زمینه های اجتماعی رواج فساد اقتصادی و اداری (مطالعه درباره شهرداری های مناطق و بانک ها در شهر تهران)

نویسندگان

چکیده
فساد اقتصادی و اداری همواره نابسامانیهای بسیاری برای جامعه بشری به دنبال داشته و سیاستهای دولت را در تضاد با منافع اکثریت قرار میدهد و باعث هدررفتن منابع ملی میشود. بنابراین مطالعه و تحقیق در زمینه فساد اقتصادی و اداری، شناسایی زمینه‌‌ها و پیامدهای آن به‌خصوص توسط مراکز مدنی مستقل ضروری است. زیرا بدون شناخت این پدیده راه‌حل‌های مقابلهای، با بن‌بست روبه‌رو خواهد شد. مطالعه کیفی حاضر به بررسی زمینههای اجتماعی رواج فساد اقتصادی و اداری میپردازد. در این تحقیق با اتخاذ روش‌شناسی کیفی، 28 مصاحبه عمیق انجام شده است، که 16 مصاحبه با مدیران شهرداری تهران و 12مصاحبه با مدیران بانکها (بانک صادرات و پاسارگاد) بوده است. داده‌‌های گردآوری‌شده با استفاده از تکنیک تحلیل تماتیک (موضوعی) تحلیل شدند. یافتههای این مطالعه کیفی، 5 تم و مضمون اصلی به دست داد که تحت عنوان مهمترین زمینههای اجتماعی وقوع فساد اقتصادی و اداری شناخته شدند که عبارتند از پایبندی مذهبی و اخلاقی، اعتماد نهادی، آزادیهای مدنی، نظام خویشاوندپروری اداری و میزان قبح فساد در جامعه. با توجه به مضامین بهدستآمده از یافته‌های تحقیق‌‌ میتوان گفت که عدم پایبندی مذهبی و اخلاقی در افراد زمانی که با عدم وجدان کاری و اخلاق حرفه‌ای باشد، عدم اعتماد نهادی با کاهش رضایت شغلی، تعهد سازمانی، کاهش اطمینان و ایجاد انحراف شغلی، عدم شفاف‌سازی و گردش آزاد اطلاعات به علت عدم آزادیهای مدنی، وجود نظام خویشاوندپروری اداری با به‌وجودآوردن امور خلاف قانونی چون اختلاس، پارتی‌بازی، فروش اطلاعات محرمانه سازمان و نظایر آن، عدم قبح فساد از طریق تبدیل آن به یک ارزش در جامعه‌‌ میتوانند زمینه‌ساز رواج فساد اقتصادی و اداری باشند.

کلیدواژه‌ها


بسطامی، محمود (1388) «مبارزه با فساد اقتصادی و مالی»، فصلنامه اندیشه، سال 15، 3 و 4: 293ـ312.
بسطامی، محمود (1388) «مبارزه با فساد اقتصادی و مالی»، فصلنامه اندیشه، سال 15، 3 و 4: 293ـ312.
پی ویلیامز، فرانک و ماری لین دی مک شین (1391) نظریه‌های جرم‌شناسی، ترجمه حمیدرضا ملک محمدی، تهران: نشر میزان.
پی ویلیامز، فرانک و ماری لین دی مک شین (1391) نظریه‌های جرم‌شناسی، ترجمه حمیدرضا ملک محمدی، تهران: نشر میزان.
جوهری، محمود (1381) «فساد اداری و علل و عوامل آن»، نشریه اقتصاد و تعاون، شماره 131: 101ـ118.
جوهری، محمود (1381) «فساد اداری و علل و عوامل آن»، نشریه اقتصاد و تعاون، شماره 131: 101ـ118.
خداپناه، مسعود (1394) «برآورد شاخص فساد اقتصادی در ایران به روش فازی و بررسی رابطه آن با اقتصاد زیرزمینی با استفاده از آزمون علیت هشیائو»، فصلنامه اقتصاد مقداری، دوره 12، شماره 3: 1ـ25.
