نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

عوامل اجتماعی‌ ـ‌فرهنگی مؤثر بر نگرش به فساددر میان شهروندان کرمانی

نویسندگان

دانشگاه آزاد واحد دهاقان

چکیده
پرسش از چرایی فساد از قدیمی‏ ترین پرسش‌های پیش روی انسان است که در عصر حاضر نه تنها رنگ کهنگی به خود نگرفته بلکه به یکی از اساسی‏ ترین چالش‏ها و پرسش ‏ها بدل گشته است. مشکل این پرسش از آنجا آغاز می ‏شود که آنچه در کانون توجه برداشت‏های تجربی صورت‌گرفته از فساد قرار دارد، پرداختن به فساد اداری و پیامدهای آن است. این نوشتار ضمن تأکید بر چنین تحقیقاتی، حلقه مفقوده آنها را عوامل اجتماعی‌ـ‌فرهنگی مؤثر بر نگرش به فساد دانسته و با مبنا قراردادن دیدگاه انتخاب عقلانی، نظریه دوراهی اجتماعی و نظریه بازی و برساختن مفاهیم ترجیحات ایثارگرانه، ترجیحات طفیل‏گرایانه، ارزش‏های ترقی فردی، کاهش قبح فساد، دین‏داری و عقلانیت ابزاری با روش پیمایش و تکنیک نمونه ‏گیری خوشه ‏ای چندمرحله ‏ای، آنها را در میان چهارصد نفر از شهروندان کرمانی به محک آزمون نهاده است. یافته‏ ها حکایت از آن دارد که به استثنای متغیر ارزش‏ های ترقی فردی و دین‏داری، تمامی متغیرها معنادارند. هرچند که میزان و جهت تأثیرگذاریشان متفاوت است. همچنین ضریب رگرسیون دلالت بر سهم بیشتر متغیرهای کاهش قبح فساد، ترجیحات طفیل‏گرایانه و عقلانیت ابزاری در تغییرات نگرش شهروندان به فساد داشته‏ اند؛ به گونه‌ای که به استثنای ارزش‌های ترقی فردی و دین‌داری، متغیرهای ترجیح ایثارگری، ترجیح طفیلی‌گری، کاهش قبح فساد و عقلانیت ابزاری رابطه معناداری با نگرش به فساد برقرار نمودند.


