مقایسه میان نسلی ایدئال‌های ازدواج و فرزندآوری با تأکید بر نقش ویژگی‌های زمینه‌ای در شهرستان سنندج

نویسندگان

عضو هیات علمی دانشگاه تهران

چکیده
هدف این مطالعه، مقایسه و تحلیل ایدئال‏های ازدواج و فرزندآوری دو نسل مادران و فرزندان در شهرستان سنندج است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل ثانویه کمّی است و داده‏ها از پیمایش ایدئال‏ها و رفتارهای باروری سنندج در سال 1393 اخذ شده و اطلاعات مربوط به 210 نفر از مادران و 210 نفر از فرزندان (107 پسر و 103 دختر) هرگز ازدواج‏نکرده خانوارهای پیمایش مذکور مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج این مطالعه اگرچه بیانگر تشابه نسبی نگرش پاسخگویان در مورد برخی از مقدمات ازدواج می‏باشد، اما مؤید تفاوت‏های محسوس میان‏نسلی و بعضاً درون‏نسلی در سایر نگرش‏ها و ایدئال‏های ازدواج و فرزندآوری است. از یک طرف، فرزندان در مقایسه با مادران تمایل کمتری به ازدواج خویشاوندی دارند، تعداد فرزند کمتر و با فاصله‏گذاری بیشتر را ایدئال می‏دانند و ارزش کمتری برای فرزند قائلند. از طرف دیگر، نگرش فرزندان دختر در مقایسه با همتایان پسر در این زمینه‏ها متفاوت‏تر و امروزی‏تر به نظر می‏رسد. بخشی از تفاوت‏های مشاهده‌شده در ایدئال‏ها را می‏توان به تفاوت افراد در ویژگی‏های زمینه‏ای از جمله تحصیلات، سن، محل سکونت و وضعیت اشتغال نسبت داد که با مباحث نظری تغییرات ساختاری و یافته‏های مطالعات پیشین همسو است.

کلیدواژه‌ها


آزاد ارمکی، تقی، زند، مهناز و طاهره خزایی (1381) «تأثیر تحولات جمعیتی و اجتماعی در امر همسرگزینی طی سه نسل در خانواده ایرانی»، مجموعه مقالات نخستین همایش انجمن جمعیت‏شناسی ایران: تحولات اخیر و آینده جمعیت ایران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و پژوهش‏های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه، 29 و 30 بهمن 1381: 145ـ168.
آزاد ارمکی، تقی، زند، مهناز و طاهره خزایی (1381) «تأثیر تحولات جمعیتی و اجتماعی در امر همسرگزینی طی سه نسل در خانواده ایرانی»، مجموعه مقالات نخستین همایش انجمن جمعیت‏شناسی ایران: تحولات اخیر و آینده جمعیت ایران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و پژوهش‏های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه، 29 و 30 بهمن 1381: 145ـ168.
احمدی، سید فتح‏الله (1391) «نگاهی به وضعیت طلاق در سه استان کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی»، در سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح، آدرس: http://www.islahweb.org/content/2012/4/5435
احمدی، سید فتح‏الله (1391) «نگاهی به وضعیت طلاق در سه استان کرمانشاه، کردستان و آذربایجان غربی»، در سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح، آدرس: http://www.islahweb.org/content/2012/4/5435
رازقی نصر آباد، حجیه بی‏بی و حسن سرایی (1393) «تحلیل کوهورتی (نسلی) نگرش زنان درباره ارزش فرزند در استان سمنان»، فصلنامة زن در توسعه و سیاست، دورة دوازدهم، شمارة 2: 229ـ250.
رازقی نصر آباد، حجیه بی‏بی و حسن سرایی (1393) «تحلیل کوهورتی (نسلی) نگرش زنان درباره ارزش فرزند در استان سمنان»، فصلنامة زن در توسعه و سیاست، دورة دوازدهم، شمارة 2: 229ـ250.
زارع، بیژن و ابوالفضل اصل روستا (1389) «بررسی ارزش‏های اجتماعی دو نسل والدین و فرزندان درباره معیارهای انتخاب همسر در شهر هشتگرد»، دو فصلنامة مسائل اجتماعی ایران، دورة یکم، شمارة 7: 67ـ101.
زارع، بیژن و ابوالفضل اصل روستا (1389) «بررسی ارزش‏های اجتماعی دو نسل والدین و فرزندان درباره معیارهای انتخاب همسر در شهر هشتگرد»، دو فصلنامة مسائل اجتماعی ایران، دورة یکم، شمارة 7: 67ـ101.