خداپناه، مسعود (1394) «برآورد شاخص فساد اقتصادی در ایران به روش فازی و بررسی رابطه آن با اقتصاد زیرزمینی با استفاده از آزمون علیت هشیائو»، فصلنامه اقتصاد مقداری، دوره 12، شماره 3: 1ـ25.
شیخاوندی، داور (1379) جامعه‌شناسی انحرافات و مسائل جامعوی، مشهد: نشر مرندیز.
شیخاوندی، داور (1379) جامعه‌شناسی انحرافات و مسائل جامعوی، مشهد: نشر مرندیز.
دانایی فرد، حسن و همکاران (1388) «ارتقای اعتماد درون‌سازمانی در بخش دولتی: بررسی نقش شایستگی مدیریتی مدیران»، فصلنامه پژوهشهای مدیریت، سال دوم، شماره چهارم.
دانایی فرد، حسن و همکاران (1388) «ارتقای اعتماد درون‌سازمانی در بخش دولتی: بررسی نقش شایستگی مدیریتی مدیران»، فصلنامه پژوهشهای مدیریت، سال دوم، شماره چهارم.
ذکایی، محمدسعید (1381) «نظریه و روش در تحقیقات کیفی»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 9، شماره 17: 41ـ69.
ذکایی، محمدسعید (1381) «نظریه و روش در تحقیقات کیفی»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 9، شماره 17: 41ـ69.
رابینگتن، ارل و مارتین واینبرگ (1389) رویکردهای نظری هفت‌گانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمه رحمت اله صدیق سروستانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رابینگتن، ارل و مارتین واینبرگ (1389) رویکردهای نظری هفت‌گانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمه رحمت اله صدیق سروستانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ربیعی، علی (1383) زنده باد فساد، تهران: انتشارات سازمان چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ربیعی، علی (1383) زنده باد فساد، تهران: انتشارات سازمان چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
رزـ‌اکرمن، سوزان (1385) فساد و دولت (علت‌ها، پیامدها و اصلاح)، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر شیرازه.
رزـ‌اکرمن، سوزان (1385) فساد و دولت (علت‌ها، پیامدها و اصلاح)، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر شیرازه.
رفیع‌‌پور، فرامرز (1386) سرطان اجتماعی فساد، تهران: شرکت سهامی انتشار.
رفیع‌‌پور، فرامرز (1386) سرطان اجتماعی فساد، تهران: شرکت سهامی انتشار.
رهبر، فرهاد و فضل‌الله میرزاوند و غلامرضا زال‌پور (1383) بازشناسی عارضه فساد مالی (ماهیت‌ها، گونه‌ها، پیامدها و آموزه‌های تجربی)، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران.
رهبر، فرهاد و فضل‌الله میرزاوند و غلامرضا زال‌پور (1383) بازشناسی عارضه فساد مالی (ماهیت‌ها، گونه‌ها، پیامدها و آموزه‌های تجربی)، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران.
رهنورد، فرج‌‌الله و همکاران (1389) «ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﻓﺴﺎد ﻣﺎﻟﯽ در ﺑﯿﻦ ﮐﺎرﮐﻨﺎن دﺳﺘﮕﺎه‌ﻫﺎی اﺟﺮاﯾﯽ»، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، دوره 2، شماره 38: 35ـ52.
رهنورد، فرج‌‌الله و همکاران (1389) «ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﻓﺴﺎد ﻣﺎﻟﯽ در ﺑﯿﻦ ﮐﺎرﮐﻨﺎن دﺳﺘﮕﺎه‌ﻫﺎی اﺟﺮاﯾﯽ»، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، دوره 2، شماره 38: 35ـ52.
سرداری، احمد (1380) «رویکردی بر ساختارهای اداری کشورهای در حال توسعه»، مجموعه مقالات، چاپ اول، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
سرداری، احمد (1380) «رویکردی بر ساختارهای اداری کشورهای در حال توسعه»، مجموعه مقالات، چاپ اول، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
سردارنیا، خلیل‌الله (1386) «تبیین ساختارگرای سیاسی‌ـ‌اقتصادی از فساد اقتصادی در ایران (پهلوی دوم 1342ـ1357)»، پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره دوم، شماره 2: 33ـ58.
