فراترکیب آسیب‌های ناشی از استفادۀ افراطی از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده

پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی

چکیده
شبکه‌­ها و فضای مجازی امروز تبدیل به یکی ابزارهای تعامل و فعالیت­‌های اجتماعی شهروندان ایرانی شده و استفاده افراطی از آن؛ همراه با افزایش آسیب­‌ها و مسائل در جامعه ایرانی بوده است. بر این اساس هدف اصلی پژوهش شناسایی آسیب‌ها و مسائل مرتبط با استفاده افراطی از شبکه‌ها و فضای مجازی به روش فراترکیب کیفی است. روش پژوهش از نوع استقرایی فراترکیب کیفی دربازه زمانی ۱۳۸۹-۱۴۰۳ است که به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی (تعمدی) از ۱۴۵ سند تحقیقی؛ ۶۹ نمونه پژوهشی با رعایت ملاک ورود (داشتن متغیرهای مستقل، روایی و پایایی پژوهش، مجله معتبر علمی و یافته­‌های حاصل از میدان پژوهش) انتخاب شدند. منابع علمی شامل نورمگز، مگ ایران، ایران داک و پایگاه علمی جهاد دانشگاهی بوده است. به‌طورکلی تحلیل و بررسی پژوهش‌­های بازه زمانی ۱۳۸۹ الی ۱۴۰۳ گویای این است که استفاده افراطی از شبکه‌ها و فضای مجازی منجر به چهار دسته مسائل و آسیب اجتماعی در جامعۀ ایرانی گردیده است: ۱) مسائل اجتماعی (ظهور هم‌نشینی افتراقی مجازی، کاهش کنترل اجتماعی، تضعیف انسجام و پیوندهای اجتماعی، کاهش مشارکت اجتماعی، کم‌اهمیت‌شدن حمایت اجتماعی، سوءظن و بی‌اعتمادی اجتماعی، افزایش کج‌روی اجتماعی، ترویج ناهنجاری و آسیب‌های خانوادگی) ۲) مسائل فرهنگی (رواج بی‌اخلاقی و ناهنجاری، تخریب سبک زندگی ایرانی-اسلامی، بحران آموزشی و افت کیفیت تحصیلی، انحرافات رسانه­‌ای، ترویج اوقات فراغت زهرآگین، کاهش ارزش نهاد خانواده، رفتار پُرخطر جنسی، کاهش ارزش‌های دینی، شکاف و تعارض نسلی)، ۳) مسائل اقتصادی (افزایش مشکلات مالی-اقتصادی، کاهش عملکرد و بازده شغلی، ظهور بزهکاری و جرائم مالی، تشدید مصرف‌گرایی و ولخرجی خانواده‌­ها) و ۴) مسائل روانی (خشونت کلامی، بحران هویت و شخصیت غیرواقعی، یادگیری پرخاشگری رفتاری، انزواطلبی و گوشه‌­گیری، احساس خلأ و کمبود و بی‌ثباتی عاطفی-احساسی).

کلیدواژه‌ها



مقالات آمادۀ انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 01 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405