بررسی پتانسیل تضاد قومی با ‌تأکید بر نابرابری اجتماعی (مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان)

نویسنده

استادیار دانشگاه خوارزمی

چکیده
مقاله حاضر سعی دارد با کمک‌گرفتن از روش تحلیل اسنادی به بررسی پتانسیل تضاد قومی در استان سیستان و بلوچستان با ‌تأکید بر نابرابری اجتماعی بپردازد. برای بررسی از ترکیب تئوریک سه تئوری اساسی تضاد قومی یعنی «تئوری امنیت»، «تئوری فرصت» و «تئوری مظالم» همزمان استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد نابرابری بالایی بین استان سیستان و بلوچستان با دیگر استان‌ها و بین بلوچ‌ها و سیستانیها در درون استان از لحاظ دسترسی به امکانات وجود دارد. نابرابری موجود به کمک تبعیض‌های مذهبی، هویت‌های سنی و گاهاً احساس‌های ضد شیعی را در منطقه تقویت می‌کند. به‌عبارت‌دیگر، نگاه رادیکال حکومت مرکزی شیعی در حذف امکانات (سیاسی، رفاهی، اجتماعی و...) به بازتولید نگاهی رادیکال در قوم بلوچ تحت ‌تأثیر طالبانیزم منجر شده است. بنابراین ‌تأثیر و تأثر روابط قومی (انواع نابرابری) با حکومت (تشدیدکننده نابرابری) و محیط بینالمللی زمینه را برای ایجاد تضاد در این منطقه فراهم کرده است.

