی‌آورد فمینیسم به اقتصاد»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ هشتم، شمارۀ 30: 15-49.
زعفرانچی، لیلا سادات (۱۳۸۵) «زنان و خانواده در چهار برنامه توسعه»، مطالعات راهبردی زنان، سال هشتم، شمارۀ ۳۳: ۹۸ - ۱۲۹.
زعفرانچی، لیلا سادات (۱۳۸۵) «زنان و خانواده در چهار برنامه توسعه»، مطالعات راهبردی زنان، سال هشتم، شمارۀ ۳۳: ۹۸ - ۱۲۹.
سن، آمارتیا (۱۳۸۱) توسعه به مثابۀ آزادی، ترجمۀ حسین راغفر. تهران: کویر.
سن، آمارتیا (۱۳۸۱) توسعه به مثابۀ آزادی، ترجمۀ حسین راغفر. تهران: کویر.
شادی‌طلب، ژاله (1381) توسعه و چالش‌های زنان ایران، تهران: قطره.
شادی‌طلب، ژاله (1381) توسعه و چالش‌های زنان ایران، تهران: قطره.
شادیطلب، ژاله (1394) «عدالت جنسیتی و گزاره‌های مبتنی بر اطلاعات نادرست»، همایش زنان، اعتدال و توسعه.
شادیطلب، ژاله (1394) «عدالت جنسیتی و گزاره‌های مبتنی بر اطلاعات نادرست»، همایش زنان، اعتدال و توسعه.
شفیعی، سمیه‌سادات و زهرا پورباقر (1394) «مطالعه جنسیتی شاخص‌های توسعه در اجرای برنامه چهارم»، فصل‌نامه‌ مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی، دورۀ‌ سوم، شمارۀ 4: 75- 110.
شفیعی، سمیه‌سادات و زهرا پورباقر (1394) «مطالعه جنسیتی شاخص‌های توسعه در اجرای برنامه چهارم»، فصل‌نامه‌ مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی، دورۀ‌ سوم، شمارۀ 4: 75- 110.
صفری شالی، رضا (1394) «تحلیل گفتمان عدالت جنسیتی در لوایح و برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات جامعه‌شناختی، دورۀ 22، شمارۀ 2: 211 -237.
صفری شالی، رضا (1394) «تحلیل گفتمان عدالت جنسیتی در لوایح و برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات جامعه‌شناختی، دورۀ 22، شمارۀ 2: 211 -237.
عباس‌زاده، سعیده (1394) «بررسی تطبیقی پنج برنامه توسعۀ کشور پیرامون دستیابی به عدالت جنسیتی با تأکید بر وضعیت آموزش عالی زنان در ایران و مقایسه آن با وضعیت جهانی»، پژوهش‌نامه زنان، سال ششم، شمارۀ اول: 97-130.
عباس‌زاده، سعیده (1394) «بررسی تطبیقی پنج برنامه توسعۀ کشور پیرامون دستیابی به عدالت جنسیتی با تأکید بر وضعیت آموزش عالی زنان در ایران و مقایسه آن با وضعیت جهانی»، پژوهش‌نامه زنان، سال ششم، شمارۀ اول: 97-130.
عبدالهی‌دمنه، صدیقه (1394) عدالت جنسیتی در اسلام با تأکید بر قرآن، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده معارف قرآنی موسسۀ دارالقرآن الحکیم اصفهان.
عبدالهی‌دمنه، صدیقه (1394) عدالت جنسیتی در اسلام با تأکید بر قرآن، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده معارف قرآنی موسسۀ دارالقرآن الحکیم اصفهان.
عطارزاده، مجتبی (۱۳۸۸) «عدالت جنسیتی، مرز تعامل جنسیت و سیاست»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ ۴۶: 225-266.
عطارزاده، مجتبی (۱۳۸۸) «عدالت جنسیتی، مرز تعامل جنسیت و سیاست»، مطالعات راهبردی زنان، دورۀ دوازدهم، شمارۀ ۴۶: 225-266.
علی‌پور، پروین، محمدجواد زاهدی، امیر ملکی و محمدرضا جوادی‌یگانه (1396) «تحلیل گفتمان عدالت جنسیتی در برنامۀ پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ ششم، شمارۀ 2: 203 - 229.
علی‌پور، پروین، محمدجواد زاهدی، امیر ملکی و محمدرضا جوادی‌یگانه (1396) «تحلیل گفتمان عدالت جنسیتی در برنامۀ پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ ششم، شمارۀ 2: 203 - 229.
فلیک، اووه (1387) درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نی.
فلیک، اووه (1387) درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نی.
قره‌یاضی، هایده (۱۳۸۲) «گزارشی از طرح تحقیقاتی مطالبات زنان»، فصلنامۀ ریحانه، مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، دورۀ اول، شمارۀ 1: 147-155.
قره‌یاضی، هایده (۱۳۸۲) «گزارشی از طرح تحقیقاتی مطالبات زنان»، فصلنامۀ ریحانه، مرکز امور مشارکت زنان ریاست جمهوری، دورۀ اول، شمارۀ 1: 147-155.