کلیدواژه‌ها


ادیب، م. ح (1374) جامعه ‏شناسی ایران، تهران: هشت بهشت.
بلالی، ا و فرامرزی، د (1380) «بررسی نظری مسئله فساد»، مجلة حقوق ‏دادگستری، شمارة 37: 8‌ـ‌37.
بیات، ف (1372) رابطه عام‌گرایی با اخلاق، پایان ‏نامة کارشناسی‌ارشد منتشرنشده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
بیرهوف، و (1384) رفتارهای اجتماعی مطلوب از دیدگاه روان‏ شناسی اجتماعی، ترجمة ر. صدیقی ‏نژاد، تهران: گل آذین.
بیرو، آ (1366) فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمة ب. ساروخانی، تهران: کیهان.
تقوی، ع (1382) «تأثیر فرهنگ سازمانی بر فساد اداری»، ماهنامة تدبیر، شمارة 181: 27‌ـ‌31.
جلایی‌پور، ح. ر (1385) «فروپاشی یا آشفتگی اجتماعی در ایران 1376‌ـ‌1384»، مجلة جامعه‏ شناسی ایران، شمارة7 (3): 59‌ـ‌75.
جوادی یگانه، م. ر (1383) دوراهی اجتماعی و عوامل مؤثر بر رفتار مردم در این موقعیت، رسالة دکتری منتشرنشده، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
جوادی یگانه، م. ر (1387) «رویکرد جامعه‏ شناسانه نظریه انتخاب عقلانی: مقدمه بر تغییرات فرهنگی و اجتماعی برنامه‏ ریزی ‏شده» راهبرد فرهنگ، شمارة ۱ (3): 33‌ـ‌64.
چلبی، م. (1381الف) بررسی تجربی نظام شخصیت در ایران، تهران: مؤسسة پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات.
چلبی، م (1381ب) «فضای کنش، ابزاری تنظیمی در نظریه سازی»، مجلة جامعه ‏شناسی ایران، شمارة 4 (1): 5‌ـ‌46.
حبیبی، نادر (1375) فساد اداری، تهران: وثقی.
دفتر طرح‌های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1381) ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان؛ یافته‌های پیمایش در 28 استان کشور.
رئیس دانا، ف (1384) «عوامل و انگیزه‌های اقتصادی‌ـ‌‌اجتماعی بروز بحران‌ها و تهدیدهای اجتماعی در ایران»، فصلنامة رفاه اجتماعی، شمارة4 (16): 221‌ـ‌250.
ربیعی، ع (1389) نقش فرهنگ سازمانی در پیشگیری از بروز فساد اداری، تهران: دانشگاه پیام نور مرکز.
رفیع‏ پور، ف (1388) سرطان اجتماعی فساد، تهران: شرکت سهامی انتشار.
رفیعی، ح و مدنی، س (1384) «واکنش‌های غیرسیاسی نسبت به بحران‌های اجتماعی»، فصلنامة رفاه اجتماعی، شمارة4 (16): 105‌ـ‌136.
روشه، گ (1376) جامعه‌شناسی تالکوت پارسنز، ترجمة ع. ح. نیک‏ گهر، تهران: تبیان.
سراج زاده، س. ح (1384) چالش‌های دین و مدرنیته، تهران: طرح نو.
شکری، خ (1388) «استراتژی مبارزه با فساد»، ماهنامة اطلاعات سیاسی، شمارة 11 و 12: 262‌ـ‌264.
صبوری، م (1380) «ضرورت اصلاح ساختار اداری»، نامة انجمن جامعه‌شناسی ایران (ویژه‏نامه دومین همایش مسائل اجتماعی ایران)، شمارة (1): 11ـ24.
عباسی، م و جمال‏پور، م (1390) «نقش فرهنگ سازمانی در ارتقای سلامت اداری و سطح رضایت‌مندی مردم»، ماهنامة مهندسی فرهنگی، شمارة 5 (44 و 55): 44‌ـ‌54.
کیا، ف (1386) بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و فساد اداری، پایان‏ نامة کارشناسی‌ارشد منتشرنشده، دانشگاه پیام نور مرکز تهران، تهران.
گلاور، ج و برونینگ، ر (1381) روان شناسی تربیتی؛ اصول و کاربرد آن، ترجمة ع. ن. خرازی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
گولد، ج و کولب، و (1394) فرهنگ علوم اجتماعی، به کوشش م. ج. زاهدی، تهران: مازیار.
لیتل، د (1373) تبیین در علوم اجتماعی، ترجمة ع. ک. سروش، تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
مرتن، ر (1376) مشکلات اجتماعی و نظریه جامعه‌شناختی، ترجمة ن. تولایی، تهران: امیرکبیر.
نچمیاس، چ. ف و نچمیاس، د (1381) روش ‏های پژوهش در علوم اجتماعی، ترجمة ر. فاضل و ف. لاریجانی، تهران: سروش.
نوروزی، ف. ا (1375) فردگرایی در بین جوانان در حال تحصیل در تهران. پایان‏ نامة کارشناسی‌ارشد منتشرنشده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران‌.
Agnew, R (1996) ‘The Origins of Delinquent Events: An Examination of Offender Accounts’, Journal of Research in Crime and DelinQuency, 27 (3): 267-294.
Baker, T. & Pinquero, A (2010) ‘Assessing Perceived Benefits- Criminal Offending Relationship’, Journal of Criminal Justice, 38: 981-987.
Beckman, R, Paternoster, R & Ward, S (1992) ‘The Rationality of Sexual Offending: Testing A Deterrence/ Rational Choice Conception of Sexual Assault’, Law& Society Review, 26 (2): 343-372.
Clarke, R. V & Felson, M (1993) Routine Activity and Rational Choice: Advances in Criminological Theory, London: Transaction Publishers.
Cornish, D. B & Clarke, R. V (1987) ‘Understanding Crime Displancement: An Application of Rational Choice Theory’, Criminology, 25: 933-947.
Deng, X (1994) Toward a More Comprehensive of Crime: An Integrated Model of Self-Contorol and Rational Choice Theories, New Brunswick, NJ: Transaction.
Hope, K (2000) ‘Corruption and Development in Africa’, In K. Hope & B. Chikulo (Eds.), Corruption and Development in Africa: Lessons from Country Case Studies, 231-340, London: Macmillan.
Mehlkop, G & Graeff, P (2010) ‘Modeling A Rational Choice Theory of Criminal Action: Subjective Expected Utilties, Norms and Interactions’, Rationality and Society, 22 (2): 189-222.
Paternoster, R & Simpson, S (1996) ‘Sanction Threats and Appeals to Morality: Testing a Rational Choce Model of Corporate Crime’, Law & Society Review, 30 (3): 549-584.
Regoli, R. M & Hewitt, J. D (2000) Delinquency in Society, McGraw: Hill Higher Education Publisher.
Scot, B. M & Schwartz, A (2000) Sociology, USA: Allyn and Bacon.
Siegel, L. J & Sienna, J (1997) Juvenile Delinquency: Theory, Practice and Law (Sixth edition), USA: West Publishing Company.
Vito, G. F, Maahs, J. R & Holmes, R. M (2007) Criminology: Theory. Research and Policy, Canada: Jones and Bartlett Publishers.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405