بررسی تأثیر مؤلفه‌های سبک زندگی بر نگرش دختران مجرد نسبت به ازدواج (مطالعه شاغلان دانشگاه علوم‌پزشکی شیراز)

نویسندگان

چکیده
پژوهش حاضر، با هدف بررسی نگرش دختران مجرد به ازدواج، با تأکید بر سبک زندگی آنها، در بین شاغلان دانشگاه علوم‌پزشکی شیراز انجام ‌شده‌است. ابتدا، به بررسی نظریه‌های موجود در حوزۀ سبک زندگی و ازدواج و سپس، به تدوین چارچوب نظری با تلفیق نظریه‌های مناسب و منطبق با هدف تحقیق پرداخته شده‌است. در حوزه سبک زندگی، از نظریات وبر، بوردیو، گیدنز و در حوزه ازدواج از نظریه مدرنیزاسیون بهره جسته شده‌است. سپس، با استفاده از تکنیک‌های آماری و چارچوب نظری تحقیق، تأثیرپذیری نگرش نمونه به ازدواج، با چهار مؤلفه ارتباطات اجتماعی، پایگاه اقتصادی­ـ اجتماعی، مدیریت بدن و مصرف فرهنگی، که به‌نظر می‌رسید بر متغیر وابسته تحقیق اثرگذار باشند، سنجیده شده است. جامعه آماری تحقیق، دختران مجرد شاغل در دانشگاه علوم‌پزشکی شیراز هستند، حجم نمونه 345 نفر است و داده‌ها به روش پیمایش و با استفاده از ابزار پرسش­نامه جمع‌آوری شده است.

یافته‌های پژوهش نشان داد که درصد درخور‌ توجهی از افراد نمونه تحقیق (1/39 درصد) به ازدواج نگرش منفی داشته‌اند. همه مؤلفه‌های سبک زندگی بر نگرش به ازدواج اثرگذار بوده‌اند. مصرف فرهنگی با ضریب بتای 610/0 مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر نگرش دختران به ازدواج بوده و از بین مؤلفه‌های اثرگذار بر نگرش به ازدواج، ارتباطات اجتماعی یگانه مؤلفه‌ای است که از سه مؤلفه دیگر سبک زندگی (پایگاه اقتصادی­ـ اجتماعی، مصرف فرهنگی و مدیریت بدن) اثر می‌پذیرد و به‌صورت بلافصل با ضریب بتای 553/0 بر نگرش به ازدواج اثرگذار است.