سرایی، حسن (1387) «گذار جمعیتی دوم، با نیم‏نگاهی به ایران»، دوفصلنامة نامه انجمن جمعیت‏شناسی ایران، دورة سوم، شمارة 6: 118ـ140.
سرایی، حسن (1387) «گذار جمعیتی دوم، با نیم‏نگاهی به ایران»، دوفصلنامة نامه انجمن جمعیت‏شناسی ایران، دورة سوم، شمارة 6: 118ـ140.
ــــــــــــــ (1385) «تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران»، دو فصلنامة نامه انجمن جمعیت‏شناسی ایران، دورة یکم، شمارة 2: 37ـ60.
ــــــــــــــ (1385) «تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران»، دو فصلنامة نامه انجمن جمعیت‏شناسی ایران، دورة یکم، شمارة 2: 37ـ60.
صادقی، رسول، قدسی، علی‏محمد و جواد افشارکهن (1386) «واکاوی مسئله ازدواج و اعتبارسنجی یک راه‏حل»، فصلنامة پژوهش زنان، دورة پنجم، شمارة 1: 83ـ108.
صادقی، رسول، قدسی، علی‏محمد و جواد افشارکهن (1386) «واکاوی مسئله ازدواج و اعتبارسنجی یک راه‏حل»، فصلنامة پژوهش زنان، دورة پنجم، شمارة 1: 83ـ108.
عباسی شوازی، محمد جلال (1380) «همگرایی رفتارهای باروری در ایران؛ میزان، روند و الگوی سنی باروری در استان‏های کشور و در سال‌های 1351 و 1375»، دو فصلنامة نامه علوم اجتماعی، دورة نهم، شمارة 18: 201ـ231.
عباسی شوازی، محمد جلال (1380) «همگرایی رفتارهای باروری در ایران؛ میزان، روند و الگوی سنی باروری در استان‏های کشور و در سال‌های 1351 و 1375»، دو فصلنامة نامه علوم اجتماعی، دورة نهم، شمارة 18: 201ـ231.
عباسی شوازی، محمدجلال و میمنت حسینی‏چاووشی (1392) «روند و سطح باروری طی چهار دهة اخیر در ایران: کاربرد روش فرزندان خود در برآورد باروری در سرشماری‌های 1365 و 1390»، تهران: مرکز آمار ایران، پژوهشکده آمار، گزارش تحقیقاتی.
عباسی شوازی، محمدجلال و میمنت حسینی‏چاووشی (1392) «روند و سطح باروری طی چهار دهة اخیر در ایران: کاربرد روش فرزندان خود در برآورد باروری در سرشماری‌های 1365 و 1390»، تهران: مرکز آمار ایران، پژوهشکده آمار، گزارش تحقیقاتی.
عباسی شوازی، محمدجلال و سعید خانی (1388) «الگوهای ازدواج، قومیت و مذهب: بررسی موردی زنان ازدواج‏کرده شهرستان قروه»، دو فصلنامة نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دورة چهارم، شمارة 7: 35ـ66.
عباسی شوازی، محمدجلال و سعید خانی (1388) «الگوهای ازدواج، قومیت و مذهب: بررسی موردی زنان ازدواج‏کرده شهرستان قروه»، دو فصلنامة نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دورة چهارم، شمارة 7: 35ـ66.
عباسی شوازی، محمدجلال و فاطمه ترابی (1385) «تفاوت‌های بین نسلی ازدواج خویشاوندی در ایران»، مجلة جامعه‏شناسی ایران، دورة هفتم، شمارة 4: 119ـ146.
عباسی شوازی، محمدجلال و فاطمه ترابی (1385) «تفاوت‌های بین نسلی ازدواج خویشاوندی در ایران»، مجلة جامعه‏شناسی ایران، دورة هفتم، شمارة 4: 119ـ146.
عباسی شوازی، محمدجلال و رسول صادقی (1384) «قومیت و الگوهای ازدواج در ایران»، فصلنامة پژوهش زنان، دورة سوم، شمارة 1: 25ـ47.
عباسی شوازی، محمدجلال و رسول صادقی (1384) «قومیت و الگوهای ازدواج در ایران»، فصلنامة پژوهش زنان، دورة سوم، شمارة 1: 25ـ47.
عباسی شوازی، محمدجلال و عباس عسکری ندوشن (1384) «تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران»، دو فصلنامه نامه علوم اجتماعی، دورة یازدهم، شمارة 3 (پیاپی 25): 25ـ76.
