شمارۀ جدید فصلنامه (بهار 1405) منتشر شد


دوره 17، شماره 1 - ( 2-1405 )                   جلد 17 شماره 1 صفحات 202-167 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ghaderi S, Shamshiri Niri M. (2026). Futures Study of National Identity in Generations Z and Alpha in Ardabil: An Analysis of Continuity, Interaction, and Transformation Scenarios. Social Problems of Iran. 17(1), 167-202. doi:10.61882/jspi.17.1.167
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3920-fa.html
قادری صلاح‌الدین، شمشیری محمد.(1405). آینده‌پژوهی هویت ملی نسل‌های Z و آلفا در اردبیل: تحلیل سناریوهای تداوم، تعامل و تحول مسائل اجتماعی ایران 17 (1) :202-167 10.61882/jspi.17.1.167

URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3920-fa.html


1- دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران ، salahedin.gh@khu.ac.ir
2- دانشجوی دکتری رشتۀ سیاست‌گذاری فرهنگی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده:   (384 مشاهده)
در دهه‌های اخیر، تحولات هویت ملی در میان نسل‌های جوان، به‌ویژه نسل‌های Z و آلفا، به موضوعی مهم در پژوهش‌های اجتماعی تبدیل شده است. این مطالعه با روش کیفی و در چارچوب آینده‌پژوهی، تحولات هویت ملی را در میان دانش‌آموزان شهر اردبیل بررسی می‌کند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ دانش‌آموز گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل شدند. با به‌کارگیری روش سناریونویسی، سه سناریوی محتمل برای آیندۀ هویت ملی ترسیم شد: ۱) سناریوی تداوم: تأکید بر نمادهای ملی و نقش کم‌رنگ تحولات جهانی؛ ۲) سناریوی تعامل: تلفیق خلاقانه عناصر هویت ملی با مؤلفه‌های جهانی؛ ۳) سناریوی تحول: بازتعریف هویت در چارچوب‌های جهانی و فاصله‌گیری از الگوهای سنتی. یافته‌ها نشان داد که در سناریوی نخست، نهادهای سنتی در حفظ هویت ملی نقش پررنگی دارند؛ در سناریوی دوم، تعامل رسانه‌های جدید و ارزش‌های فرهنگی، هویت ملی را پویاتر می‌سازد؛ و در سناریوی سوم، جهانی‌شدن و تغییر سبک زندگی به بازتعریف هویت ملی می‌انجامد. همچنین، بیشتر شرکت‌کنندگان در موقعیتی تعاملی قرار دارند؛ امری که نشان می‌دهد نسل جوان به‌گونه‌ای پویا و فعال در حال ساخت هویت‌های ترکیبی و چندلایه است. بر مبنای یافته‌ها، رسانه و آموزش در سناریوی تعامل، به‌عنوان سناریوی برتر، نقشی کلیدی در تقویت آینده هویت ملی دارند. ازاین‌رو، در غیاب برنامه‌ریزی آموزشی ـ فرهنگی هوشمند، احتمال تقویت گرایش‌های تحولی همراه با گسست از هویت ملی وجود دارد؛ امری که به‌ویژه در میان دانش‌آموزان مناطق مرکزی شهر و مدارس غیرانتفاعی، به دلیل دسترسی بیشتر به منابع جهانی، محسوس‌تر است. در این زمینه، نظام آموزشی می‌تواند با بازنگری در برنامه‌های درسی و روش‌های آموزشی، نقش مهمی در هدایت این تحولات ایفا کند.
متن کامل [PDF 872 kb]   (12 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشی اصیل | موضوع مقاله: مسائل اجتماعی
دریافت: 1404/6/4 | پذیرش: 1404/7/22 | انتشار: 1405/2/28

