شمارۀ جدید فصلنامه (بهار 1405) منتشر شد
دوره 17، شماره 1 - ( 2-1405 )
جلد 17 شماره 1 صفحات 126-79 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Alirezanejad S, Rahbar Z, Karimian H. (2026). Types of Femininity and the Issue of Singlehood among Employed and Educated Never-Married Women. Social Problems of Iran. 17(1), 79-126. doi:10.61882/jspi.17.1.79
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3931-fa.html
URL: http://jspi.khu.ac.ir/article-1-3931-fa.html
علیرضانژاد سهیلا، رهبر زینب، کریمیان حبیبالله.(1405). سنخهای زنانگی و مسئلۀ تجرد زنان هرگز ازدواجنکردۀ شاغل و تحصیلکرده مسائل اجتماعی ایران 17 (1) :126-79 10.61882/jspi.17.1.79
1- استاد جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران ، soal802001@gmail.com
2- دانشجوی دکتری جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
3- استادیار جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
2- دانشجوی دکتری جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
3- استادیار جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
چکیده: (390 مشاهده)
ظهور پدیدۀ زنان مجرد در جامعۀ ایران امروز، یکی از مسائل اجتماعی قابل طرح و بررسی است. این پژوهش با هدف شناخت درک زنان مجرد شاغل و تحصیلکرده از زنانگی در شهرهای سمنان و شاهرود و نقش این درک در تجرد آنان با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینهای انجام شد. مشارکتکنندگان شامل زنان مجرد ۲۵ تا ۴۵ ساله شاغل و تحصیلکرده ساکن شهرستانهای سمنان و شاهرود بودند که از طریق نمونهگیری هدفمند از نوع نظری انتخاب شدند. دادهها با بهرهگیری از مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری و طی فرایند کدگذاری و تحلیل، مقولهبندی شدند. یافتهها نشان داد که تجربه و ادراک مشارکتکنندگان از تجرد و ازدواج، ذیل ده مقوله اصلی شامل ویژگیهای خانوادگی، رویکرد به تحصیلات، ویژگیهای شغلی، درک از جنسیت، رویکرد به ازدواج، درک از نیاز جنسی و نحوه مواجهه با آن، نوع نگاه به رابطه جنسی، ارتباط با مرد، درک و تجربه عشق و رویکرد به تجرد سامان مییابد. در این میان، درک از زنانگی بهعنوان مقوله هسته شناسایی و سه الگوی پارادایمی زنانگی شبهمؤکد، زنانگی طغیانگر و زنانگی سرگشته از دادهها استخراج شد. نتایج نشان داد تفاوت در درک از زنانگی، در نحوه مواجهه با ازدواج و معنابخشی به تجرد نقشی تعیینکننده دارد. در الگوی زنانگی شبهمؤکد، زن مجرد درک منفی از تجرد دارد و تجرد عمدتاً با احساس تنهایی و تمایل و انتظار برای ازدواج همراه است؛ در الگوی زنانگی طغیانگر، زن مجرد درک مثبت از تجرد دارد و تجرد بیش از هر چیز با آزادی، استقلال و آرامش معنا مییابد و با پرهیز از ازدواج همراه است؛ و در الگوی زنانگی سرگشته، تجرد معنایی دوگانه دارد و بهصورت همزمان واجد دلالتهای متعارضی چون تنهایی، استقلال، آرامش و آزادی است و با نوعی تعلیق یا انکار نسبت به ازدواج همراه میشود. بر این اساس، میتوان گفت درک از زنانگی، یکی از مؤلفههای محوری در بازتعریف هویت زنانه و فهم الگوهای متنوع تجرد در میان زنان مجرد شاغل و تحصیلکرده است.
واژههای کلیدی: واژگان کلیدی: درک از زنانگی، زنان مجرد شاغل و تحصیلکرده، بازتعریف هویت زنانه، زنانگیشبهمؤکّد، زنانگیطغیانگر، زنانگیسرگشته.
فهرست منابع
1. اشتراوس، آنسلم و کوربین، جولیت (1393). اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویهها و شیوهها (چاپ سوم). (بیوک محمدی، مترجم). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
2. امیدوارطهرانی، آسیه، نوحه سرا، شبنم، پناغی، لیلی و ملک زاده مغانی، مونا (1400). ادراک از زنانگی در کشورهای مختلف: یک فراترکیب کیفی. ماهنامه علوم روانشناختی، (103): 1038-1015.