کلیدواژه‌ها


آجیلی، هادی و مهدی بیکی (1392) «کالبدشکافی سبک زندگی در جامعة سرمایه‌داری»، فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی ویژه نامة (سبک زندگی)، سال چهارم، شمارة 13: 81-110.
اباذری، یوسف و حسن چاوشیان (1381) «از طبقة اجتماعی تا سبک زندگی»، نامة علوم اجتماعی، دورة دهم، شمارة20: 3-27.
ابراهیمی، قربانعلی و عباس بهنوئی گدنه (1388) «بررسی جامعه شناختی سبک زندگی و مؤلفه‌های آن در بین دختران و پسران شهر بابلسر»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال ششم، شمارة 18: 135-164.
اعزازی، شهلا (1391) «جامعه شناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر»، تهران: روشنگران.
بندیکس، راینهارد (1385) «سیمای فکری ماکس وبر»، ترجمة محمود رامبد، تهران: هرمس.
بونویتز، پاتریس (1391) «درس هایی از جامعه شناسی پیر بوردیو»، ترجمة جهانگیر جهانگیری و سفیر حسن‌پور، تهران: آگاه.
بهنام، جمشید (1383) «تحولات خانواده»، ترجمة محمدجعفر پوینده، تهران: ماهی.
چاوشیان، حسن (1381) سبک زندگی و هویت اجتماعی: مصرف و انتخاب‌های ذوقی به‌عنوان تمایز و تشابه اجتماعی در دورة مدرنیتة متأخر، رسالة دکتری، دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
حسینی، حاتم (1389) «تفاوت‌های قومی در رفتارهای ازدواج زنان و نگرش آنها نسبت به ازدواج دختران در شهرستان ارومیه»، نامة انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال پنجم، شمارة 9: 7-28.
حیدری، محمود، محمدعلی مظاهری و حمیدرضا پوراعتماد (1383) «ساخت و هنجاریابی پرسش نامة رغبت‌سنج ازدواج نسخة دانشجویی (پرساد)»، مجلة روانشناسی، سال هشتم، شمارة 3: 250-261.
خلج‌آبادی فراهانی و همکاران (1392) «بررسی تأثیر معاشرت با جنس مخالف قبل از ازدواج بر سن ازدواج و تمایل به ازدواج در بین دانشجویان دانشگاه های تهران»، خانواده‌پژوهی، دورة نهم، شمارة 33: 7-28.
خواجه نوری، بیژن، علی روحانی و سمیه هاشمی (1390) «سبک زندگی و مدیریت بدن»، جامعه‌شناسی زنان، سال دوم، شمارة 4: 21-47.
راسخی نژاد، منیره (1391) «اوقات فراغت، فرهنگ و سبک زندگی»، کتاب ماه علوم اجتماعی، شمارة 60: 28-35.
رسولی، محمدرضا و غزال بک آبادی (1390) «بررسی مؤلفه‌های سبک زندگی در فیلم سینمایی دهة 60، 70 و 80 سینمای ایران»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هفتم، شمارة 25: 97-126.
ساروخانی، باقر و مریم مقربیان (1390) «تجددگرایی و همسرگزینی: تحقیقی مقایسه‌ای در بین زنان مناطق 1 و 11 شهر تهران»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، سال دوازدهم، شمارة 47: 43-75.
شیرزاد، حسینعلی (1383) بررسی دیدگاه دانشجویان مجرد پیرامون عوامل مؤثر در ازدواج، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
صادقی، رسول، علی محمد قدسی و جواد افشارکهن (1386) «واکاوی مسئلة ازدواج و اعتبارسنجی یک راه‌حل»، پژوهش زنان، دورة پنجم، شمارة 1: 83-108.
صبوری خسروشاهی، حبیب (1389) بررسی تفاوت سبک زندگی والدین و فرزندان و چگونگی تبدیل آن به تعارض در خانواده، رسالة دکتری، دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
عسکری ندوشن، عباس (1388) «مادران، دختران و ازدواج، تفاوت های نسلی در ایده‌ها و نگرش‌های ازدواج در شهر یزد»، مطالعات راهبردی زنان، دورة دوازدهم، شمارة 44: 7-36.
فاضلی، محمد (1382) مصرف و سبک زندگی، قم: صبح صادق و پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
قانعی‌راد، محمدامین و فرهاد خسروخاور (1385) «نگاهی به عوامل فرهنگی افزایش ورود دختران به دانشگاه ها»، پژوهش زنان، دورة چهارم، شمارة 4: 115-138.
کاظمی‌پور، شهلا (1388) «سنجش نگرش جوانان نسبت به ازدواج و شناخت آثار و پیامدهای آن با تأکید بر ازدواج های دانشجویی»، فصلنامة فرهنگ در دانشگاه اسلامی، سال سیزدهم، شمارة 2: 75-95.
کلانتری، عبدالحسین، ولی‌اله رستمعلی‌زاده و اعظم نسیم افزا (1392) «تحصیلات و مصرف فرهنگی در شهر تهران» مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة دوم، شمارة 1: 111-131.
گلچین، مسعود و فرشته سیدی (1387) «نگاهی تحلیلی و تطبیقی به ازدواج و طلاق جوانان در سال 1384»، مطالعات جوانان، شمارة 12: 3-36.
گیدنز، آنتونی (1388) پیامدهای مدرنیته، ترجمة محسن ثلاثی، تهران: مرکز.
گیدنز، آنتونی (1378) تجدد و تشخص در جامعه جدید، ترجمة ناصر موفقیان، تهران: نی.
محمدی تلوار، ستار (1387) تأثیر سبک زندگی بر هویت اجتماعی (مطالعة موردی: جوانان شهر سنندج، پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران.
محمودیان، حسین (1383) «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، نامة علوم اجتماعی، شمارة 24: 53-27.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390.
هیول، مک‌دونالد (1388) «بررسی علل افزایش سن ازدواج»، در: ویژه نامة علمی استانداری مازندران، ناشر: استانداری مازندران.
منوچهرآبادی، افشین، محمود هاشمی و فرهاد حصاری (1390) «بررسی تأثیر پایگاه اجتماعی- اقتصادی خانواده بر سبک زندگی»، در: مجموعة مقالات همایش ملی صنایع فرهنگی و توسعة پایدار، کرمانشاه: دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه: 67-46.
نوذری، حسینعلی (1378) مدرنیته و مدرنیسم، تهران: نقش جهان.
نیازی، محسن (1390) «رابطة بین سبک زندگی و هویت ملی، مطالعة موردی: شهروندان شهر کاشان در سال 1389»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هفتم، شمارة 24: 129-158.
Bourdieu, Pierre (1984) Distinction. A Social Critique of the Judgement of Taste, London: Routledge.
Ganzeboom, H. B. G. (1982) "Explaining Differential Participation in High-Cultural Activities: A Confrontation of Information Processing and Status Seeking Theories", in Raub, W. (Ed.) Theoretical Models and Empirical Analyses: Contributions to the Explanation of Individual Actions and Collective Phenomena, Utrecht: E. S. – Publications: 186-205.
Good, W. (1963) World Revolution and Family Patterns, London: Free Press of Glencoe.
Reynolds J, and P. Mansfield (1999) "The Effect of Changing Attitudes to Marriage on Its Stability". In High Divorce Rates: The State of the Evidence on Reasons and Remedies. Vol, 1, London: The Lord Chancellor's Department Research Secretariat.
Servaty, Lisa and Kirsten Weber (2010) "The Relationship between Gender and Attitudes towards Marriage", Journal of Student Research: 1-17.
Shilling, Chris (1993) Body and Social Theory, London: Sage Publication.
Mcrobbie, A. (2007) "Cultural Studies", London: Sage Publication.
McDonald, Peter (1994) "Gender Equity, Social Institutions and the Future of Fertility", Journal of the Australian Population Association, May 2000, 17 (1): 1–16.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405