دوره 12، شماره 1 - ( 1-1400 )                   جلد 12 شماره 1 صفحات 195-167 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

kazemi S. Medical Pluralism in the Coronavirus Epidemic: A Study of Controversy over Islamic Medicine. مسائل اجتماعی ایران. 2021; 12 (1) :167-195
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3202-fa.html
کاظمی سیمین. پلورالیسم پزشکی در دورۀ همه‌گیری کروناویروس: بررسی مناقشات پیرامون طب اسلامی. مسائل اجتماعی ایران. 1400; 12 (1) :195-167

URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3202-fa.html


مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
چکیده:   (795 مشاهده)
 پلورالیسم پزشکی به همزیستی سنت­ های مختلف پزشکی در یک جامعه ارجاع دارد و بر همین مبنا انواع طب جایگزین و مکمل به نظام ­های مراقبت سلامت کشورهای مختلف راه‌یافته­اند. اخیراً برخی مدعی نظام شفابخشی تحت عنوان طب اسلامی شده ­اند که به خصوص در  دورۀ همه گیری کروناویروس بحث پیرامون آن بالا گرفت. هدف این مطالعه بررسی مناقشات پیرامون طب اسلامی در دورۀ همه­ گیری کووید 19 از منظر جامعه شناختی بود. این مطالعۀ کیفی با رویکرد تحلیل محتوی و روش اسنادی انجام شد و گردآوری داده­ ها از منابع مختلف شامل درگاه­ های خبری، پایگاه ­های اطلاع­ رسانی، کانال ­های تلگرام و اینستاگرام مرتبط با موضوع صورت گرفت. داده­ ها با استفاده از کدگذاری و استخراج زیر طبقات و طبقات تحلیل شدند. مطالعه نشان داد که کنشگران طب اسلامی، با ادعاهایی چون ناکارآمدی پزشکی رایج، ضرورت استقلال در پزشکی و رفع وابستگی به غرب، تأثیر و صرفۀ اقتصادی طب اسلامی و اتکای آن به دین، وارد میدان رقابت با پزشکی رایج شدند و برای معرفی طب اسلامی به مثابه یک نظام شفابخشی که می­تواند در کنترل همه­ گیری کروناویروس مؤثر باشد، تلاش کردند. از سوی دیگر، مخالفان با ادعاهایی شامل؛ مخاطره آمیز بودن، غیرعلمی و تخلف بودن طب اسلامی، سوء استفاده از دین و منفعت طلبی کنشگران طب اسلامی به مقابله با این رقیبان تازه برخاسته ­اند. طبق اصول حرفه­ گرایی، غیرمتخصص ­ها و افراد عامی، اجازۀ فعالیت پزشکی ندارند. از این رو طب اسلامی که مورد ادعای غیرمتخصصان است، نتوانسته زیر چتر پلورالیسم پزشکی قرار گیرد. مدعیان طب اسلامی در دورۀ همه­ گیری کووید 19 با تکیه بر ضعف­های پزشکی نوین در مدیریت بیماری، می­ کوشند با عصیان علیه نظم پزشکی موجود و با استعانت از دین به عنوان پایۀ اصلی دستگاه ایدئولوژیک دولت، نظام شفابخشی مورد ادعایشان را به نظام سلامت تحمیل کنند.  
متن کامل [PDF 993 kb]   (119 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشی | موضوع مقاله: علوم اجتماعی
دریافت: 1399/2/30 | پذیرش: 1399/7/1 | انتشار: 1400/6/12