3. بگی، میلاد (1401). تعیینکنندههای تغییرات نسلی و دورهای ازدواج در ایران. فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، 14(4): 62-35.
4. ترابی فارسانی، سهیلا (1398). زن ایرانی در گذار از سنت به مدرن. تهران: نیلوفر.
5. جرمی، آدام اسمیت (1391). زنان شاغل، مردان خانهدار جابجایی نقشهای خانوادگی در آمریکا. (محمدمهدی لبیبی، مترجم). تهران: علم.
6. جعفرینمینی، پوراندخت (1390). تناقض در هویت جنسیتی دختران مجرد؛ مطالعه بر دختران مجرد شهری شاغل و تحصیلکرده بالای 35سال (پایاننامه کارشناسی ارشد منتشرنشده). دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، گرمسار.
7. جنکینز، ریچارد (1394). هویت اجتماعی (تورج یاراحمدی، مترجم). تهران: شیرازه.
8. چینی، نفیسه، هاشمیانفر، سیدعلی و محمدی کنگرانی، حنانه (1397). برساختهای اجتماعی زنان از زنانگی ریزوماتیک در بستر مراکز ورزشی، آرایشی و زیبایی. فصلنامه علمی- پژوهشی زن و جامعه، 9(3): 115- 85.
9. خسروی، جمال؛ خضرنژاد، عمر و دارنی، حمیرا (1400). بازسازی معنایی تجربه تجرد از منظر دختران 30سال به بالای شهر بوکان. مطالعات راهبردی زنان، 23(92): 151-133.
10. خلیلی، مهدی (1400). تحلیل نسلی-مقطعی تغییرات ازدواج زنان ایران با استفاده از جداول عمر زناشویی. نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، 16(31): 31-7.
11. درودگر، نرجس (1399). فمینیسم؛ تاریخچه، نظریات، گرایشها، نقد (چاپ دوم). تهران: مرکز تحقیقات زن و خانواده.
12. دری نجفآبادی، زهرا، مهرآرا، محسن، غفاری، فرهاد و هژبرکیانی، کامبیز (1400). بررسی تأثیر اشتغال زنان بر ازدواج و طلاق. فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد و الگوسازی دانشگاه شهید بهشتی، 12(2): 195- 167.
13. ذکایی، محمدسعید، امنپور، مریم و اکبری، اندیشه (1398). دیرینهشناسی برساخت زنانگی در ایران از عصر مشروطه تا پایان پهلوی اول. مجله جامعهشناسی ایران، 20(4): 115-87.
14. رحمتیان، فاطمه، شهیدی، شهریار، نجومیان، امیرعلی، باقریان، فاطمه و پناغی، لیلی (1404). مطالعه ظرفیت زن بودن بر اساس تجربه زیسته زنان ایرانی و با تأکید بر ابعاد اجتماعی- فرهنگی. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 19(1):32-9.
15. ساروخانی، باقر(1392).مقدمهای بر جامعهشناسی خانواده (چاپ هجدهم). تهران: سروش.
16. سازمان ثبتاحوال استان سمنان.
17. سعداوی، نوال (1359). چهره عریان زن عرب (مجید فروتن و رحیم مرادی، مترجمین). تهران: روزبهان.
18. طالبپور، اکبر و بیرانوند، معصومه (1401). بررسی تجربه زیسته تجرد قطعی از منظر دختران مجرد. فصلنامه علمی-پژوهشی زن و جامعه،13(51): 114-95.
19. عباسیشوازی، محمدجلال و رشوند، مرجان (1396). سهم ارزش ازدواج بر وضعیت ازدواج زنان 34-20 ساله شهر تهران. دو فصلنامه علمی-پژوهشی نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، 12(24): 169-135.
20. علیرضانژاد، سهیلا (1396). جزوه کلاسی درس جامعهشناسی زنان. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار.
