بررسی علل کنترل فساد در سطح کلان مبتنی بر منطق فازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشیار دانشگاه بوعلی سینا همدان

چکیده
فساد به‌عنوان یکی از واقعیت‌‌های جامعۀ امروزی، رشد بی‌سابقه‌ای در نظام اداری، سیاسی و اقتصادی جهان داشته است و طبق آمار سازمان شفافیت بین‌المللی هیچ منطقه یا کشوری در جهان از خسارت فساد مصون نیست. در این مقاله با گمانه‌زنی‌‌های نظری به دنبال مطالعۀ تطبیقی شروط لازم و کافی وقوع نتیجه، یعنی کنترل فساد، در سطح کلان هستیم. بر اساس چارچوب نظری ارائه‌شده، برای کنترل فساد سه بعد یا سه قید (شرط/ ملاک) قائل شدیم: حاکمیت قانون، توسعۀ سیاسی و توسعۀ اقتصادی. روش‌شناسی این تحقیق کمی و مبتنی بر روش تطبیقی است و مجموعه داده‌‌های چهارده کشور که در مجموع با توجه به نتیجه شامل موارد مثبت و منفی هستند، با استفاده از رهیافت فازی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها حاکی از این است که حاکمیت قانون، توسعۀ سیاسی و توسعۀ اقتصادی هریک به‌تنهایی شرط لازم بروز نتیجه، یعنی کنترل فساد، است. در علیت‌‌های عطفی و ترکیبی، از میان مسیر‌های مختلف علّی، تنها یک مسیر علّی براساس معیار‌های ضرورت و کفایت و شاخص سازگاری و شاخص پوشش دارای اهمیت نظری و تجربی لازم بود. در این مسیر علّی، حاکمیت قانون، توسعۀ سیاسی و توسعۀ اقتصادی در ترکیب با هم، توأمان علیّت عطفی لازم را در بروز نتیجۀ موردنظر فراهم کردند. همچنین نتایج نشان می‌دهد شاخص سازگاری مسیر باقی‌مانده 97/0 است و این مسیر 84 درصد از تغییرات متغیر نتیجه را پوشش می‌دهد و دارای اهمیت نظری و تجربی قابل‌قبولی است. بنابراین به‌طورکلی می‌توان گفت شروط موردبررسی قدرت تبیینی قابل قبول و بالایی در تحلیل مسیر علّی کشور‌های مورد بررسی دارند.