فهرست منابع
1. آدام، فیلیپ؛ هرتسلیک، کلودین (1385). جامعه شناسی بیماری و پزشکی. (ل. کتبی، مترجم) تهران: نشر نی.
2. آقایی، عاطفه؛ محسن خلیلی (1396)، مؤلفه‌های اجتماعی مرتبط با گرایش بیماران به طبّ مکمّل و جایگزین، ، مجله طب مکمل دانشگاه علوم پزشکی اراک، 7(4): 2076-2089.
3. آلتوسر، لویی (1970)، ایدئولوژی و دستگاههای ایدئولوژیک دولت، ترجمه ا. فرخ و س. امید، ؟: سازمان دانشجویان ایرانی در آمریکا.
4. اسلامی، محمدتقی؛ حسن بوسلیکی (1398). نقدی بر جریان مدعی طب اسلامی از منظر اصول اخلاق زیست‌پزشکی، اخلاق و تاریخ پزشکی، 12(1): 497-511.
5. پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی، « رفع شبهه حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی در مورد طبّ اسلامی و بیانات ایشان در دیدار با وزیر بهداشت»، صفحه بیانات و مواضع، 22 شهریور 1397، کد خبر: 412503، به نشانی اینترنتی:
6. https://makarem.ir/main.aspx?lid=0&typeinfo=7&mid=412503
7. پایگاه اطلاع رسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، «دیدگاه وزیر بهداشت در خصوص موضوع توصیه به مداخلات طب سنتی در درمان بیماری کووید 19»، صفحه اخبار، 5 فروردین 1399، کدخبر: 201219، به نشانی اینترنتی:
8. https://bit.ly/3bCxsW7
9. پایگاه اطلاع رسانی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، «نتیجه دخالت مدعیان طب سنتی و اسلامی در موضوع کرونا، سردرگمی مردم است»، صفحه اخبار، 19 اسفند 1398، کد خبر: 200424، به نشانی اینترنتی: https://bit.ly/2WEjHSy
10. پایگاه خبری آفتاب، «فیلم آتش زدن کتاب پزشکی داخلی هاریسون توسط عباس تبریزیان مشهور به پدر طب اسلامی»، صفحه سلامت، 4 بهمن 1398، کد خبر: ۶۳۳۳۷۰، به نشانی اینترنتی: https://aftabnews.ir/fa/news/633370
11. پایگاه خبری پزشکان و قانون،« بهتر بود مسئولان حرمت جامعه پزشکی را نگه می¬داشتند»، صفحه جامعه پزشکی، 7 فروردین 1398، کد خبر: 990107173511695، به نشانی اینترنتی: https://www.pezeshkanoghanoon.ir/990107173511695
12. پایگاه خبری و اطلاع رسانی رکنا، «مدعی طب اسلامی بازداشت شد»، صفحه حوادث، 15 فروردین 1399، کد خبر: 555832، به نشانی اینترنتی: https://bit.ly/2TsOJuT
13. جامعه خبری تحلیلی الف، «ادعای تازه مدعی طب سنتی» ،گروه سلامت الف، 8 اسفند 1398، کدخبر: 3981208101، به نشانی اینترنتی:
14. https://www.alef.ir/news/3981208101.html
15. جواهری، فاطمه (1381) طب جايگزين، واكنشي اجتماعي در برابر پزشكي علمي، مجله دانشكده ادبيات و علوم انساني، 10 (35-39): 29-50.
16. خبرگزاری جمهوری اسلامی، «روحانی جنجالی جلسه ستاد بحران قم کیست؟»، صفحه پلاس جامعه، 17 اسفند 1398، کد خبر: 83705550، به نشانی اینترنتی:
17. plus.irna.ir/news/83705550
18. خبرگزاری جمهوری اسلامی ، «ادعا درباره فوت آیت الله حائری شیرازی و بازتولید بحث تقابل طب سنتی و جدید»، صفحه استان ها، فارس، 26 اسفند 1398، کد خبر: 83716180، به نشانی اینترنتی: www.irna.ir/news/83716180/
19. خبرگزاری جمهوری اسلامی ، «اورود متخصصان طب ایرانی به حوزه پیشگیری و درمان کرونا»، صفحه بهداشت و سلامت، 3 فروردین 1399، کد خبر: 83724166، به نشانی اینترنتی: www.irna.ir/news/83724166/
20. خبرگزاری جمهوری اسلامی ، «برخی مدعیان درمان کرونا با طب اسلامی متواری هستند»، صفحه بهداشت و جامعه، 20 فروردین 1399، کد خبر: 83743223، به نشانی اینترنتی: www.irna.ir/news/83743223/
21. خبرگزاری جمهوری اسلامی، «علم الهدی: طب اسلامی وجود ندارد»، صفحه استان¬ها، 23 فروردین 1397، کد خبر: 82884677، به نشانی اینترنتی:
22. www.irna.ir/news/82884677/
23. خبرگزاری خبرآنلاین، «کدام طب نبوی؟ با چند تا روایت که 95 درصد آن تأیید نشده است؟»، صفحه چند رسانه¬ای، 23 آبان 1398، کد خبر: 1320942، به نشانی اینترنتی: khabaronline.ir/news/1320942
24. خبرگزاری دانشجویان ایران، « از "بخور حضرت مریم" تا کاسبی‌ میلیاردی؟»، صفحه سلامت، 8 بهمن 1398، کد خبر: 98110805564، به نشانی اینترنتی: https://www.isna.ir/news/98110805564
25. خبرگزاری دانشجویان ایران، «لزوم برخورد قضایی با مدعی طب اسلامی در بیمارستان کرونایی»، صفحه سلامت، 3 فروردین 1399، کد خبر: 99010301111، به نشانی اینترنتی: https://www.isna.ir/news/99010301111/
26. خبرگزاری دانشجویان ایران، « سازمان نظام‌پزشکی: مصداق بارز تشویش اذهان عمومی چیست؟»، صفحه سلامت، 3 فروردین 1399، کد خبر: 99010300796، به نشانی اینترنتی: https://www.isna.ir/news/99010300796/