سردارنیا، خلیل‌الله (1386) «تبیین ساختارگرای سیاسی‌ـ‌اقتصادی از فساد اقتصادی در ایران (پهلوی دوم 1342ـ1357)»، پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره دوم، شماره 2: 33ـ58.
صدیق سروستانی، رحمت الله (1385) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
صدیق سروستانی، رحمت الله (1385) آسیب‌شناسی اجتماعی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
صفری، سعید و حمیدرضا نائبی (1380) «رویکردهای مختلف در مبارزه با فساد»، مجموعه مقالات، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
صفری، سعید و حمیدرضا نائبی (1380) «رویکردهای مختلف در مبارزه با فساد»، مجموعه مقالات، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
عباس‌‌زادگان، سید محمد (1383) فساد اداری، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
عباس‌‌زادگان، سید محمد (1383) فساد اداری، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
فرهادی‌نژاد، محسن (1380) «فساد اداری و شیوههای کنترل آن»، مجموعه مقالات دومین همایش علمی و پژوهشی نظارت و بازرسی در کشور، چاپ اول، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
فرهادی‌نژاد، محسن (1380) «فساد اداری و شیوههای کنترل آن»، مجموعه مقالات دومین همایش علمی و پژوهشی نظارت و بازرسی در کشور، چاپ اول، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
قلی‌پور، رحمت‌الله (1384) «تحلیل رابطه الگوی حکمرانی خوب و فساد اداری»، مجله مدیریت فرهنگ سازمانی، سال 3، شماره 10: 103ـ127.
قلی‌پور، رحمت‌الله (1384) «تحلیل رابطه الگوی حکمرانی خوب و فساد اداری»، مجله مدیریت فرهنگ سازمانی، سال 3، شماره 10: 103ـ127.
کی‌‌نیا، مهدی (1384) مبانی جرم‌شناسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کی‌‌نیا، مهدی (1384) مبانی جرم‌شناسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کی. جین، آرویند (1386) اقتصاد سیاسی فساد، ترجمه علی بختیاریزاده، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
کی. جین، آرویند (1386) اقتصاد سیاسی فساد، ترجمه علی بختیاریزاده، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
محسنی، رضاعلی (1385) «فساد و ابعاد آسیب‌شناسی آن در نظام اداری ایران»، ماهنامه اطلاعات سیاسی، سال 21، شماره 5و6، 180ـ187.
محسنی، رضاعلی (1385) «فساد و ابعاد آسیب‌شناسی آن در نظام اداری ایران»، ماهنامه اطلاعات سیاسی، سال 21، شماره 5و6، 180ـ187.
مصلی‌نژاد، غلامعباس (1384) آسیب‌شناسی توسعه اقتصادی در ایران، تهران: نشر قومس.
مصلی‌نژاد، غلامعباس (1384) آسیب‌شناسی توسعه اقتصادی در ایران، تهران: نشر قومس.
محمدپور، احمد (1389) ضدروش (منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی)، جلد اول، تهران: انتشارات جامعه‌‌شناسان.
محمدپور، احمد (1389) ضدروش (منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی)، جلد اول، تهران: انتشارات جامعه‌‌شناسان.
ممتاز، فریده (1381) انحرافات اجتماعی؛ نظریهها و دیدگاه‌ها، تهران: شرکت سهامی انتشار.
ممتاز، فریده (1381) انحرافات اجتماعی؛ نظریهها و دیدگاه‌ها، تهران: شرکت سهامی انتشار.
