سنخ‌ شناسی و دلایل وقوع قتل عمد به شیوۀ نظریۀ زمینه ای

نویسنده

چکیده
هدفِ این‏ مقاله، سنخ‏ شناسی، دلایل و انگیزه‏ های وقوع قتل عمد در بین متهمان زندان لاکان رشت است. در مطالعۀ مزبور، با تکیه بر روش کیفی و نمونه گیری هدفمند از تکنیک ‏های مصاحبه نیمه ‏ساختاریافته فردی و گروهی استفاده شده است. برای این منظور با 10 نفر به‏ صورت فردی و سه نفر به ‏صورت گروهی مصاحبه شد. سپس مصاحبه ‏ها به شیوۀ نظریۀ زمینه ‏ای مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‏ های این تحقیق نشان داد دو گونۀ عمده در قتل‏ های زندان لاکان رشت بیشتر مشاهده می ‏شود: قتل‏های مواجه ه‏ای و قتل ‏های عمدی. عمده‏ ترین دلایل قتل در سطوح عینی و ذهنی عبارتند از نزاع و درگیری، فحاشی، اختلافات مالی، طلاق، اعتیاد، فقدان مهارت‏ های ‏اساسی‏ زندگی، همنشینی با دوستان ناباب، اثبات مردانگی در فرایند نزاع و درگیری، دعوای ناموسی، عدم درک از عواقب جرم، طرح‏واره ‏ها و تکانه‏ های عصبی، تحریک‏ بزهکار، ناکامی‏ ها و سرخوردگی‏ های زندگی. بدین ‏ترتیب، همه مقوله ‏های مزبور در ذیل هستۀ مرکزی «ضعف کنترل در فرایند پیوند اجتماعی» قرار دارند. بنابراین، با تضعیف اجتماعات سنتی، کنترل‏ های اجتماعیِ غیررسمی از کارآمدی لازم جهت محافظت از آماج جرم برخوردار نیستند و افراد با خصوصی‏ شدن خشونت روبه‌رو هستند.