21. علیرضانژاد، سهیلا، سوادیان، پروین و جعفرینمینی، پوراندخت (1392). هویت حرفهای یا جنسیتی: مطالعهای بر دختران تحصیلکرده شاغل بالاتر از 35سال در شهر تهران. فصلنامه علوم اجتماعی،20(60): 311-276.
22. فلاحمین باشی، فاطمه، کاظمی وریج، عباس و ترکمان، فرح (1402). از تنها زیستی تا تنها ماندن: مقایسۀ دو گروه از زنان مجرد تنها در تهران. فصلنامۀ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 19(72)، 117-87.
23. قاسمپور، فاطمه و گودرزی، نجمه (1400). درک و تصور دختران جوان از جنسیت؛ مطالعهای پدیدارشناسانه. فصلنامۀ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 17(64)، 210-185.
24. کلاتهساداتی، احمد، صادقیه، سارا، جعفری نعیمی، فاطمه و صادقیان مقدم، زهرا (1402). برهمکنش فرهنگ و تجرد: واکاوی ابعاد فردی و اجتماعی-فرهنگی طولانیشدن دوران تجرد دختران در شهر یزد. دوفصلنامهٔ نامهٔ انجمن جمعیتشناسی ایران، 18(36)، 91- 51.
25. گلبهاری، ندا (1401). تقابل هویت جنسیتی فردی و اجتماعی در تکزیستی دختران. فصلنامۀ مسائل اجتماعی ایران، 13(2)، 306-281.
26. مداحی، جواد، زارع، بیژن، سراج زاده، سید حسین وحبیب پورگتابی، کرم (1400). مسئله تجرد: سوژه و زیستجهان نوپدید دختران شهر تهران. فصلنامهٔ بررسی مسائل اجتماعی ایران، 12(1)، 43- 7.
27. معاونت امور جوانان، وزارت ورزش و جوانان (1401). گزارش روند تحولات ازدواج و طلاق کشور با نگاه ویژه به استان سمنان از سالهای 1392 تا 1400.
28. نهاد ریاست جمهوری در امور زنان و خانواده (1403). سالنامه آماری زنان و خانواده (استانداری سمنان).
29. والرشتاین، امانوئل (1377). سیاست و فرهنگ در نظام متحول جهانی (ژئوپلتیک و ژئوکالچر)، (پیروز ایزدی، مترجم). تهران.
30. وزارت ورزش و جوانان (1395). گزارش تحلیلی ازدواج و طلاق به تفکیک استانها.
31. هلد، دیوید و مکگرو، آنتونی (1382). جهانیشدن و مخالفان آن. (عرفان ثابتی، مترجم). تهران: ققنوس.
32. هولمز، ماری (1391). جنسیت و زندگی روزمره (محمدمهدی لبیبی، مترجم). تهران: نقد افکار.
33. یعقوبی، علی (1393). نظریههای مردانگی با تأکید بر رویکردهای جامعهشناختی. تهران: پژواک.
34. طیبینیا، مهری و رحمانی، جبار (1395). انگیزشهای نویافته تحولات هویتی زنان در آموزش عالی. تحقیقات فرهنگی ایران، 9(2) پیاپی(34): 129101.
35. گلابی، فاطمه (1393). بررسی تأثیر تحصیلات زنان بر هویت آنان (مطالعه موردی در شهر تبریز). فصلنامۀ فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده، 9(27): 112-83.
36. گیدنز، آنتونی (1392). جامعهشناسی (منوچهر صبوری، مترجم). تهران: نی.
37. مرکز آمار ایران. (۱۴۰۱). سالنامه آماری کشور ۱۴۰۱. تهران: مرکز آمار ایران.
38. Araneda-Guirriman, C., Sepúlveda-Páez, G., Pedraja-Rejas, L., & San Martín. J. (2023) Women in academia: an analysis through a scoping review. Front. Educ. 8:1137866.
39. Becker, G. S., Hubbard, W. H., & Murphy, K. M. (2010). Explaining the worldwide boom in higher education of women. Journal of Human Capital, 4(3), 203-241.
40. Çelik, K. (2018). Unmarried women with closed “windows of opportunity”: Professional women’s reasons for not getting married. In Women’s Studies International Forum, 66: 48-55.
41. Chang, S. (2020). Chinese Women, Marriage and Gender: exploring the idea of women and marriage over time in the context of China. Major Papers. 109.