کرمی قهی، محمدتقی (۱۳۹۱) «تحلیل گفتمان سه برنامه توسعه با رویکردی به مسائل زنان و خانواده»، رفاه و برنامه‌ریزی اجتماعی، سال چهارم، شمارۀ ۱۳: ۴۱-۷۴.
کرمی قهی، محمدتقی (۱۳۹۱) «تحلیل گفتمان سه برنامه توسعه با رویکردی به مسائل زنان و خانواده»، رفاه و برنامه‌ریزی اجتماعی، سال چهارم، شمارۀ ۱۳: ۴۱-۷۴.
گرامی‌زادگان، اشرف (۱۳۸۳) «حقوق زنان در برنامه های توسعه»، حقوق زنان، دورۀ سوم، شمارۀ ۲۵: 4-7.
گرامی‌زادگان، اشرف (۱۳۸۳) «حقوق زنان در برنامه های توسعه»، حقوق زنان، دورۀ سوم، شمارۀ ۲۵: 4-7.
مامسن، ژانت (1388) جنسیت و توسعه، ترجمۀ زهره فنی، تهران: دانشگاه تهران.
مامسن، ژانت (1388) جنسیت و توسعه، ترجمۀ زهره فنی، تهران: دانشگاه تهران.
منصوری، آذر (1394) «زنان در برنامه ششم توسعه؛ رویکردها و الزامات»، روزنامۀ شرق، یکشنبه 12 مهر، شمارۀ 2413.
منصوری، آذر (1394) «زنان در برنامه ششم توسعه؛ رویکردها و الزامات»، روزنامۀ شرق، یکشنبه 12 مهر، شمارۀ 2413.
جواهری، فاطمه (گردآورنده) (1394) گزارش وضعیت اجتماعی زنان در ایران، تهران: نی.
جواهری، فاطمه (گردآورنده) (1394) گزارش وضعیت اجتماعی زنان در ایران، تهران: نی.
میرخانی، عزت السادات (1392) «تحلیل عدالت جنسیتی در مناسبات عاطفی، اخلاقی و اقتصادی خانواده» زن در فرهنگ و هنر، دورۀ پنجم، شمارۀ 1: 103 - 124.
میرخانی، عزت السادات (1392) «تحلیل عدالت جنسیتی در مناسبات عاطفی، اخلاقی و اقتصادی خانواده» زن در فرهنگ و هنر، دورۀ پنجم، شمارۀ 1: 103 - 124.
میرویسی نیک، صادق (1393) توسعه انسانی و عدالت جنسیتی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس.
میرویسی نیک، صادق (1393) توسعه انسانی و عدالت جنسیتی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس.
هاشمی، زینب (1394) بررسی عدالت جنسیتی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از زاویه قانون کار، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
هاشمی، زینب (1394) بررسی عدالت جنسیتی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از زاویه قانون کار، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
هانت، ژانت (۱۳۸۸) «جنسیت و توسعه»، ترجمۀ مهدی نیاکانی‌فر، مطالعات زنان، شمارۀ ۴۲: 229- 274.
هانت، ژانت (۱۳۸۸) «جنسیت و توسعه»، ترجمۀ مهدی نیاکانی‌فر، مطالعات زنان، شمارۀ ۴۲: 229- 274.
وکیلی، نرگس (1394) نقد تطبیقی رویکردهای عدالت جنسیتی تساوی‌گرا و تفاوت‌گرا از منظر فلسفه برنامه درسی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.
وکیلی، نرگس (1394) نقد تطبیقی رویکردهای عدالت جنسیتی تساوی‌گرا و تفاوت‌گرا از منظر فلسفه برنامه درسی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.
Lombardo, E.& P. Meier & M. Verloo (2009) The Discursive Politics of Gender Equality (Stretching, Bending and Policymaking), London: Routledge. [DOI:10.4324/9780203881330]
Lombardo, E.& P. Meier & M. Verloo (2009) The Discursive Politics of Gender Equality (Stretching, Bending and Policymaking), London: Routledge. [DOI:10.4324/9780203881330]
Marshall, C. (2000) "Policy Discourse Analysis: Negotiating Gender Equity", Journal of Education Policy, 15 (2): 125-156. [DOI:10.1080/026809300285863]
Marshall, C. (2000) "Policy Discourse Analysis: Negotiating Gender Equity", Journal of Education Policy, 15 (2): 125-156. [DOI:10.1080/026809300285863]
Nussbaum, M. (2000) "Women's Capabilities and Social Justice", Journal of Human Development, 1 (2): 219-247. [DOI:10.1080/713678045]
Nussbaum, M. (2000) "Women's Capabilities and Social Justice", Journal of Human Development, 1 (2): 219-247. [DOI:10.1080/713678045]
Reeves, H. & Baden, S. (2000) Gender and Development: Concepts and Definitions, Brighton: Institute of Development Studies, University of Sussex.
Reeves, H. & Baden, S. (2000) Gender and Development: Concepts and Definitions, Brighton: Institute of Development Studies, University of Sussex.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985) Naturalistic Inquiry, London: Sage [DOI:10.1016/0147-1767(85)90062-8]
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985) Naturalistic Inquiry, London: Sage [DOI:10.1016/0147-1767(85)90062-8]

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405