فهرست منابع
1. بابایی‌فرد، اسدالله و روحی، مریم (1395). بررسی تأثیر سبک زندگی بر شکاف نسلی در بین جوانان شهر کاشان. فصلنامۀ مطالعات میان‌فرهنگی، 11(30)، 61-35.
2. بک، اولریش (1397). جامعه خطر. ترجمۀ رضا فاضل و مهدی فرهمندنژاد. تهران: ثالث.
3. تورن، آلن (1399). دموکراسی چیست؟ ترجمۀ سلمان صادقی‌زاده. تهران: ثالث.
4. دوست‌محمدی، حسین و عباس‌زاده مرزبالی، محسن (1402). زمینه‌ها و پیامدهای مشارکت نسل Z در تنش‌های سیاسی-اجتماعی ایران (1401 – 1396). پژوهشنامۀ علوم سیاسی، 19(1)، 63-102.
5. سبکتکین، قربانعلی و سدیدپور سمانه سادات (1398)، هویت ایرانی از دیدگاه صاحب‌نظران و مردم، دو فصلنامه مسائل اجتماعی ایران، سال دهم، 10 (1)، 101- 123.
6. شایسته، لطیف، اسماعیلی، رضا و محمدی اصغر (1399). بررسی تأثیر هویت قومی و هوش فرهنگی بر سبک هویت ملی جوانان، مجله سبک زندگی اسلامی، مرکز سلامت، 4(4)، 216-233.
7. فولادیان، مجید، رضایی بحرآباد، سوهانیان حقیقی. (2020). بررسی تحولات هویت جوانان ایرانی (۱۳۹۴-۱۳۵۳). فصلنامۀ مطالعات فرهنگ-ارتباطات 21(49)، 147-180.
8. غنیمتی، حسن، احمدی، توران و خادمیان طلیعه (1401)، جهانی‌شدن و هویت ملّی ایرانی: فراتحلیلی از پژوهش‌های پیشین در ایران، دو فصلنامۀ مسائل اجتماعی ایران، 13(2)، 211 – 19.
9. گوکردچیان، احمد، طیبی، سیدکمیل و گوگردچیان، مرضیه (1393). ارزیابی رشد اقتصاد جهانی در فرایند جهانی‌شدن مالی. فصلنامۀ مطالعات اقتصادی کاربدی در ایران. 9، 205-221.
10. گوهری‌فر، مصطفی، آذر، عادل و مشبکی، اصرر (1394). آینده‌پژوهی: ارائه تصویر آینده سازمان با استفاده از رویکرد برنامه‌ریزی سناریو (مورد مطالعه: مرکز آمار ایران). فصلنامۀ علوم و مدیریت ایران، 10(8)، 36-65.
11. مشکینی، سهراب‌زاده، مهران، بابایی‌فرد و حاجیانی. (2023). آینده‌پژوهی بحران هویت جوانان در افق ایران 1410. آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی 4(4)، 59-96.
12. هراتی، محمدجواد و معینی‌پور، مسعود (1391). سناریونویسی و آینده حیات سیاسی انقلاب اسلامی ایران. فصلنامۀ سیاست، 42(3)، 59-78.
13. Beck, U. (2017). Mobility and the cosmopolitan perspective. In Exploring networked urban mobilities (pp. 140–151). Routledge.
14. Berkhout, F., & Hertin, J. (2002). Foresight futures scenarios: Developing and applying a participative strategic planning tool. Greener Management International, 37–53.
15. Big Village (Cassandra). (2022). New research from Cassandra by Big Village dives into the values and identity of Gen Alpha. Big Village. Retrieved from https://big-village.com/news/new-research-from-cassandra-by-big-village-dives-into-the-values-and-identity-of-gen-alpha
16. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
17. Brenner, P. S., Serpe, R. T., & Stryker, S. (2014). The causal ordering of prominence and salience in identity theory: An empirical examination. Social Psychology Quarterly, 77(3), 231–252.
18. Burke, P. J., & Stets, J. E. (2009). Identity theory. Oxford University Press.
19. Castells, M. (2011). The power of identity (Vol. 14). John Wiley & Sons.
20. Chakraborty, A. (2010). Scenario planning for effective regional governance: Promises and limitations. State and Local Government Review, 42(2), 156–167.
21. Cordova-Pozo, K., & Rouwette, E. A. J. A. (2023). Types of scenario planning and their effectiveness: A review of reviews. Futures, 149, 103153. https://doi.org/10.1016/j.futures.2023.103153
22. Dean, M. (2019/2020). Scenario planning: A literature review. Bartlett School of Planning, University College London.
23. Gen Alpha 2025: Identity, digital influence & purchasing power. (2025). Britopian. Retrieved from https://www.britopian.com/wp-content/uploads/2025/03/Gen-Alpha-2025-Identity-Digital-Influence-Purchasing-Power.pdf
24. Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity. Stanford University Press.
25. Hall, S. (1990). Cultural identity and diaspora. In J. Rutherford (Ed.), Identity: Community, culture, difference (pp. 222–237). Lawrence & Wishart.
26. Hall, S. (1995). New ethnicities. In B. Ashcroft, G. Griffiths, & H. Tiffin (Eds.), The post-colonial studies reader (pp. 223–227). Routledge.
27. Hillmann, J., Duchek, S., Meyr, J., & Guenther, E. (2018). Educating future managers for developing resilient organizations: The role of scenario planning. Journal of Management Education.
28. McCrindle, M., Fell, A., & Buckerfield, S. (2021). Generation Alpha: Understanding our children and helping them thrive. Headline.
29. Mehta, M., & Giunchiglia, F. (2025). Understanding Gen Alpha digital language: Evaluation of LLM safety systems for content moderation. arXiv. https://arxiv.org/abs/2505.10588
30. Parents. (2024, January 26). Why Generation Alpha is being compared to honey badgers. Parents. Retrieved from https://www.parents.com/generation-alpha-honey-badger-meaning-8549244
31. Pieterse, J. N. (2019). Globalization and culture: Global mélange (4th ed.). Rowman & Littlefield.
32. Serpe, R. T., Yarrison, F., Stets, J. E., & Stryker, S. (2019). Multiple identities and self-esteem. In J. E. Stets & R. T. Serpe (Eds.), Identities in everyday life (pp. 53–71). Oxford University Press.
33. Smith, A. D. (1991). National identity. University of Nevada Press.
34. The Times. (2024, September 21). Look out Gen Z, Generation Alpha is coming for you. The Times. Retrieved from https://www.thetimes.co.uk/article/gen-alpha-who-year-range-characteristics-7s5nk5rpw
35. Touraine, A. (2020). What is democracy? (S. Sadeghizadeh, Trans.). Nashr-e Sales. (Original work published in French).
36. Twenge, J. M. (2017). iGen: Why today’s super-connected kids are growing up less rebellious, more tolerant, less happy—and completely unprepared for adulthood. Atria Books.
37. Yetis, U., Jakobsen, J. B., Dilek, F. B., Kıyık, E., Mugoša, S., Novović, J., & Kerestecioglu, M. (2015). Solid waste management scenarios for Cetinje in Montenegro. Waste Management & Research, 33(5), 477–485.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

حقوق این وب‌سایت متعلق به فصلنامۀ مسائل اجتماعی ایران است.

طراحی و برنامه‌نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Social Problems of Iran

Designed & Developed by :Yektaweb