کلیدواژه‌ها


احمدی، حمید (1387) قومیت و قوم‌گرایی در ایران، افسانه و واقعیت، تهران: نی.
احمدی، حمید (1387) قومیت و قوم‌گرایی در ایران، افسانه و واقعیت، تهران: نی.
اطاعت، جواد و زهرا موسوی (1390) «رابطة متقابل امنیت ناحیه‌ای و توسعه‌یافتگی فضای سیاسی با ‌تأکید بر سیستان و بلوچستان»، فصلنامة ژئوپولتیک، سال هفتم، شمارة 1: 70-87.
اطاعت، جواد و زهرا موسوی (1390) «رابطة متقابل امنیت ناحیه‌ای و توسعه‌یافتگی فضای سیاسی با ‌تأکید بر سیستان و بلوچستان»، فصلنامة ژئوپولتیک، سال هفتم، شمارة 1: 70-87.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1395) موج سوم پیمایش ارزش‌های و نگرش ایرانیان، گزارش کشور.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1395) موج سوم پیمایش ارزش‌های و نگرش ایرانیان، گزارش کشور.
افشار، ایرج (1363) نگاهی به سیستان و بلوچستان، چاپ هما، ناشر امیر خضرایی.
افشار، ایرج (1363) نگاهی به سیستان و بلوچستان، چاپ هما، ناشر امیر خضرایی.
چلبی، مسعود (1376) هویت‌های قومی و رابطة آن با هویت جامعهای (ملّی) در ایران، وزارت کشور، دفتر امور اجتماعی، جلد سوم.
چلبی، مسعود (1376) هویت‌های قومی و رابطة آن با هویت جامعهای (ملّی) در ایران، وزارت کشور، دفتر امور اجتماعی، جلد سوم.
جنایات محکوم، بلوچستان، بیم‌ها و امیدها (1388) میزگرد، چشمانداز، بهمن‌ماه، شماره 59.
جنایات محکوم، بلوچستان، بیم‌ها و امیدها (1388) میزگرد، چشمانداز، بهمن‌ماه، شماره 59.
دوشوکی، عبدالستار (1390) در ذهن بمبگذار انتحاری بلوچ چه میگذرد؟، مرکز مطالعات بلوچستان لندن.
دوشوکی، عبدالستار (1390) در ذهن بمبگذار انتحاری بلوچ چه میگذرد؟، مرکز مطالعات بلوچستان لندن.
دهمرده، نظر و دیگران (1389) «ارزیابی شاخص توسعة انسانی در استان سیستان و بلوچستان»، فصلنامة پژوهشی رفاه اجتماعی، سال دهم، شمارة 36.
دهمرده، نظر و دیگران (1389) «ارزیابی شاخص توسعة انسانی در استان سیستان و بلوچستان»، فصلنامة پژوهشی رفاه اجتماعی، سال دهم، شمارة 36.
رحمتی، صفر قائد و دیگران (1389) «تحلیلی بر درجة توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان»، فصلنامة جغرافیایی آمایش محیط.
رحمتی، صفر قائد و دیگران (1389) «تحلیلی بر درجة توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان»، فصلنامة جغرافیایی آمایش محیط.
ریگی، بشیر احمد (1389) مصاحبه با روزنامة جام جم، (2/6/89).
ریگی، بشیر احمد (1389) مصاحبه با روزنامة جام جم، (2/6/89).
زنگنه، مهدی (1395) «ارزیابی و تحلیل شاخص‌های توسعة انسانی در مناطق شهری کشور»، مجلة جغرافیا و توسعة فضای شهری، سال سوم، شمارة 1، بهار و تابستان.
زنگنه، مهدی (1395) «ارزیابی و تحلیل شاخص‌های توسعة انسانی در مناطق شهری کشور»، مجلة جغرافیا و توسعة فضای شهری، سال سوم، شمارة 1، بهار و تابستان.
طالبان، محمدرضا (1390) «تحلیل بولی از محرومیت نسبی بر خشونت سیاسی»، مجلة جامعه‌شناسی ایران، شمارة 4.
طالبان، محمدرضا (1390) «تحلیل بولی از محرومیت نسبی بر خشونت سیاسی»، مجلة جامعه‌شناسی ایران، شمارة 4.
عبداللهی، محمد و محمدعثمان حسین‌بر (1381) «گرایش دانشجویان بلوچ به هویت ملّی در ایران»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دورة چهارم، شماره 4: 101ـ126.
عبداللهی، محمد و محمدعثمان حسین‌بر (1381) «گرایش دانشجویان بلوچ به هویت ملّی در ایران»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دورة چهارم، شماره 4: 101ـ126.
فکوهی، ناصر (1387) «قومیت و گفتگوی تمدن‌ها»، متن سخنرانی ایرادشده در: مرکز ‌بین‌المللی گفتوگوی تمدنها، تهران، اردیبهشت 1379. در برتون، رولان، قومشناسی سیاسی، ترجمة ناصر فکوهی، تهران، نشر نی.
فکوهی، ناصر (1387) «قومیت و گفتگوی تمدن‌ها»، متن سخنرانی ایرادشده در: مرکز ‌بین‌المللی گفتوگوی تمدنها، تهران، اردیبهشت 1379. در برتون، رولان، قومشناسی سیاسی، ترجمة ناصر فکوهی، تهران، نشر نی.
مرکز آمار ایران، سالنامة آماری کشور 1385، 1386، 1395.
مرکز آمار ایران، سالنامة آماری کشور 1385، 1386، 1395.
معاونت برنامه‌ریزی استانداری استان سیستان و بلوچستان (آمار) (1387).
معاونت برنامه‌ریزی استانداری استان سیستان و بلوچستان (آمار) (1387).
ناصح، ذبیح الـله (1345) بلوچستان، کتابخانه ابن‌سینا، تهران.
ناصح، ذبیح الـله (1345) بلوچستان، کتابخانه ابن‌سینا، تهران.
نبی‌زاده سرابندی، سیما (1384)، «بی‌عدالتی در فرصت‌های آموزشی استان سیستان و بلوچستان»، پژوهش زنان، دورة سوم، پاییز: 155ـ175.
نبی‌زاده سرابندی، سیما (1384)، «بی‌عدالتی در فرصت‌های آموزشی استان سیستان و بلوچستان»، پژوهش زنان، دورة سوم، پاییز: 155ـ175.
ملازهی، پیرمحمد (1380) «تحولات‌ سیاسی ایدئولوژیک در بلوچستان»، فصلنامة مطالعات ملّی، سال دوم، شمارة 8.
ملازهی، پیرمحمد (1380) «تحولات‌ سیاسی ایدئولوژیک در بلوچستان»، فصلنامة مطالعات ملّی، سال دوم، شمارة 8.
معبودی، محمدتقی و هادی حکیمی (1395) «سنجش سطح توسعه و نابرابری‌های ناحیه‌ای در جنوب شرق ایران، نمونة موردی: شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان»، راهبرد توسعه، شمارة 48.
معبودی، محمدتقی و هادی حکیمی (1395) «سنجش سطح توسعه و نابرابری‌های ناحیه‌ای در جنوب شرق ایران، نمونة موردی: شهرستان‌های استان سیستان و بلوچستان»، راهبرد توسعه، شمارة 48.
