fa توسعۀ آمرانه و زوال اجتماعی محلات تهران قدیم مسائل اجتماعی Social problems پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="">&nbsp;<span lang="FA"><span style="font-family:IRLotus">شواهد حاکی از </span></span><span lang="FA"><span style="font-family:IRLotus">زوالِ </span></span><span lang="FA"><span style="font-family:IRLotus">اجتماعی هستۀ تاریخی شهر تهران و تمرکز انواع مسائل اجتماعی در این محدوده دارد. بر این اساس، هدف مطالعۀ حاضر، واکاوی فرایند این زوال است. روش مطالعه، موردپژوهی با صبغۀ تاریخی بود که موردهای مطالعه را سه دورۀ تاریخی قاجار، پهلوی اول و پهلوی دوم تشکیل داده بودند و داده‌ها نیز از طریق مراجعه به منابع تاریخی گردآوری و با به‌کارگیری فنون تطبیق الگو و تحلیل رشتۀ زمانی مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که در سطح کلان، الگوی توسعۀ وابسته و برنامه‌ریزی‌شده توسط دولت‌های اقتدارگرا به‌ویژه در دورۀ پهلوی دوم به نابرابری‌های عمیقی انجامید؛ به‌گونه‌ای‌که در این فرایند، مزایای توسعه عمدتاْ به بخش‌های صنعت و خدمات و نیز گروه‌های وابسته به دولت در شهر تهران تعلق یافت. این امر، جریان مهاجرت به این شهر را به حرکت درآورد. هم‌زمان، برنامه‌های توسعۀ شهری که بر توسعۀ به‌سوی غرب و شمال شهر تأکید داشتند و نسبت به هستۀ تاریخی بی‌توجه بودند، در کنار رخنۀ تدریجی بازار به عرصه</span></span><span dir="LTR" lang="FA"><span style="font-family:IRLotus">&lrm;</span></span><span lang="FA"><span style="font-family:IRLotus">های مسکونی، فرایند جدایی‌گزینی فضایی را تقویت کردند. در نتیجۀ این روند، ساکنان بومی محلات مرکزی به‌تدریج به مناطق نوساز کوچ کردند و جای آنان را مهاجران لایه‌های پایین جامعه گرفتند. این جایگزینی، به زوال اجتماعی هستۀ تاریخی شهر انجامید و ظرفیت‌های ساکنان برای ساماندهی به محیط زندگی خود، ازجمله ظرفیت حل مسائل محلی را تضعیف کردند.</span></span></span></span></span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:IRLotus"></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%">Evidence indicates the social decline of the historic core of Tehran and the concentration of various social issues in this area. Accordingly, the aim of the present study is to analyze the process of this decline. The research adopts a<b> </b><strong><span style="font-weight:normal">case study methodology</span></strong><b> </b>with a<b> </b><strong><span style="font-weight:normal">historical approach</span></strong><b>, </b>focusing on three distinct periods<b>: </b><strong><span style="font-weight:normal">the Qajar period, the first Pahlavi period, and the second Pahlavi period.</span></strong></span></span> <strong><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-weight:normal">Data were collected from historical sources and analyzed using pattern matching and time-series analysis. The findings indicate that, at the macro level, the model of dependent development planned by authoritarian governments, particularly during the second Pahlavi period, led to profound inequalities. In this process, the benefits of development were predominantly allocated to the industrial and service sectors, as well as to groups affiliated with the state in the city of Tehran. This, in turn, initiated a wave of migration to the city. Simultaneously, urban development programs -which emphasized development towards the west and north of the city while neglecting the historic core&mdash;alongside the gradual encroachment of the market into residential spheres, reinforced the process of spatial segregation. Consequently, as a result of this process, the native residents of the central neighborhoods gradually relocated to newly developed areas, and their place was taken by migrants from the lower strata of society. This replacement led to the social decline of the city&#39;s historic core and weakened the residents&#39; capacities to organize their living environment, including the capacity to solve local problems.</span></span></span></strong></span></div> توسعه آمرانه, مهاجرت, جدایی‌گزینی, زوال اجتماعی, محلات تاریخی. Top-Down and Dependent Development, Migration, Spatial Segregation, Social Decline, Historic Neighborhoods. 0 0 http://jspi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3205-1&slc_lang=fa&sid=1 farshid khezri فرشید خضری farshidkhezri@gmail.com 5589956862 10031947532846008106 Yes PhD in Sociology, Islamic Parliament Research Center Of The Islamic Republic Of IRAN, Tehran, Iran دکتری جامعه‌شناسی، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تهران، ایران