نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

فراتحلیل مطالعات مرتبط با رابطه بین هویت قومی و هویت ملی در ایران با تأکید بر نقش رسانه

نویسندگان

چکیده
وجود اقوام متنوع در ایران از یک‌ سو و تلاش برای ایجاد هویت ملی منسجم از دوره پهلوی اول تاکنون از سوی دیگر، این سؤال را به ذهن متبادر می‌کند که هویت قومی و ملی در ایران چه ارتباطی با هم دارند. هرچند در مطالعات پراکنده‌ای به‌‌صورت مستقیم و غیرمستقیم به این موضوع پرداخته‌ شده، درمجموع، نتیجه و برآیند کلی این مطالعات مشخص نشده است. ازاین‌رو در این مقاله به فراتحلیل پنجاه مقاله علمی و پژوهشی مرتبط با سؤال مذکور در مورد رابطه هویت قومی و هویت ملی در ایران پرداخته شده است. یافته‌ها نشان داد که رویکرد پوزیتویستی و روش‌های کمّی تحقیق به‌‌ویژه کاربرد ابزار پرسش‌نامه وجه غالب روش‌شناختی مقالات بوده است. مبحث قومیت در بین دو قوم کرد و عرب با حساسیت بیشتری دنبال می‌شود. مسئله این تحقیقات بیشتر تبیین چرایی و چگونگی فعال‌شدن هویت‌های قومی بوده است و به نقش رسانه در شکل‌دهی این رابطه توجه خاصی شده است. 40 درصد مقالات قائل به همسازی بین هویت ملی و هویت قومی بوده‌اند و 48درصد آنها رسانه‌ها و فضای جهانی‌شدن را باعث تقویت هویت قومی دانسته‌اند. در مجموع، مقالات، هویت ایرانی را چندگانه و ترکیبی می‌دانند و فقط در بین دو قوم کرد و عرب تعلق به هویت قومی بالاتر از هویت ملی بوده است.

کلیدواژه‌ها


اباذری، ی و گودرزی، م (1382) «مدل مطالعة قومیت و گروه‌های قومی: براساس مطالعة موردی منطقه سیستان و بلوچستان»، فصلنامة مطالعات جامعه‌شناختی، شمارة 2(22): 185ـ193.
ازکیا، م و توکلی، م (1385) «فراتحلیل مطالعات رضایت شغلی در سازمان‌های آموزش بررسی و ترکیب نتایج پایان نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه‌های دولتی شهر تهران»، نامة علوم اجتماعی، شمارة 27: 1ـ26.
اینس، م و کاستلز، م (1384) گفت‌وگوهایی با مانوئل کاستلز، ترجمة ح. چاوشیان و ل. جوافشانی، تهران: نی.
جعفرزاده پور، ف و حیدری، ح (1393) «فراتحلیل رابطة هویت ملی و هویت قومی در ایران»، فصلنامة راهبرد اجتماعی فرهنگی، شمارة 3 (11): 63ـ96.
جلایی پور، ح. ر و محمدی، ج (1387) نظریه های متأخر جامعه شناسی. تهران: نی.
جنکینز، ر (1381) هویت اجتماعی، ترجمة ت. یاراحمدی، تهران: شیرازه.
صدیق سروستانی، ر. ا (1379) «فراتحلیل مطالعات انجام‌شده در حوزة آسیب شناسی اجتماعی در ایران»، نامة علوم اجتماعی، شمارة 8 (15): 67ـ103.
عبداللهی، م و قادرزاده، ا (1388) «هویت جمعی غالب کردها در کشورهای ایران و عراق»، فصلنامة مطالعات جامعه‌شناختی، شمارة 17 (36): 1ـ25.
عبداللهی، م (1389) «هویت ملی در ایران: فراتحلیل مقاله های فارسی موجود»، فصلنامة علوم اجتماعی، شمارة 50: 1ـ35.
فکوهی، ن و عیاری، آ (1388) «اینترنت و هویت در پنج هویت قومی ایرانی»، مجلة جهانی رسانه، شمارة 7: 89ـ114.
فکوهی، ن (1381) «شکل‌گیری هویتی و الگوهای محلی، ملی و جهانی»، مجلة جامعه‌شناسی ایران، شمارة 4 (4): 127ـ161.
قهرمان‌پور، ر (1383) «جهانی شدن و بحران هویت در کشورهای خاورمیانه»، مطالعات خاورمیانه، شمارة 39 و 40: 21ـ42.
کچوئیان، ح (1384) تطورات گفتمان های هویتی در ایران، تهران: نی.
کریمی، ج، قادری، ص. ا و محمدپور، ا (1391) «جامعه‌شناسی و مشکلة هویت ایران: فراتحلیلی از مطالعات نظری و پژوهشی هویت»، مطالعات ملی، شمارة 49: 29ـ58.
کهنه‌پوشی، م (1388) «تحلیل محتوای مفهوم هویت کتاب‌های درسی جامعه‌شناسی 1 و 2 (رشته ادبیات و علوم انسانی دوره متوسطه)»، مطالعات برنامه درسی، شمارة 13 و 14: 125ـ140.
محسنی تبریزی، ع. ر، جزایری، ع. ر و بابایی، ن. ا (1389) «فراتحلیل مطالعات مربوط به سوءمصرف مواد با رویکرد روانی‌ـ‌اجتماعی طی یک دهه‌ونیم گذشته (1370ـ1384). فصلنامة بررسی مسائل اجتماعی ایران، شمارة 1(1): 175ـ200.
ناطق‌پور، م. ج و فیروزآبادی، س. ا (1385) «فراتحلیل سرمایة اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن»، جامعه شناسی هنر و ادبیات (نامة علوم اجتماعی سابق)، شمارة 1(28): 160ـ190.
هال، ا (1383ب) «هویت های قدیم و جدید»، ترجمة ش. وقفی پور، فصلنامة ارغنون، شمارة 24: 319ـ352.
هال، استوارت (1383الف) «بومی و جهانی: جهانی شدن و قومیت»، ترجمة ب. برکت، فصلنامة ارغنون، شمارة 24: 239ـ262.
Gallagher, T. (2005) Education in Devided Societies. Palgrave Macmillan.
Harold, I (2006) ‘Idols of the Tribe: Group Identity and Political Change’ In Harper (Ed.), The American Heritage Dictionary of the English Language (Forth Edition), Boston: Houghton Mifflin, 59-78.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405