نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

بازنمایی جایگاه اجتماعی سالمندان در فیلم های سینمایی ایران

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده
این پژوهش به بررسی چگونگی بازنمایی جایگاه اجتماعی سالمندان در سینمای ایران طی سال‌های ۱۳۹۰ تاکنون می‌پردازد. سینما با بازنمایی‌های رسانه‌ای خود، نقشی تعیین‌کننده در برساخت اجتماعی سالمندی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی، با استفاده از تحلیل مضمون بر مبنای براون و کلارک (۲۰۰۶، ۲۰۱۳) و با اتکا به چارچوب برساخت‌گرایانه، و به‌کارگیری نمونه‌گیری هدفمند، ۱۲ فیلم سینمای ایران (تولید سال‌های ۱۳۹۰-۱۴۰۳) را مورد تحلیل قرار داده است. فرایند انتخاب فیلم‌ها در سه مرحله غربالگری انجام شد: ابتدا از میان ۱۱۲۵ فیلم تولیدشده در بازه مورد مطالعه، ۴۹ فیلم که به‌طور مشخص به موضوع سالمندی می‌پرداختند شناسایی شدند؛ در مرحله دوم، فیلم‌های فاقد ارتباط کافی یا با حضور حاشیه‌ای سالمندان حذف شدند؛ و در مرحله نهایی، ۱۲ فیلم با بیشترین تناسب با پرسش‌های پژوهش انتخاب شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد بازنمایی سالمندان در سینمای ایران عمدتاً در چارچوب «سالمندی در حاشیه» قرار می‌گیرد که شامل چهار مضمون سازمان‌دهنده حاشیه‌نشینی اقتصادی، عاطفی و خانوادگی، نمادین و هویتی، و اجتماعی است. تحلیل عمیق‌تر نشان می‌دهد این بازنمایی‌ها از طریق سازوکارهای برساختی، حاشیه‌نشینی را به‌عنوان امری طبیعی و اجتناب‌ناپذیر برساخته و بازتولید می‌کنند. این بازنمایی‌ها نه‌تنها تصویری ناقص از سالمندان ارائه می‌دهد، بلکه در فرایند «برساخت اجتماعی سالمندی» نقشی فعال ایفا کرده و به بازتولید حاشیه‌نشینی و انزوای این گروه در دنیای واقعی و عینی دامن می‌زنند. با این حال، سینما پتانسیلی برای بازتعریف سالمندی و ارتقاء منزلت و جایگاه اجتماعی آنان از طریق روایت‌های متنوع، فعال و مشارکتی دارد؛ این امر نیازمند بازنگری در سیاست‌های رسانه‌ای است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Representation of the Social Status of Older Adults in Iranian Cinema

نویسندگان English

Shiva Parvaei
Maryam Mollaei
Zahra sadat Hashemi
Hoora Shahmiri
چکیده English

This study examines how the social status of older adults is represented in Iranian cinema from 2011 to the present. Through its media representations, cinema plays a decisive role in the social construction of aging. Using a qualitative approach, thematic analysis based on Braun and Clarke (2006, 2013) within a constructionist framework, and purposive sampling, twelve Iranian feature films were analyzed. The film selection process unfolded in three stages: first, from among 1,125 films produced during the study period, forty-nine films explicitly addressing the theme of aging were identified; in the second stage, films with insufficient relevance or marginal appearances of older adults were excluded; and in the final stage, twelve films with the highest degree of alignment with the research questions were selected. The findings indicate that representations of older adults in Iranian cinema predominantly fall within the framework of "marginalized aging," which includes four organizing themes: economic marginalization, emotional and familial marginalization, symbolic and identity marginalization, and social marginalization. Deeper analysis reveals that these representations, through specific constructive mechanisms, construct and reproduce marginalization as natural and inevitable. These representations not only offer an incomplete image of older adults but also play an active role in the social construction of aging, contributing to the reproduction of marginalization and isolation of this group in real and objective life. Nevertheless, cinema holds potential to redefine aging and enhance the social status and visibility of older adults through more diverse, active, and participatory narratives; this requires a rethinking of media policies.

کلیدواژه‌ها English

Representation
Cinema
Aging
Sociology of Aging
Marginalized Aging
Social Construction

مقالات آمادۀ انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 05 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 25 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 01 آبان 1405
  • تاریخ اولین انتشار 01 آبان 1405