Social Problems of Iran

fa سویه‌های رهایی‌بخش و سرکوب‌گرانۀ بدن‌آرایی و بدن‌نمایی (مورد مطالعه: زنان شهر تهران) The emancipative and repressive elements of body-building and body-representation (a study on women in Tehran) پژوهشی اصیل Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="font-size:18px;">مسئلۀ محوری این پژوهش بازنمایی اجتماعی بدن است که عمدتاً در قالب دو کنش بدن‌آرایی و بدن‌نمایی نمود مییابد؛ پرسش اصلی این است که این پدیده واجد چه ظرفیت‌های رهایی‌بخش و چه سویه‌های سرکوب‌گرانه‌ای است؟ برای پاسخ به این پرسش بر رویکردی مفهومی تکیه شده است که استخوان‌بندی آن مصرفی‌شدنِ بدن و برساخت بدنمندِ «خود» در جامعۀ مصرفیِ معاصر است، امری که مصادیق آن در هر دو ساحتِ مجازی (اینستاگرام، تلگرام، فیسبوک و غیره) و واقعی (خیابان، مراکز خرید، پارک‌ها و دیگر فضاهای همگانی) خاصه در میان زنان به‌وضوح قابل رؤیت است. میدان مطالعۀ پژوهش زنان تهرانی 19 تا 40 است که تجارب زیستۀ آنها با استفاده از نظریۀ زمینه‌ای و تکنیک مصاحبه عمیق تفسیر شده است. نتایج گویای آن است با سترون‌شدنِ مؤلفه‌های جامعۀ مدنی (انجمن‌ها، پاتوق‌ها، شبکه‌های همیاری، سندیکاها، جنبش‌ها و حوزۀ عمومی) و سیطرۀ فرهنگ مصرفی، بدن به یگانه سرمایۀ قابل‌اتکا، تنها منبع لذت و یگانه وسلیۀ برقراری تعامل بدل شده است. داشتن خودپندارۀ ضعیف، پایین‌بودن سرمایۀ اقتصادی و رواج انگارۀ خیر محدود در میان زنان، در کنار زمینه‌هایی همچون گمگشتگی زنان در هزارتوی جامعۀ مصرفی، کاربرد تکنیک‌های انضباطی مدیریت بدن و مردانه بودن فضاها، باعث شده‌اند که زنان از دستیابی به تثبیت نَفس‌زنانه و نهادینه‌کردن جایگاه و مطالبات خویش بازمانند و با اتخاذ راهبردهایی واکنشی مثل خودخواهی و دگرگریزی، لذت‌گرایی افراطی، پنهان‌کاری و پرخاشگری عملاً به‌سوی تخریب نَفس و بیگانگی فزاینده از جامعه سوق داده شوند. سوژۀ مؤنثی که سلبریتیزه کردن بدن را مناسبترین راه به‌عنوان ابراز وجود در جامعه برگزیده است، با جامعه بیگانه گشته و سلامت روانی و اجتماعی‌اش دستخوش تهدید می‌شود. نَفس زنانه در این وضعیتِ انسداد اجتماعی از انجام کنش راهگشا ناتوان و به مصرف‌کنندۀ تولیداتِ عامه‌پسندِ فرهنگِ مصرفی بدل شده است. </span> </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">This article is about celebritization of body which is usually objectifies in body-building and body-representation. The main question is about the <a name="_Hlk60387958">emancipative</a> and repressive of this process. To answer this question, we have relied on a conceptual approach which studies the consumption of bodies and the bodily construction of self in consumer society. We can observe the objectification of this process both in virtual world (Instagram, Telegram, Facebook and so on) and real world (street, malls, parks and other public spaces) especially in women everyday lives. This article studies women in Tehran and some experts in this field. The qualitative method of grounded theory and the technique of deep interview are used to interpret their lived experiences. The finding shows that with the weakening of the elements of civil society in Iran (associations, clubs, cooperative networks, syndicates, movements and public sphere) and the prevalence of consumer culture, the body has become the only reliable capital, the unique source of pleasure and the only medium of communication. Poor self-image, weak economic capital and belief in limited good among women, accompanied with some other cultural context of related to patriarchal society have caused women not to be able to develop feminine autonomous self.<br>  </div> سلبریتیزه شدن, فرهنگ مصرفی, انسداد اجتماعی, لذت‌گرایی افراطی, پنهان‌کاری. Body-Representation, Emancipative, Repressive, Consumer Society, Self-Image. 321 354 http://jspi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-735-1&slc_lang=fa&sid=1 jamal mohamadi جمال محمدی j.mohammadi@uok.ac.ir 10031947532846003476 10031947532846003476 Yes Associate professor of sociology at University of Kurdisatn دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه کردستان Kwestan Hassani کویستان حسنی koohestan36hassaniq@gmail.com 10031947532846003477 10031947532846003477 No Student of M.A. in sociology at University of Kurdisatn دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه کردستان