ولز، کریس (1382) نظریه‌ای دربارة تغییر اجتماعی، انتشارات طرحهای ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ولز، کریس (1382) نظریه‌ای دربارة تغییر اجتماعی، انتشارات طرحهای ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
همدمی خطبه‌‌سرا، ابوالفضل (1383) فساد مالی: علل، زمینهها و راهبردهای مبارزه با آن، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
همدمی خطبه‌‌سرا، ابوالفضل (1383) فساد مالی: علل، زمینهها و راهبردهای مبارزه با آن، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
Amnuldsen، Inge (2000) Corruption: Definitions and Concept "Chr. Michelsen Institute Development Studies and Human Rights.
Amnuldsen، Inge (2000) Corruption: Definitions and Concept "Chr. Michelsen Institute Development Studies and Human Rights.
Atkinson John, W. (1964) An Introduction to Motivation, Princeton: Van Nostrand.
Atkinson John, W. (1964) An Introduction to Motivation, Princeton: Van Nostrand.
Billger, S. M. & Goel, R. K. (2009) 'Do Existing Corruption Levels Matter in Controlling Corruption? Cross-Country Quartile Regression Estimates', Journal of Development Economics, 90. [DOI:10.1016/j.jdeveco.2008.07.006]
Billger, S. M. & Goel, R. K. (2009) 'Do Existing Corruption Levels Matter in Controlling Corruption? Cross-Country Quartile Regression Estimates', Journal of Development Economics, 90. [DOI:10.1016/j.jdeveco.2008.07.006]
Durkhiem، Emile (1951) Suicide: A Study in Sociology. New York: The Free Press.
Durkhiem، Emile (1951) Suicide: A Study in Sociology. New York: The Free Press.
Freud, Sigmund (1953) Abriss der Psychoanalyse, Das Unbehagen in der kultur.Frankfurt a.M.
Freud, Sigmund (1953) Abriss der Psychoanalyse, Das Unbehagen in der kultur.Frankfurt a.M.
Glenn, C. T. (2010) Corruption and Economic Development in the Peoples Republic of China, The University of Toledo.
Glenn, C. T. (2010) Corruption and Economic Development in the Peoples Republic of China, The University of Toledo.
Gerlagh, Reyer & Pellegrini, Lorenzo. (2011) 'Causes of Corruption: A Survey of Cross-Country Analyses and Extended Results', Econ Gov, 9: 245-263. [DOI:10.1007/s10101-007-0033-4]
Gerlagh, Reyer & Pellegrini, Lorenzo. (2011) 'Causes of Corruption: A Survey of Cross-Country Analyses and Extended Results', Econ Gov, 9: 245-263. [DOI:10.1007/s10101-007-0033-4]
Johnston. Michael, (2001) The Definition Debate: Old Conflict in New Guises, In Arvind K, Jain. [DOI:10.4324/9780203468388.ch2]
Johnston. Michael, (2001) The Definition Debate: Old Conflict in New Guises, In Arvind K, Jain. [DOI:10.4324/9780203468388.ch2]
Merton, R. (1968) On Theorical Sociology, N.Y: The Free Press.
Merton, R. (1968) On Theorical Sociology, N.Y: The Free Press.
Riesman, D., Denny, R. & Glazer, N. (1974) Die Einsame Masse: Eine Untersuchung der wandlungen Des Amerikanischen Charakters Hamburg: Rowohlt.
Riesman, D., Denny, R. & Glazer, N. (1974) Die Einsame Masse: Eine Untersuchung der wandlungen Des Amerikanischen Charakters Hamburg: Rowohlt.
Rose - Ackerman، Susan (1999) Corruption and Government: Causes، Consequences and Reform, Cambridge University Press [DOI:10.1017/CBO9781139175098]
Rose - Ackerman، Susan (1999) Corruption and Government: Causes، Consequences and Reform, Cambridge University Press [DOI:10.1017/CBO9781139175098]
Streck ، Bernhard (1995) 'Geben und Nehmen: Oder Die korruption in Den Tiefen der Menschheit', Kursbuch 120 Korruption, Juni 1995: 1-8.
Streck ، Bernhard (1995) 'Geben und Nehmen: Oder Die korruption in Den Tiefen der Menschheit', Kursbuch 120 Korruption, Juni 1995: 1-8.
دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 24
تابستان 1397
صفحه 101-123

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405