شمارۀ جدید فصلنامه (بهار 1405) منتشر شد
دوره 16، شماره 4 - ( 9-1404 )
جلد 16 شماره 4 صفحات 90-51 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Saki N, Dehghan H, Nouroozi F. (2025). A Qualitative Study of Feelings of Social Exclusion among the Marginal Residents of Tehran (Case Study: Morteza Gerd Neighborhood). Social Problems of Iran. 16(4), 51-90. doi:10.61882/jspi.16.4.51
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3894-fa.html
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3894-fa.html
ساکی نسرین، دهقان حسین، نوروزی فیضالله.(1404). مطالعۀ کیفی احساس طرد اجتماعی در میان حاشیهنشینان تهران (مورد مطالعه: محلۀ مرتضیگرد) مسائل اجتماعی ایران 16 (4) :90-51 10.61882/jspi.16.4.51
نسرین ساکی1 
، حسین دهقان*2 ، فیضالله نوروزی3
، حسین دهقان*2 ، فیضالله نوروزی3
1- دانشجوی دکتری جامعهشناسی اقتصاد و توسعه، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2- استادیار جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران ،dehqan.azad@gmail.com
3- استادیار جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2- استادیار جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران ،
3- استادیار جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
چکیده: (568 مشاهده)
طرد اجتماعی یکی از مفاهیم کلیدی در حوزۀ علوم اجتماعی و سیاستگذاری اجتماعی است و زمانی رُخ میدهد که افراد به دلیل فقدان حقوق اجتماعی، فرهنگی و مدنی، قادر به مشارکت کامل در جامعه و برقراری ارتباط مؤثر با سایر اعضای آن نباشند. ساکنان مناطق حاشیهنشین اطراف شهرها، ازجمله قربانیان اصلی این پدیده به شمار میآیند. پژوهش حاضر با هدف کشف احساس ساکنان منطقهای حاشیهای در خصوص طرد اجتماعی انجام شده است. بدین منظور، از روش کیفی و تکنیک مصاحبه بهره گرفته شده است. شرکتکنندگان در این مطالعه، ۲۰ نفر از ساکنان محلۀ مرتضیگرد واقع در منطقۀ ۱۹ شهر تهران بودند که به شیوۀ نمونهگیری نظری انتخاب شدند. دادههای حاصل، با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفتند. یافتههای پژوهش چهار مقولۀ اصلی را در ارتباط با طرد اجتماعی در این منطقه شناسایی کرد: احساس داغ ننگ، نابرابری اقتصادی و سطح نازل رفاه اجتماعی، مشکلات امنیتی و وقوع جرم و نهایتاً تحول در ساختار و روابط اجتماعی. تفسیر دادهها نشان داد که طرد اجتماعی در میان ساکنان، همراه با انزوا و نبود تعاملات اجتماعی، آنان را در چرخهای معیوب از فقر و احساس محرومیت نسبی گرفتار میسازد. ساکنان مناطق حاشیهنشین، بهویژه در مرتضیگرد، تجربهای عمیق از طرد اجتماعی دارند که با احساس داغ ننگ، ناامنی، فقر و انزوای اجتماعی همراه است. این شرایط، نَهتنها تعاملات اجتماعی آنان را محدود کرده، بلکه چرخهای پایدار از محرومیت و نابرابری را بازتولید میکند.
نوع مقاله: پژوهشی اصیل |
موضوع مقاله:
فقر و نابرابری
دریافت: 1404/4/18 | پذیرش: 1404/7/30 | انتشار: 1404/11/8
دریافت: 1404/4/18 | پذیرش: 1404/7/30 | انتشار: 1404/11/8
فهرست منابع
1. اشتراوس، انسلم و کوربین، جولیت (۱۳۹۸). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریۀ زمینهای (ابراهیم افشار، مترجم). تهران: نی.
2. بلالی، اسماعیل (۱۳۸۹). طرد اجتماعی اقوام در آیینه آمار: بررسی بودجههای استانهای ترکنشین و کردنشین. مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، 4(2)، 1-19.
3. بلیک، مور (۱۳۸۵). مقدمهای بر اجتماعی (علیاصغر سعیدی و سعید صادقیحقه، مترجمان). تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
4. بوردیو، پییِر (۱۳۹۳). تمایز: نقد اجتماعی قضاوتهای ذوقی (حسن چاووشیان، مترجم). تهران: ثالث.
5. بون ویتز، پاتریس (۱۳۹۰). درسهایی از جامعهشناسی پییِر بوردیو (جهانگیر جهانگیری و حسن پورسفید، مترجمان). تهران: آگه.
6. ربانی، رسول، عریضی، فروغالسادات، وارثی، حمیدرضا و حسینی، محمدرضا (۱۳۸۸). بررسی عوامل مؤثر بر شکلگیری حاشیهنشینی و پسامدهای اجتماعی آن در شهر اهواز. مجلۀ جامعهشناسی کاربردی، 4(7)، 89-114.
7. زیبرا، مارتین (۱۳۸۵). نظریههای جامعهشناسی طردشدگان اجتماعی (سیدحسن حسینی، مترجم). تهران: آن.
8. شالچی، سمیر و قلیپور، صفیه (۱۳۹۷). طرد اجتماعی زنان در سکونتگاههای غیررسمی (محلۀ اسلامآباد تهران). مطالعات جامعهشناختی شهری، ۷(۲۷)، ۱-۳۱.