عباسی شوازی، محمدجلال و عباس عسکری ندوشن (1384) «تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران»، دو فصلنامه نامه علوم اجتماعی، دورة یازدهم، شمارة 3 (پیاپی 25): 25ـ76.
عسکری ندوشن، عباس، عباسی شوازی، محمد جلال و رسول صادقی (1388) «مادران، دختران و ازدواج؛ تفاوت‌های نسلی در ایده‌ها و نگرش‌های ازدواج در شهر یزد»، فصلنامة مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، دورة یازدهم، شمارة 44: 7ـ33.
عسکری ندوشن، عباس، عباسی شوازی، محمد جلال و رسول صادقی (1388) «مادران، دختران و ازدواج؛ تفاوت‌های نسلی در ایده‌ها و نگرش‌های ازدواج در شهر یزد»، فصلنامة مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، دورة یازدهم، شمارة 44: 7ـ33.
غیاثوند، احمد (1387) کاربرد آمار و نرم‏افزار SPSS در تحلیل داده‏ها؛ آموزش جامع نرم‏افزار SPSS، چاپ دوم، تهران: لویه.
غیاثوند، احمد (1387) کاربرد آمار و نرم‏افزار SPSS در تحلیل داده‏ها؛ آموزش جامع نرم‏افزار SPSS، چاپ دوم، تهران: لویه.
کرلینجر، پدهازر (1384) رگرسیون چندمتغیری در پژوهش رفتاری، ترجمة حسن سرایی، تهران: سمت.
کرلینجر، پدهازر (1384) رگرسیون چندمتغیری در پژوهش رفتاری، ترجمة حسن سرایی، تهران: سمت.
کریمی، یوسف (1379) روان‌شناسی اجتماعی، تهران: ارسباران.
کریمی، یوسف (1379) روان‌شناسی اجتماعی، تهران: ارسباران.
لاور، رابرت اچ (1373) دیدگاه‏هایی درباره دگرگونی اجتماعی، ترجمة کاووس سید امامی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
لاور، رابرت اچ (1373) دیدگاه‏هایی درباره دگرگونی اجتماعی، ترجمة کاووس سید امامی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
محمدپور، احمد، رسول صادقی، مهدی رضایی و لطیف پرتوی (1388) «سنت، نوسازی و خانواده، مطالعه تداوم و تغییرات خانواده در اجتماع‏های ایلّی با استفاده از رهیافت روش تحقیق ترکیبی»، فصلنامه پژوهش زنان، دوره 7، شماره 4: 71ـ93.
محمدپور، احمد، رسول صادقی، مهدی رضایی و لطیف پرتوی (1388) «سنت، نوسازی و خانواده، مطالعه تداوم و تغییرات خانواده در اجتماع‏های ایلّی با استفاده از رهیافت روش تحقیق ترکیبی»، فصلنامه پژوهش زنان، دوره 7، شماره 4: 71ـ93.
محمودیان، حسین و مهدی رضایی (1391) «زنان و کنش کم‌فرزندآوری: مطالعه موردی زنان کُرد»، فصلنامة مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، دورة چهاردهم، شمارة 55: 173ـ225.
محمودیان، حسین و مهدی رضایی (1391) «زنان و کنش کم‌فرزندآوری: مطالعه موردی زنان کُرد»، فصلنامة مطالعات راهبردی زنان (کتاب زنان)، دورة چهاردهم، شمارة 55: 173ـ225.
محمودیان، حسین، سراج‏الدین محمودیانی و سهیلا شهریاری (1394) «ازدواج خویشاوندی، تفاوت‏های بین نسلی و عوامل پشتیبان آن در کرمانشاه»، فصلنامة مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة چهارم، شمارة 1: 145ـ166.
محمودیان، حسین، سراج‏الدین محمودیانی و سهیلا شهریاری (1394) «ازدواج خویشاوندی، تفاوت‏های بین نسلی و عوامل پشتیبان آن در کرمانشاه»، فصلنامة مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة چهارم، شمارة 1: 145ـ166.
مرکز آمار ایران (1388) «نتایج کلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385 استان کردستان»، تهران: دفتر ریاست، امور بین‏الملل و روابط عمومی.
مرکز آمار ایران (1388) «نتایج کلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385 استان کردستان»، تهران: دفتر ریاست، امور بین‏الملل و روابط عمومی.
مرکز آمار ایران (1390) «سالنامه آماری استان کردستان سال 1390، استانداری کردستان، دفتر آمار و اطلاعات»، در http://ostan-kd.ir/Files/1/92/Salname-Amari-90/index.html.