کلیدواژه‌ها


افتخاری، علی و همکاران (1384) «بررسی روش‌ها و انگیزه‏های مختلف قتل در تهران بزرگ و عوامل مرتبط با آن از اول مهر 1382 تا شهریور 1383»، مجله پزشکی قانونی، دوره 11، شمارة چهارم: ۱۷۹ـ۱۸۴.
افتخاری، علی و همکاران (1384) «بررسی روش‌ها و انگیزه‏های مختلف قتل در تهران بزرگ و عوامل مرتبط با آن از اول مهر 1382 تا شهریور 1383»، مجله پزشکی قانونی، دوره 11، شمارة چهارم: ۱۷۹ـ۱۸۴.
جاهد، محمدعلی و همکاران (1390) «بررسی عوامل دخیل در وقوع قتل عمد در استان اردبیل»، دوره دوم، سال چهارم، شمارة 1: 109ـ128.
جاهد، محمدعلی و همکاران (1390) «بررسی عوامل دخیل در وقوع قتل عمد در استان اردبیل»، دوره دوم، سال چهارم، شمارة 1: 109ـ128.
حاجی‌زاده میمندی، مسعود (1391) «تحلیل آماری قتل در استان یزد با تأکید بر شهرستان یزد در سال‌های 138۵ـ138۸» دوفصلنامه مطالعات پلیس زن، سال ششم، شمارة شانزدهم: ۸۳ـ۱۰۲.
حاجی‌زاده میمندی، مسعود (1391) «تحلیل آماری قتل در استان یزد با تأکید بر شهرستان یزد در سال‌های 138۵ـ138۸» دوفصلنامه مطالعات پلیس زن، سال ششم، شمارة شانزدهم: ۸۳ـ۱۰۲.
خالقی، مینو (1392) «نقش و تأثیر رسانه‏های جمعی بر وقوع قتل‏های شرافتی»، رسانه و فرهنگ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال سوم، شمارة دوم: 27ـ53.
خالقی، مینو (1392) «نقش و تأثیر رسانه‏های جمعی بر وقوع قتل‏های شرافتی»، رسانه و فرهنگ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال سوم، شمارة دوم: 27ـ53.
خلفخانی، مهدی (1387) «راه‌های گسترش حوزه عمومی به‏منظور ارتقای سطح نظارت‌های اجتماعی»، پژوهشنامه علوم اجتماعی، سال دوم، شمارة دوم: ۴۹ـ۷۲.
خلفخانی، مهدی (1387) «راه‌های گسترش حوزه عمومی به‏منظور ارتقای سطح نظارت‌های اجتماعی»، پژوهشنامه علوم اجتماعی، سال دوم، شمارة دوم: ۴۹ـ۷۲.
دادگستری استان گیلان (1393) «گزارش سیمای جرایم و دعاوی استان گیلان»، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان گیلان.
دادگستری استان گیلان (1393) «گزارش سیمای جرایم و دعاوی استان گیلان»، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان گیلان.
رستگار خالد، امیر و میثم محمدی (1394) «تغییرات فرهنگی و اُفت باروری در ایران (بر پایة تحلیل ثانوی داده‏های پیمایش ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان»، جامعه‏شناسی کاربردی، سال بیست‌وششم، شمارة پیاپی 58، شمارة دوم: ۱۵۹ـ۱۸۰.
رستگار خالد، امیر و میثم محمدی (1394) «تغییرات فرهنگی و اُفت باروری در ایران (بر پایة تحلیل ثانوی داده‏های پیمایش ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان»، جامعه‏شناسی کاربردی، سال بیست‌وششم، شمارة پیاپی 58، شمارة دوم: ۱۵۹ـ۱۸۰.
زکی، محمدعلی (1374) بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر قتل در استان اصفهان (1372-1370)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد منتشرنشده، دانشگاه شیراز، شیراز.
زکی، محمدعلی (1374) بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر قتل در استان اصفهان (1372-1370)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد منتشرنشده، دانشگاه شیراز، شیراز.
زارع، بیژن و علی‏اکبر زندی لک (1390) «مطالعه رابطه توسعه‏یافتگی اقتصادی‌ـ‌اجتماعی با میزان جرایم خشن در بین استان‏ها»، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره پنجم، شمارة 3: 97ـ125.
زارع، بیژن و علی‏اکبر زندی لک (1390) «مطالعه رابطه توسعه‏یافتگی اقتصادی‌ـ‌اجتماعی با میزان جرایم خشن در بین استان‏ها»، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره پنجم، شمارة 3: 97ـ125.
زارع، بیژن و کفاح غایمی (1386) «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش «به قتل به خاطر شرف» در دشت آزادگان»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 15، شمارة 59: ۱۳۵ـ۱۶۵.
زارع، بیژن و کفاح غایمی (1386) «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش «به قتل به خاطر شرف» در دشت آزادگان»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 15، شمارة 59: ۱۳۵ـ۱۶۵.
صادقی فسایی، سهیلا (1392) «تیپولوژی قتل براساس چند روایت»، نشریه بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره چهارم، شمارة 1: ۴۵ـ۸۶.
صادقی فسایی، سهیلا (1392) «تیپولوژی قتل براساس چند روایت»، نشریه بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره چهارم، شمارة 1: ۴۵ـ۸۶.
صدیق سروستانی، رحمت‏الله (1383) آسیب‏شناسی اجتماعی، تهران: انتشارات آن.
صدیق سروستانی، رحمت‏الله (1383) آسیب‏شناسی اجتماعی، تهران: انتشارات آن.
فلیک، اووه (1387) درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه: هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
فلیک، اووه (1387) درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه: هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
معظمی، شهلا (1381) «همسرکشی»، مجموعه مقالات اولین همایش آسیب های اجتماعی در ایران، جلد پرخاشگری و جنایت، تهران: انتشارات آگه.
معظمی، شهلا (1381) «همسرکشی»، مجموعه مقالات اولین همایش آسیب های اجتماعی در ایران، جلد پرخاشگری و جنایت، تهران: انتشارات آگه.
ولد و همکاران (1394) جرم‏شناسی نظری، ترجمة علی شجاعی، تهران: انتشارات سمت.
ولد و همکاران (1394) جرم‏شناسی نظری، ترجمة علی شجاعی، تهران: انتشارات سمت.
Black, Donald (1983) 'Crime as Social Control', American Sociological Review, 48 (1): 34-45. [DOI:10.2307/2095143]
Black, Donald (1983) 'Crime as Social Control', American Sociological Review, 48 (1): 34-45. [DOI:10.2307/2095143]
Bernard, Thomas J. (1990) 'Twenty Years of Testing Theories: What Have We Learned and Why?', Journal of Reasearch in Crime and Delinquency, 27: 4. [DOI:10.1177/0022427890027004002]
Bernard, Thomas J. (1990) 'Twenty Years of Testing Theories: What Have We Learned and Why?', Journal of Reasearch in Crime and Delinquency, 27: 4. [DOI:10.1177/0022427890027004002]
Elias, Norbert (2000) The Civilizing Process, Blackwell Publishing.
Elias, Norbert (2000) The Civilizing Process, Blackwell Publishing.
Gold, Martin (1954) 'Suicide, Homicide, and the Socialization Aggression', American Journal of Sociology, 43: 651-661. [DOI:10.1086/222360]
Gold, Martin (1954) 'Suicide, Homicide, and the Socialization Aggression', American Journal of Sociology, 43: 651-661. [DOI:10.1086/222360]
Glaser, B. & Anselm Strauss (1967) Discovery of Grounded Theory, New Jersey: Transaction Publishers.
Glaser, B. & Anselm Strauss (1967) Discovery of Grounded Theory, New Jersey: Transaction Publishers.
Glaser, B. (1998) Doing Grounded Theory: Issues & Discussions, Mill Valley, CA: Sociology Press.
Glaser, B. (1998) Doing Grounded Theory: Issues & Discussions, Mill Valley, CA: Sociology Press.
Glaser, B. (2001) The Grounded Theory Perspective: Conceptualization Contrasted With Description, Mill Valley, CA: Sociology Press.
Glaser, B. (2001) The Grounded Theory Perspective: Conceptualization Contrasted With Description, Mill Valley, CA: Sociology Press.
Sutherland, E. H. (1982) 'Theory of Differntial Association', In R. Wolfgang, Marvin and Franco Ferracuti, The Subculture of Violence, Beverly Hills, Calif: Sage.
Sutherland, E. H. (1982) 'Theory of Differntial Association', In R. Wolfgang, Marvin and Franco Ferracuti, The Subculture of Violence, Beverly Hills, Calif: Sage.
دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 24
تابستان 1397
صفحه 147-168

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405