27. خبرگزاری رسمی حوزه، «وزش نسیم مهر در بیمارستان های اصفهان»، صفحه استان¬ها، 27 آبان 1398، کد خبر: 872307، به نشانی اینترنتی:
28. https://www.hawzahnews.com/news/872307
29. خبرگزاری میزان، بافته‌های علمی مصداق کلاهبرداری است/شکایت وزارت بهداشت از مدعیان طب اسلامی، صفحه جامعه، 11 بهمن 1398، کد خبر: ۵۹۱۷۳۴، به نشانی اینترنتی: https://www.mizanonline.com/fa/news/591734/
30. دفتر طب ایرانی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تعریف طب سنتی و طب مکمل، صفحه اصلی، (بی¬تا) به نشانی اینترنتی:
31. http://pm.behdasht.gov.ir/index.aspx?siteid=175&fkeyid=&siteid=175&pageid=59476
32. دنیای اقتصاد، «جزئیات جدید از روند درمان آیت الله هاشمی شاهرودی»، صفحه خبر، 9 دی 1398، کد خبر: ۳۶۰۹۸۶۲، به نشانی اینترنتی: https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3609862
33. ریتزر، جورج (1389). نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
34. صادقی، سجاد؛ مهدوی نژاد، غلامحسین؛ صادقی، علیرضا؛ فرهیدزاده، هانیه (1391). مکتب طب اسلامی و دیدگاههای موافق، فصلنامه تاریخ پزشکی. 4 (10): 11-32.
35. صادقی، سجاد؛ مهدوی نژاد، غلامحسین؛ صادقی، علیرضا؛ فرهیدزاده، هانیه (1392). بررسی و طبقه بندی دیدگاههای موافق و مخالف در مورد طب اسلامی. فصلنامه تاریخ پزشکی. 5 (16): 171-198.
36. طبایع، نظر دکتر سید حسن قاضی زاده هاشمی در مورد طب اسلامی، صفحه طب اسلامی، 29 فروردین 1399، به نشانی اینترنتی: https://tabaye.ir/dr-ghazizadeh-hashemis-comment-on-islamic-medicine/
37. عنبری، خاطره و کوروش قنادی (1393). بررسی فراوانی و عوامل مرتبط با استفاده از انواع روش‌های طب مکمل در شهر خرم‌آباد در سال 1393 درمانی شهر خرم آباد، مجله طب مکمل دانشگاه علوم پزشکی اراک، 4(4): 987-999.
38. وایت، کوین (1393). درآمدی بر جامعه شناسی سلامت و بیماری. ترجمه: محسن ناصری راد. تهران: حقوقی
39. Adams, V (2002), "Randomized Controlled Crime: Postcolonial Sciences in Alternative Medicine Research", Social Studies Sciences, 32 (5): 659-690. [DOI:10.1177/030631202128967370]
40. Aramesh, K (2018), "Science and Pseudoscience in Traditional Iranian Medicine", Archives off Iranian Medicine, 21(7): 315-323.
41. Azaizeh, H. Bashar, S. Cooper, E. Said, O (2010), "Traditional Arabic and Islamic Medicine, A Re-emerging Health Aid", e CAM, 7(4): 419-424. [DOI:10.1093/ecam/nen039]
42. Bird, C. Conrad, P. Fremont, A. Timmermans, S (2010), "Handbook of Medical Sociology", Tennessee: Vanderbilt University Press. [DOI:10.2307/j.ctv16h2n9s]
43. Calnan M. (2015), "Eliot Freidson: Sociological Narratives of Professionalism and Modern Medicine", London: Palgrave MacMillan. [DOI:10.1057/9781137355621_19]
44. Chamberlin J. (2012), "Sociological Deconstructions I: Medical Autonomy and Altruism (the sociology of medical regulation: an introduction)", Springer and Dordrecht. [DOI:10.1007/978-94-007-4896-5_4]
45. Freidson, E. (1970), "Profession of Medicine: A Study of the Sociology of Applied knowledge", New York: Harper & Row.
46. Gabe, J. Monaghan, M. (2013), "Key concepts in Medical Sociology", London: Sage Publications [DOI:10.4135/9781526401687]
47. Hussein AH, Albar MA, Alsanad SM (2019), "Prophetic Medicine, Islamic Medicine, Traditional Arabic and Islamic Medicine (TAIM): Revisiting Concepts and Definitions", acta Scientific Medical Sciences, 3(8): 62-69. [DOI:10.31080/ASMS.2019.03.0347]
48. Schneirov, M. Geczik, J (2002), "Alternative Health and the Challenges of Institutionalization", Health: An Interdisciplinary Journal for the Social Study of Health, Illness and Medicine, 6(2): 201-220. [DOI:10.1177/136345930200600204]
49. Siahpush, Mohammad (1999), "A Critical Review of the Sociology of Alternative Medicine: Research on Users, Practitioners and the Orthodoxy", Health, 4(2): 159-178. [DOI:10.1177/136345930000400201]
50. Thomas, R (2003), "Health and Society", New York: Kluwer Academic/Plenum Publisher.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به دوفصلنامه مسائل اجتماعی ایران می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Journal of Social Problems of Iran

Designed & Developed by : Yektaweb