مرکز آمار ایران (1390) «سالنامه آماری استان کردستان سال 1390، استانداری کردستان، دفتر آمار و اطلاعات»، در http://ostan-kd.ir/Files/1/92/Salname-Amari-90/index.html.
مرکز آمار ایران (1397) «نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 استان کردستان»، سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی استان کردستان، تهران: سازمان برنامه و بودجه کشور، مرکز اسناد، مدارک و انتشارات.
مرکز آمار ایران (1397) «نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 استان کردستان»، سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی استان کردستان، تهران: سازمان برنامه و بودجه کشور، مرکز اسناد، مدارک و انتشارات.
مرکز آمار ایران (1397) «نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 شهرستان سنندج»، سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی استان کردستان، تهران: سازمان برنامه و بودجه کشور، مرکز اسناد، مدارک و انتشارات.
مرکز آمار ایران (1397) «نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 شهرستان سنندج»، سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی استان کردستان، تهران: سازمان برنامه و بودجه کشور، مرکز اسناد، مدارک و انتشارات.
مرکز آمار ایران (1395) «میزان باروری کل ایران بر پایه نتایج سرشماری 1395 در دوره زمانی 1391ـ1395» در
مرکز آمار ایران (1395) «میزان باروری کل ایران بر پایه نتایج سرشماری 1395 در دوره زمانی 1391ـ1395» در
https://www.amar.org.ir/Portals/0/News/1396/1_barvari.pdf.
https://www.amar.org.ir/Portals/0/News/1396/1_barvari.pdf.
نیک‏پرور، فاطمه، پناغی، لیلی و علی مظاهری (1390) «تغییر ملاک‏های ازدواج در سه نسل: ارائه یک مدل زمینه‏ای مقدماتی»، فصلنامة خانواده‏پژوهی، دورة هفتم، شمارة 26: 187ـ205.
نیک‏پرور، فاطمه، پناغی، لیلی و علی مظاهری (1390) «تغییر ملاک‏های ازدواج در سه نسل: ارائه یک مدل زمینه‏ای مقدماتی»، فصلنامة خانواده‏پژوهی، دورة هفتم، شمارة 26: 187ـ205.
Abbasi-Shavazi, M. J., & P. McDonald (2007) 'Family Change in Iran: Religion, Revolution, and the State', in: Jayakody R, Thornton A, Axinn W (Eds), International Family Change: Ideational Perspectives. Taylor and Francis Group, LLC, Boca Raton, FL, 177-198.
Abbasi-Shavazi, M. J., & P. McDonald (2007) 'Family Change in Iran: Religion, Revolution, and the State', in: Jayakody R, Thornton A, Axinn W (Eds), International Family Change: Ideational Perspectives. Taylor and Francis Group, LLC, Boca Raton, FL, 177-198.
Abbasi-Shavazi, M. J., & P. McDonald (2005) 'National and Provincial Level Fertility Trends in Iran, 1972-2000', Working Paper in Demography, No. 94, the Australian National University, Canberra.
Abbasi-Shavazi, M. J., & P. McDonald (2005) 'National and Provincial Level Fertility Trends in Iran, 1972-2000', Working Paper in Demography, No. 94, the Australian National University, Canberra.
Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P., & M. Hosseini-Chavoshi (2009a) The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction, New York: Springer. [DOI:10.1007/978-90-481-3198-3]
Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P., & M. Hosseini-Chavoshi (2009a) The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction, New York: Springer. [DOI:10.1007/978-90-481-3198-3]
Abbasi-Shavazi M. J., Morgan, P., McDonald, P., & M. Hosseini-Chavoshi (2009b) 'Family Change and Continuity in Iran: Contraceptive Use before First Pregnancy', Journal of Marriage and Family, 71(5): 1309-1324. [DOI:10.1111/j.1741-3737.2009.00670.x]
Abbasi-Shavazi M. J., Morgan, P., McDonald, P., & M. Hosseini-Chavoshi (2009b) 'Family Change and Continuity in Iran: Contraceptive Use before First Pregnancy', Journal of Marriage and Family, 71(5): 1309-1324. [DOI:10.1111/j.1741-3737.2009.00670.x]
Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P., & M. Hosseini-Chavoshi (2008) 'Modernization and the Cultural Practice of Consanguineous Marriage: Case Study in Four Province of Iran', Journal of Biosocial Science, 40(6): 911-933. [DOI:10.1017/S0021932008002782]
Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P., & M. Hosseini-Chavoshi (2008) 'Modernization and the Cultural Practice of Consanguineous Marriage: Case Study in Four Province of Iran', Journal of Biosocial Science, 40(6): 911-933. [DOI:10.1017/S0021932008002782]
Axinn, W. G., & A. Thornton (1993) 'Mothers, Children, and Cohabitation: The Intergenerational Effects of Attitudes and Behavior', American Sociological Review, 58(2): 233-246. [DOI:10.2307/2095968]
Axinn, W. G., & A. Thornton (1993) 'Mothers, Children, and Cohabitation: The Intergenerational Effects of Attitudes and Behavior', American Sociological Review, 58(2): 233-246. [DOI:10.2307/2095968]
Bengtson, V. L. (1975) 'Generation and Family Effects in Value Socialization', American Sociological Review, 40(3): 358-371. [DOI:10.2307/2094463]
Bengtson, V. L. (1975) 'Generation and Family Effects in Value Socialization', American Sociological Review, 40(3): 358-371. [DOI:10.2307/2094463]
Campbell, E. Q. (1969) 'Adolescent Socialization', in: Handbook of Socialization Theory and Research, edited by D. A. Gosling. Chicago, IL: Rand McNally. 821-59
Campbell, E. Q. (1969) 'Adolescent Socialization', in: Handbook of Socialization Theory and Research, edited by D. A. Gosling. Chicago, IL: Rand McNally. 821-59
Chodorow, N. (1978) the Reproduction of Mothering, Berkeley, CA: University of California Press.
Chodorow, N. (1978) the Reproduction of Mothering, Berkeley, CA: University of California Press.
Gecas, V., & M. A. Seff (1990) 'Families and Adolescents: A Review of the 1980s', Journal of Marriage and the Family, 52(4): 941-958. [DOI:10.2307/353312]
Gecas, V., & M. A. Seff (1990) 'Families and Adolescents: A Review of the 1980s', Journal of Marriage and the Family, 52(4): 941-958. [DOI:10.2307/353312]
Goldstein, J., Lutz, W., & M. R. Testa (2003) 'The Emergence of Sub Replacement Family Size Ideals in Europe', Population Research Policy Review, 22(5-6): 479-496 [DOI:10.1023/B:POPU.0000020962.80895.4a]
Goldstein, J., Lutz, W., & M. R. Testa (2003) 'The Emergence of Sub Replacement Family Size Ideals in Europe', Population Research Policy Review, 22(5-6): 479-496 [DOI:10.1023/B:POPU.0000020962.80895.4a]
Hin, S., Gauthier, A., Goldstein, J., & C. Buhler (2011) 'Fertility Preferences: what Measuring Second Choices Teaches Us', Vienna Yearbook of Population Research, 9(1): 131-156. [DOI:10.1553/populationyearbook2011s131]
Hin, S., Gauthier, A., Goldstein, J., & C. Buhler (2011) 'Fertility Preferences: what Measuring Second Choices Teaches Us', Vienna Yearbook of Population Research, 9(1): 131-156. [DOI:10.1553/populationyearbook2011s131]
Malhotra A., Tsui, A., & V. de Silva (1992) 'Mothers, Daughters and Marriage: Explaining Similarity in Generational Perceptions in Sri Lanka', Unpublished Report. In: www.popline.org
Malhotra A., Tsui, A., & V. de Silva (1992) 'Mothers, Daughters and Marriage: Explaining Similarity in Generational Perceptions in Sri Lanka', Unpublished Report. In: www.popline.org
Perez-Amador, J. (2012) 'Intergenerational Similarities in the Transition to Marriage in Mexico', Revista Latinoamericana de Población, 6(11): 109-133
Perez-Amador, J. (2012) 'Intergenerational Similarities in the Transition to Marriage in Mexico', Revista Latinoamericana de Población, 6(11): 109-133
Smith, T. E. (1988) 'Parental Control Techniques: Relative Frequencies and Relationships with Situational Factors', Journal of Family Issues, 9(2): 155-176. [DOI:10.1177/019251388009002001]
Smith, T. E. (1988) 'Parental Control Techniques: Relative Frequencies and Relationships with Situational Factors', Journal of Family Issues, 9(2): 155-176. [DOI:10.1177/019251388009002001]
Thornton, A. (1991) 'Influence of the Marital History of Parents on the Marital and Cohabitational Experiences of Children', the American Journal of Sociology, 96(4): 868-894. [DOI:10.1086/229611]
Thornton, A. (1991) 'Influence of the Marital History of Parents on the Marital and Cohabitational Experiences of Children', the American Journal of Sociology, 96(4): 868-894. [DOI:10.1086/229611]

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405