42. Chantelois-Kashal, H., Dagadu, N. A., & Gardsbane, D. (2020). Contested femininity: Strategies of resistance and reproduction across adolescence in northern Uganda. Culture, Health & Sexuality, 22(1), 80–95.
43. Delwar, H., & Islam R. (2024). A سامانمند literature review on the relationship between education and gender ideology. Discover Global Society, 2(39).
44. Faisal Bin Shabib Mosleet Alsubaie (2022). A Study on the Role of Universities in Saudi Arabia in Empowering Women Educationally Journal for Educators, Teachers and Trainers, 13(6), 620-629.
45. Gunindi Ersoz, A. (2012). The Role of university education in the determination of gender perception: The case of the Gazi University. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 47: 401 – 408.
46. Hamplova, D. (2020). Marriage Squeeze Among Highly Educated: Living Arrangements of Young Highly Educated Women in Europe. Sociológia, 52(6), 599-623.
47. Helios, Joanna, & Jedlecka, Wioletta (2024). In Search of Women’s Identity? Białostockie Studia Prawnicze, 29(3), 221-234.
48. Hermannsdóttir, Marta B. (2011). Self-Identity in Modernity. Final Thesis for 180 Credits B.A. Degree in the Faculty of Humanities and Social Sciences, Giorgio Baruchello.
49. Herouach, Sofian,. (2018). A study on Spinsterhood in Morocco: Students’ Attitudes towards Spinsterhood, FLDM, Fez. Preprints (www.preprints.org).
50. Hien Thi Nguyenl, & Lan Anh Hoang (2019). Gender Ideology on Marriage in Contemporary Vietnam. Jurnal Riset Sosiologi Progresif Aktual, 1(1), 74-93.
51. Hoffman, R. M., Hattie, J. A., & Borders, L. D. (2005). Personal definitions of masculinity and femininity as an aspect of gender self‐concept. The Journal of Humanistic Counseling, Education and Development, 44(1), 66-83.
52. Jones, Anthony. T. (2016). Modernization and Education in the U.S.S.R. Journal Social Forces, 57(2), 522-546.
53. Lese, Kathryn M. (2016). Padded assumptions: A critical discourse analysis of patriarchal menstruation discourse. Master Theses. James Madison University.
54. Magnusson. E & Marecek. Jeanne (2012). Gender And Culture In Psychology: Theories And Practices.
55. Mokhtari N, Salavati A, Azmoude E. (2020). “The relationship between gender role and attitude toward menstruation with female sexual function: A cross-sectional study,” Int J Reprod BioMed, 18(10), 847–854.
56. Nolte, P. (2001). Modernization and Modernity in History. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 26, 9954-9961.
57. Ntoimo, L. F. C., & Isiugo-Abanihe, U. (2014). Determinants of Singlehood: a retrospective account by older single women in Lagos, Nigeria. African Population Studies, 27(2), 386-397.
58. Nuruzzaman Khan et al. (2024). Exploring the impact of perceived early marriage on women’s education and employment in Bangladesh through a mixed-methods study. Scientific Reports. 14(1), 21683.
59. Sheffield, J. (2013). Globalization: Yesterday, today, and tomorrow. Emergent Publications.
60. Snow, D.A., Corrigall-Brown, C., (2015). Collective Identity. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 2(4), 174–180.
61. Sudarshan, Ratna M. (2005). Reconstructing women’s identity: influences of globalization. Paper Presented at International Conference On Globalisation: Social and Political Dimensions. Jawaharlal Nehru University, New Delhi.
62. Torr, B. M. (2011). The Changing Relationship between Education and Marriage in the United States, 1940–2000. Department of Sociology. California State University, 36(4), 483–503.
63. Windsor, Elroi. J. (2015). Femininities. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences. 2(4), 893-897.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
کلمات کلیدی
نشریه, مجلۀ علمی, مقالۀ علمی, مقالۀ پژوهشی, داوری، ارزیابی، کمیسیون نشریات، ارسال، دریافت، اصلاح، پذیرش، رَد، چاپ و انتشار
نشریه تحت قوانین Creative Commons Attribution-NonCommercial ۴.۰ International License (CC-BY-NC) منتشر میشود.
