1- استادیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران ، rmoradi@yu.ac.ir
2- گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
چکیده: (159 مشاهده)
این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریۀ دادهبنیاد، به مطالعۀ تجربه زیستۀ نویسندگان شبح در ساختار آموزش عالی ایران پرداخته است. مشارکتکنندگان، ۱۲ نفر از نویسندگان شبح فعال در حوزۀ تولید متون علمی بودند که در شرایطی خاص فردی و نهادی به کنشگری در بازار غیررسمی نوشتار علمی روی آوردهاند. یافتهها در قالب پنج مقولۀ اصلی تحلیل شدهاند. شرایط علّی (مانند معیوببودن بازار نشر و نابرابری فرصتهای شغلی)، زمینههای پنهان تولید دانش، عوامل مداخلهگر ساختاری و اقتصادی، راهبردهای کنشگران (مانند تعامل با سفارشدهنده، پنهانسازی هویت، و مقاومت یا تطبیق)، و پیامدها (بهویژه تجربۀ طرد نمادین و بحران هویت علمی). بازتولید و تحول موقعیت نویسندۀ شبح در ساختار علمی ایران بهعنوان مقولۀ هسته این پژوهش انتخاب شُد. بر اساس این تحقیق، نویسندگان شبح، علیرغم برخورداری از سرمایۀ فرهنگی، بهدلیل فقدان سرمایۀ نمادین، در موقعیتی مرزی و پُرتنش زیست میکنند. این مطالعه، با استفاده از نظریههای بوردیو و مارکس، نویسندگی شبح را همچون شکلی از کار فکری نامرئی، کالاییشدن دانش، و بیعدالتی ساختاری در دانشگاه تحلیل کرده است. در پایان، بر ضرورت بازنگری در سیاستهای ارزیابی علمی و بهرسمیتشناسی این لایۀ پنهان از تولید دانش تأکید شده است.
نوع مقاله:
پژوهشی اصیل |
موضوع مقاله:
مسائل اجتماعی دریافت: 1404/10/6 | پذیرش: 1405/1/25