موسوی، میرنجف و همکاران (1394) «تحلیل رابطة شاخص‌های جمعیتی با توسعه‌یافتگی استان‌های ایران». ﻓﺼﻠﻨﺎﻣة ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺳﺎل ﭼﻬﺎرم، ﺷﻤﺎرة ﺷﺎﻧﺰدهم.
موسوی، میرنجف و همکاران (1394) «تحلیل رابطة شاخص‌های جمعیتی با توسعه‌یافتگی استان‌های ایران». ﻓﺼﻠﻨﺎﻣة ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺤﻴﻄﻲ، ﺳﺎل ﭼﻬﺎرم، ﺷﻤﺎرة ﺷﺎﻧﺰدهم.
یوسفی، علی (1380) «طبقه‌بندی اجتماعی اقوام در ایران (تحلیل ثانویه یک تحقیق قومی)»، فصلنامة مطالعات ملّی، سال سوم، شمارة 9.
یوسفی، علی (1380) «طبقه‌بندی اجتماعی اقوام در ایران (تحلیل ثانویه یک تحقیق قومی)»، فصلنامة مطالعات ملّی، سال سوم، شمارة 9.
Angstrom, Jan. (2000) 'The Sociology of Studies of Ethnic Conflict: Explaining the Causal Status of Development', Civil Wars, 3(3): 23-44. [DOI:10.1080/13698240008402445]
Angstrom, Jan. (2000) 'The Sociology of Studies of Ethnic Conflict: Explaining the Causal Status of Development', Civil Wars, 3(3): 23-44. [DOI:10.1080/13698240008402445]
Bangura Yusuf (2006) 'Ethnic Inequalities in the Public Sector: A Comparative Analysis', Development and Change, 37(2): 299-328. Boundaries", AJS Volume 113 Number 4 (January 2008): 970-1022 [DOI:10.1111/j.0012-155X.2006.00479.x]
Bangura Yusuf (2006) 'Ethnic Inequalities in the Public Sector: A Comparative Analysis', Development and Change, 37(2): 299-328. Boundaries", AJS Volume 113 Number 4 (January 2008): 970-1022 [DOI:10.1111/j.0012-155X.2006.00479.x]
BUHAUG Halvard (2006) 'Relative Capability and Rebel Objective in Civil War', Journal of Peace Research, vol. 43, no. 6, pp. 691-708. [DOI:10.1177/0022343306069255]
BUHAUG Halvard (2006) 'Relative Capability and Rebel Objective in Civil War', Journal of Peace Research, vol. 43, no. 6, pp. 691-708. [DOI:10.1177/0022343306069255]
Buhaug Halvard et al (2008) 'Disaggregating Ethno-Nationalist Civil Wars: A Dyadic Test of Exclusion Theory', International Organization, 62: 531-51 [DOI:10.1017/S0020818308080181]
Buhaug Halvard et al (2008) 'Disaggregating Ethno-Nationalist Civil Wars: A Dyadic Test of Exclusion Theory', International Organization, 62: 531-51 [DOI:10.1017/S0020818308080181]
Gurr Ted Robert (1993) 'Why Minorities Rebel: A Global Analysis of Communal Mobilization and Conflict since 1945', International Political Science Review, 14: 161. [DOI:10.1177/019251219301400203]
Gurr Ted Robert (1993) 'Why Minorities Rebel: A Global Analysis of Communal Mobilization and Conflict since 1945', International Political Science Review, 14: 161. [DOI:10.1177/019251219301400203]
Gurr, Ted Robert (1994) 'People against state: Ethnopolitical conflict and the changing world system', International Studies Quarterly, 38(3): 347-377. [DOI:10.2307/2600737]
Gurr, Ted Robert (1994) 'People against state: Ethnopolitical conflict and the changing world system', International Studies Quarterly, 38(3): 347-377. [DOI:10.2307/2600737]
Hosseinbor, Muhammad Hassan (1984) Iran and its Nationalities, the Case of Balluch Nationalis, Ph. D. thesis, The American University.
Hosseinbor, Muhammad Hassan (1984) Iran and its Nationalities, the Case of Balluch Nationalis, Ph. D. thesis, The American University.
Steinberg David A (2008) 'Laissez Fear: Assessing the Impact of Government Involvement in the Economy on Ethnic Violence', International Studies Quarterly, 52: 235-259. [DOI:10.1111/j.1468-2478.2008.00500.x]
Steinberg David A (2008) 'Laissez Fear: Assessing the Impact of Government Involvement in the Economy on Ethnic Violence', International Studies Quarterly, 52: 235-259. [DOI:10.1111/j.1468-2478.2008.00500.x]
Walter Barbara F (2006) 'Building Reputation: Why Governments Fight Some Separatists but Not Others', American Journal of Political Science, Vol. 50, No. 2: 313-330. [DOI:10.1111/j.1540-5907.2006.00186.x]
Walter Barbara F (2006) 'Building Reputation: Why Governments Fight Some Separatists but Not Others', American Journal of Political Science, Vol. 50, No. 2: 313-330. [DOI:10.1111/j.1540-5907.2006.00186.x]
Wimmer Andreas (2009) 'Ethnic Politics and Armed Conflict', American Sociological Review, vol. 74 (April): 316-337. [DOI:10.1177/000312240907400208]
Wimmer Andreas (2009) 'Ethnic Politics and Armed Conflict', American Sociological Review, vol. 74 (April): 316-337. [DOI:10.1177/000312240907400208]
دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 26
تابستان 1398
صفحه 125-144

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405