9. شرافت، سجاد، ازکیا، مصطفی، وثوقی، منصور و میرزایی، محمد (۱۳۹۷). فهم تجربه زیسته طرد اجتماعی در بین فقرای روستایی استان ایلام: رویکردی کیفی. پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، ۴(۱۶)، ۱-۳۹.
10. غفاری، غلامرضا و امیدی، رضا (۱۳۸۹). چرخش مفهومی و نظری از فقر به سازه مطرودیت اجتماعی. فصلنامۀ برنامهریزی رفاه و توسعۀ اجتماعی، ۴، ۳۶-۶۷.
11. گیدنز، آنتونی و بردسال، کارل (۱۳۸۶). جامعهشناسی (حسن چاووشیان، مترجم). تهران: نی.
12. گرنفل، مایکل (۱۳۸۹). مفاهیم کلیدی بوردیو (محمدمهدی لبیبی، مترجم). تهران: افکار.
13. قاضینژاد، مریم (۱۳۹۲). طرد اجتماعی جوانان، علل و پیامدها. طرح پژوهشی مصوب وزارت ورزش و جوانان.
14. کلانتری، بهرنگ (۱۳۹۹). ارزیابی و تحلیل شاخصهای طرد اجتماعی در فضای شهری (مطالعه موردی: منطقه ۱۲ شهرداری تهران). جغرافیای اجتماعی شهری، ۷(۲)، ۱-۲۶.
15. ناریان، ریپا، چمبرز، رابرت، شاه، میراک و پتسش، پتی (۱۳۹۰). صدای فقرا، فریاد برای تغییر (پیامدهای توسعه) (مصطفی ازکیا و جمال رحمتیپور، مترجمان). تهران: کیهان.
16. Abe, A. (2010). Social exclusion and earlier disadvantages: An empirical study of poverty and social exclusion in Japan. Social Science Japan Journal, 13(1), 5-30.
17. Bayram, N., Aytac, S., Aytac, M., Sam, N., Bilgel, N. (2012). Poverty, social exclusion, and life satisfaction: A study from Turkey. Journal of Poverty, 16, 375-391.
18. Bradshaw, J. (2000). Poverty and social exclusion in Britain. Report. Findings. Joseph Rowntree Foundation, York.
19. Chakravarty, S. R. (2009). Inequality, polarization and poverty advances in distributional analysis. Economic Studies in Inequality, Social Exclusion and Well-Being.
20. Dahl, E. T., & Lorentzen, T. (2005). Poverty dynamics and social exclusion – An analysis of Norwegian panel data. Paper presented at the Annual Conference of the International Sociological Association's Research Committee on Poverty.
21. Godfrey, S. B., & Taket, A. (2009). Otherning, marginalisation and pathways to exclusion in health. In A. Taket, B. R. Crisp, A. Nevill, G. Lamaro, M. Graham و S. Barter-Godfrey (Eds.), Theorising Social Exclusion (pp. xx-xx). Routledge.
22. Kabeer, N. (2000). Social exclusion, poverty and discrimination: Towards an analytical framework. IDS Bulletin, 31(4).
23. Kelles-Viitanen, A. (1999). Social inclusion of vulnerable groups: A background paper for the ADB / World Bank social forum, 9-12 Nov.
24. Levitas, R. (2005). The inclusive society? Social exclusion and new labour. Palgrave Macmillan.
25. Pierson, J. (2002). Tracking social exclusion. Routledge.
26. Reyes, C., Tabuga, A., Mina, C., Asis, R., & Datu, M. B. (2011). Dynamics of poverty in the Philippines: Distinguishing the chronic from the transient poor. Philippine Institute for Development Studies.
27. Saunders, P., & Tsumori, K. (2002). Poor concepts: “Social exclusion”, poverty and the politics of guilt. Policy: A Journal of Public and Ideas, 18(2), 32.
28. Sen, A. (2000). Social exclusion: Concept, application, and scrutiny. Master of Trinity College, Cambridge, and Lamont University Professor Emeritus, Harvard University, Social Development.
29. Silver, H. (1994). Social exclusion and social solidarity: Three paradigms. IILS Discussion Papers 69. Geneva: ILO.
30. Silver, H. (2007). From poverty to social exclusion: Lessons from Europe. Poverty & Race, 16, 57-70.
31. Social Exclusion Unit. (2008). Social exclusion and why it matters and use of a concept.
32. Taket, A., Crisp, B. R., Nevill, A. G., Graham, M. و Godfrey, S. (2009). Theorising social exclusion. Routledge.
33. World Bank (2020). Urban development overview. Retrieved from https://www.Worldbank.org/en/topic/urbandevelopment/overview
34. Zheng, W. (2014). Intergroup neighboring in urban China: Implications for the social integration of migrants. Urban Studies, 1-18.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
کلمات کلیدی
نشریه, مجلۀ علمی, مقالۀ علمی, مقالۀ پژوهشی, داوری، ارزیابی، کمیسیون نشریات، ارسال، دریافت، اصلاح، پذیرش، رَد، چاپ و انتشار
نشریه تحت قوانین Creative Commons Attribution-NonCommercial ۴.۰ International License (CC-BY-NC) منتشر میشود.
