نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

مطالعه کیفی دلایل و پیامدهای بیماری روانی

نویسندگان

چکیده
با گذار از رویکرد مکانیکی و روان­تنی به رویکرد روان­تنی اجتماعی، بیماری روانی به­منزلۀ پدیده­ای چند­وجهی و امری فرهنگی­­ـ اجتماعی درکانون توجه قرار گرفته است. این پژوهش درصدد است، با اتخاذ رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی، به کشف و بررسی دلالت­های ذهنی و معنایی تجربه و درک همراهان بیمار روانی بپردازد. داده­های این مطالعه کیفی ازطریق مصاحبۀ نیمه­ساخت­یافته گردآوری و از روش نظریه زمینه­ای برای تحلیل داده­ها استفاده شده است.

به­کمک روش نمونه­گیری نظری و هدفمند با 19 نفر از اعضای خانوادۀ بیماران روانی مصاحبه شد و در­نهایت داده­های گردآوری­شده در قالب 18مقولۀ محوری و یک مقوله هسته کدگذاری و تحلیل شد. برمبنای نتایج پژوهش، مصاحبه­شوندگان بیماری روانی را حاصل زمینه­هایی چون سابقه بیماری روانی، گسیختگی خانواده، تجارب دردناک، نابسامانی اقتصادی، رفتارهای نامتعارف و زوال شبکه­های حمایتی می­دانند. همراهان در مواجهه با حضور بیمار روانی در خانواده به کنش­های متفاوتی براساس پذیرش یا عدم پذیرش بیماری روانی دست می­زنند که دامنه آن از کتمان و انکار تا ترحم و پذیرش و درمان بیماری در نوسان است. بازسازی معنایی تجربه و درک همراهان بر غیرعادی­بودن بیماری روانی، دوری­گزینی، شدت و چندوجهی­بودن اختلال روانی دلالت دارد. براساس مطالعه حاضر، وجود بیمار روانی پیامدهایی چون داغ ننگ افتخاری، تمسخر، طرد اجتماعی خودخواسته، فشار مالی مضاعف و گسیختگی مضاعف خانواده را برای اطرافیان بیمار درپی ­داشته است.

کلیدواژه‌ها


استراوس، آنسلم و جولیت کوربین (1387) اصول روش تحقیق کیفی، نظریۀ مبنایی، رویه ها و شیوه ها، ترجمة بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ای. سی. کاف، دبلیو، دی شاروک و دی دبلیو فرانسیس (1388) چشم اندازهایی در
جامعه شناسی، ترجمة بهزاد احمدی و امید قادرزاده، تهران: کویر.
توکلی، سامان و همکاران (1385) «بررسی رابطة انگ بیماری افسردگی با نگرش نسبت به یاری جویی از متخصصان سلامت روان در دانشجویان»، تازه های علوم شناختی، سال هشتم، شمارة 2: 31-43.
حیدری، عباس و همکاران (1393) «تحلیل مفهوم انگ (استیگما) بیماری روانی»، دانشکدۀ پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، شمارة 3: 218-228.
ذوالعدل، محمد و همکاران (1385) «بررسی پدیدارشناختی تجربه‌های مشترک خانواده‌های دارای بیمار روانی»، مجلة روان پزشکی و روان شناسی بالینی ایران، سال دوازدهم، شمارة 1: 67- 70.
رابینگتون، ارل و مارین واینبرگ (1391) رویکردهای هفتگانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمة رحمت‌الـله صدیق سروستانی، تهران: دانشگاه تهران.
رضایی بایندر، محمدرضا (1386) «بازنمایی بیماری روانی و افراد مبتلا به اختلالات روانی در رسانه ها»، پژوهش و سنجش، شمارة 14: 31- 44.
روزنهان، دیوید ال و مارتین. ای. پی، سلیگمن (1378) روان شناسی نابهنجاری/ آسیب شناسی روانی، ترجمة یحیی سیدمحمدی، تهران: ارسباران.
سانتراک، جان (1385) زمینة روان شناسی، ترجمة مهرداد فیروزبخت، تهران: رسا.
شاه ویسی، بهمن و همکاران (1386) «مقایسۀ انگ بیماری روانی در خانواده های بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا و اختلال افسردگی عمده بدون خصایص روان‌‌پریشی»، توان بخشی در بیماری ها و اختلالات روانی، شمارة 29 :21- 27.
شمسائی، فرشید، محمدخان کرمانشاهی و زهره ونکی (1389) «بررسی نیازهای خانواده های مراقبت کننده از بیماران با اختلال دوقطبی»، مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی همدان، دورة هفدهم، شمارة 3: 57-63.
صادقی، ماندانا (1382) «تأثیر انگ بر مراقبت‌های بهداشت روان»، تازه های علوم شناختی، سال پنجم، شمارة 2: 84-90.
صادقی، مجید و همکاران (1382) «بررسی مقایسه ای انگ بیماری روانی در خانوادۀ بیماران مبتلا به اختلال افسردگی، اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی»، تازه های علوم شناختی، سال پنجم، شمارة 2: 25-26.
عطاری، محمد، آزاده چاکری و شاهین محمدی زرغان (1394) «تحلیلی بر جادو و جادوگری در درمان بیماران روانی در گذشته»، رویش روان شناسی، سال چهارم، شمارة 12: 61-74.
قاسمی، غلامرضا، بدرالدین نجمی و قربانعلی اسداللهی (1379) «آموزش تربیتی و روانی خانواده بر عملکرد اجتماعی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنیا و اختلالات خلقی»، پژوهش در علوم پزشکی، سال پنجم، شمارة 1: 52- 59.
گافمن، اروینگ (1391) نمود خود در زندگی روزمره، ترجمة مسعود کیانپور، تهران: مرکز.
گافمن، اروینگ (1386) داغ ننگ، ترجمة مسعود کیانپور، تهران: مرکز.
گنجی، حمزه (1388) روان شناسی عمومی، تهران: ساوالان.
ملکوتی، سید کاظم، نرگس چیمه و لیلی پناغی (1388) «مقایسۀ اثربخشی دو روش مداخلۀ مدیریت مورد: (کارشناسان بهداشت و اعضای خانوادۀ بیماران) بر سلامت روانی، آگاهی و فرسودگی خانوادۀ بیماران اسکیزوفرنیا»، خانواده پژوهی، سال پنجم، شمارة 17: 29- 42.
وارنر، ریچارد (1388) بهبود اسکیزوفرنیا روان پزشکی و اقتصاد سیاسی، ترجمة مهرنوش خوشنودی فر و همکاران، تهران: دانژه.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405