کلیدواژه‌ها


آمارتیاسن (1381) توسعه به مثابه آزادی، ترجمة وحید محمودی، تهران: دانشگاه تهران.
آمارتیاسن (1381) توسعه به مثابه آزادی، ترجمة وحید محمودی، تهران: دانشگاه تهران.
اوغلو، دارون عجم و جیمز‌ای رابینسون (1396) چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟ ریشه‌‌های قدرت، ثروت و فقر، ترجمة محسن میردامادی و محمد حسین نعیمی‌پور، تهران: روزنه.
اوغلو، دارون عجم و جیمز‌ای رابینسون (1396) چرا ملت‌ها شکست می‌خورند؟ ریشه‌‌های قدرت، ثروت و فقر، ترجمة محسن میردامادی و محمد حسین نعیمی‌پور، تهران: روزنه.
چلبی، مسعود (1394) جامعه شناسی نظم تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران: نی.
چلبی، مسعود (1394) جامعه شناسی نظم تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران: نی.
چلبی، مسعود (1395) تحلیل نظری و تطبیقی در جامعه‌شناسی، تهران: نی.
چلبی، مسعود (1395) تحلیل نظری و تطبیقی در جامعه‌شناسی، تهران: نی.
چلبی، مسعود (1388) «شاخص‌سازی و تابع عضویت فازی: نوع‌شناسی و واسنجی در جامعه‌شناسی»، مطالعات اجتماعی ایران، زمستان، دورة سوم، شمارة 4: 1-20.
چلبی، مسعود (1388) «شاخص‌سازی و تابع عضویت فازی: نوع‌شناسی و واسنجی در جامعه‌شناسی»، مطالعات اجتماعی ایران، زمستان، دورة سوم، شمارة 4: 1-20.
ریگین، چارلز (1394) روش تطبیقی: فراسوی راهبرد‌های کمی و کیفی، ترجمة محمد فاضلی، تهران: آگه.
ریگین، چارلز (1394) روش تطبیقی: فراسوی راهبرد‌های کمی و کیفی، ترجمة محمد فاضلی، تهران: آگه.
سامتی، مرتضی، همایون رنجبر و فضیلت محسنی (1390) «تحلیل تأثیر شاخص‌‌های حکمرانی خوب بر شاخص توسعة انسانی، مطالعه موردی: کشور‌های جنوب شرقی آسیا»، فصلنامة پژوهش‌‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، سال اول، شماره 4: 183-223.
سامتی، مرتضی، همایون رنجبر و فضیلت محسنی (1390) «تحلیل تأثیر شاخص‌‌های حکمرانی خوب بر شاخص توسعة انسانی، مطالعه موردی: کشور‌های جنوب شرقی آسیا»، فصلنامة پژوهش‌‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، سال اول، شماره 4: 183-223.
فاضلی، محمد و محدثه جلیلی کناری (1391) «تبیین سطح فساد: بررسی تطبیقی اثر کیفیت حاکمیت و حکمرانی خوب»، فصلنامة راهبرد اجتماعی و فرهنگی، سال دوم، شمارة 5: 7-40.
فاضلی، محمد و محدثه جلیلی کناری (1391) «تبیین سطح فساد: بررسی تطبیقی اثر کیفیت حاکمیت و حکمرانی خوب»، فصلنامة راهبرد اجتماعی و فرهنگی، سال دوم، شمارة 5: 7-40.
میدری، احمد و جعفر خیرخواهان (1383) حکمرانی خوب: بنیان توسعه، تهران: مجلس شورای اسلامی، مرکز پژوهشها.
میدری، احمد و جعفر خیرخواهان (1383) حکمرانی خوب: بنیان توسعه، تهران: مجلس شورای اسلامی، مرکز پژوهشها.
De Graaf , Gjalt; Maravic, Partick Von; Waggenaar, Pieter (2010) The Good Cause: Theoretical Perspectives on Corruption, Barbara Budrich Publishers Opladen & Farmington Hills. [DOI:10.3224/86649263]
De Graaf , Gjalt; Maravic, Partick Von; Waggenaar, Pieter (2010) The Good Cause: Theoretical Perspectives on Corruption, Barbara Budrich Publishers Opladen & Farmington Hills. [DOI:10.3224/86649263]
Hagard, s. Macintyre, A. and Tiede, L. (2007) The Rule of Law and Economic Development, by University of California - San Diego.
Hagard, s. Macintyre, A. and Tiede, L. (2007) The Rule of Law and Economic Development, by University of California - San Diego.
Lambsdorff, Johann Graf (2005) Consequences and Causes of Corruption What do We Know from a Cross-Section of Countries? Diskussionspapiere: Volkswirtschaftliche Reihe, No. V-34-05.
Lambsdorff, Johann Graf (2005) Consequences and Causes of Corruption What do We Know from a Cross-Section of Countries? Diskussionspapiere: Volkswirtschaftliche Reihe, No. V-34-05.
Lindstedt Catharina & Naurin Daniel (2011) Transparency against Corruption, Department of Political Science Goteborg University.
Lindstedt Catharina & Naurin Daniel (2011) Transparency against Corruption, Department of Political Science Goteborg University.
Kargbo, H. Abubakar (2006) Corruption: Definition and Concept Manifestations and Typology in the Africa Context.
Kargbo, H. Abubakar (2006) Corruption: Definition and Concept Manifestations and Typology in the Africa Context.
Kaufmann, Daniel, Kraay Aart and Mastruzzi Massimo (2004) Governance Matters IV: Governance Indicators for 1996-2004, The World Bank. [DOI:10.2139/ssrn.718081]
Kaufmann, Daniel, Kraay Aart and Mastruzzi Massimo (2004) Governance Matters IV: Governance Indicators for 1996-2004, The World Bank. [DOI:10.2139/ssrn.718081]
Morris, Stephen and Klesner Joseph (2010) Corruption and Trust: Theoretical Considerations and Evidence from Mexico. Comparative Political Studies, 43 (10) 1258 - 1285. [DOI:10.1177/0010414010369072]
Morris, Stephen and Klesner Joseph (2010) Corruption and Trust: Theoretical Considerations and Evidence from Mexico. Comparative Political Studies, 43 (10) 1258 - 1285. [DOI:10.1177/0010414010369072]
Nicolescu-Waggonner, Cristina (2016) No Rule of Law, No Democracy:
Nicolescu-Waggonner, Cristina (2016) No Rule of Law, No Democracy:
Conflicts of Interest, Corruption, and Elections as Democratic Deficits, State Univ of New York Pr.
Conflicts of Interest, Corruption, and Elections as Democratic Deficits, State Univ of New York Pr.
Pellegrini, Lorenzo & Gerlagh Reyer (2008) Causes of Corruption: A Survey of Crosscountry Analyses and Extended Results, Econ Gov. 9: 245-263. [DOI:10.1007/s10101-007-0033-4]
Pellegrini, Lorenzo & Gerlagh Reyer (2008) Causes of Corruption: A Survey of Crosscountry Analyses and Extended Results, Econ Gov. 9: 245-263. [DOI:10.1007/s10101-007-0033-4]
Stapenhurst, Rich & Johnston, Niall & Pellizo, Riccardo (2006) The Role of Parliament in Curbing Corruption, WBI Development Studies. [DOI:10.1596/978-0-8213-6723-0]
Stapenhurst, Rich & Johnston, Niall & Pellizo, Riccardo (2006) The Role of Parliament in Curbing Corruption, WBI Development Studies. [DOI:10.1596/978-0-8213-6723-0]
Treisman, Daniel (2000) The Causes of Corruption: A Cross-national Study. Journal of Public Economics, 76: 399-457. [DOI:10.1016/S0047-2727(99)00092-4]
Treisman, Daniel (2000) The Causes of Corruption: A Cross-national Study. Journal of Public Economics, 76: 399-457. [DOI:10.1016/S0047-2727(99)00092-4]
Transparency international: http://www.transparency.org/cpi2011/results.
Transparency international: http://www.transparency.org/cpi2011/results.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405