مسائل اجتماعی ایران
نویسندگان گرامی، با توجه به انتقال به سامانۀ جدید نشریات، لازم است برای ورود به سامانه نسبت به دریافت رمز عبور اقدام نمایید. لطفاً با مراجعه به منوی ورود به سامانه و انتخاب گزینۀ «فراموشی رمز عبور» (Forgot Password)، اقدام به تنظیم مجدد رمز خود کنید.

نوگروی دینی به مثابه چرخش اجتماعی-روانی (تحلیل روایت تجربۀ زیستۀ دانشجویان دانشگاه تهران)

نویسندگان

اعظم امینی 1
محمدباقر تاج الدین 2
سید محمود نجاتی حسینی 3

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

3 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

10.52547/jspi.12.1.253
چکیده
این پژوهش تفسیرهای دانشجویان از نوگروی در دینداری­شان را از طریق مراجعه به بطن زندگی دینی روزمرۀ آنان مورد مطالعه قرار داده است. نوگروی دینی بر اساس مدل‌های لافلند، کانتر و رمبو و با استفاده از روش تحلیل روایت بررسی شده است. به این منظوربا 31 نفراز دانشجویان دانشگاه تهران با رعایت تکنیک اشباع نظری مصاحبۀ نیمه‌ساخت یافتۀ روایی به عمل آمد. مصاحبه‌های انجام‌شده، نهایتاً در روایت‌های فردی و همچنین یک روایت کلی خلاصه شد و مورد تحلیل تماتیک قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش از بروز عارضۀ تغییر در حیات دینی دانشجویان حکایت می ­کند. روایت‌های دانشجویان از زندگی دینی خویش حاوی نکاتی اساسی در خصوص ابعاد دینداری است و نشان می‌دهد تمامی آنان تحت تأثیر تغییرات فردی و محیطی دینداری خود را مورد بازاندیشی قرار داده‌‌اند. جهت نشان‌دادن این تغییر، مصاحبه‌ها به سه بازۀ زمانیِ «حیات دینی پایدار»، «بحران در حیات دینی» و «نوگروی دینی» تفکیک شده و مهمترین مضامین هر مرحله، بیرون کشیده شد. سه مضمون بنیادین بدست آمده عبارتنداز «دین‌داری به مثابه امری پیشینی»، «بحران هویت دینی» و «دین‌داری به مثابه امری پسینی». در نهایت باید گفت روایت کلی دانشجویان از نوگروی دینی خویش حاکی از درکی پسینی از دینداری است. در میان آنان نوگروی همچون چرخشی اجتماعی-روانی درک و تفسیر شده است که بر بستر تاریخیِ حیات دینی­شان قابل تحلیل است.

کلیدواژه‌ها

دینداری
نوگروی دینی
دانشجویان
تحلیل روایت
چرخش اجتماعی-روانی

عنوان مقاله English

Religious Modernness as a Socio-Psychological Turn (Analysis of the Narrative of Lived Experience of Tehran University Students)

نویسندگان English

Azam Amini 1
Mohammad Bagher Tajeddin 2
Seyed Mahmoud Nejati Hosseini 3
1 Sociology of Social Issues, Student of Islamic Azad University, Central Tehran Branch
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Communication Sciences and Media Studies, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

This paper aims to investigate students' interpretations of the emergence of religious modernness by referring to the pith of their daily religious life. Religious modernness has also been studied based on Lapland, Kanter and Rambo models. The method used in this research is narrative analysis. Among the students of the University of Tehran, a semi-structured narrative interview was conducted with 31 of them using the theoretical saturation technique. The interviews were finally summarized and analyzed thematically in individual narratives as well as a general narrative. The findings of this study show the occurrence of a complication of change in the religious life of students. Students' narratives of their religious lives contain basic points about the dimensions of religiosity, which show that all of them have been affected by individual and environmental changes and have finally rethought their religiosity. To illustrate this change, the interviews were divided into three time periods: "sustainable religious life", "crisis in religious life" and "religious modernness ", and the most important topics of each stage were extracted. Three fundamental themes were extracted from each of the three stages, including "religiosity as a priori", "crisis of religious identity" and "religiosity as a posteriori". Also, students' understanding and interpretation of religious modernity indicate a clear and decisive understanding. Finally, it should be said that the general narrative of students about their religious modernity indicates a posteriori understanding of religiosity. Among them, modernity is understood and interpreted as a socio-psychological turn that can be analyzed on the historical context of their religious life.

کلیدواژه‌ها English

Religiosity
Religious modernness
Students
Narrative analysis
Socio-psychological turn
آزاد ارمکی، تقی و اعتمادی‌فرد، سیدمهدی(1389). «پایگاه خانوادگی، سنخ‌های دینداری و کیفیت ارزش‌های مذهبی در ایران»، دوفصلنامه تخصصی پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه، شماره 4: 23-1.
آزاد ارمکی، تقی و اعتمادی‌فرد، سیدمهدی(1389). «پایگاه خانوادگی، سنخ‌های دینداری و کیفیت ارزش‌های مذهبی در ایران»، دوفصلنامه تخصصی پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه، شماره 4: 23-1.
استراوس، انسلم و کربین، جولیت (٢٠٠٧). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ترجمه ابراهیم افشار (1390). جلد1، چاپ5، تهران: نشر نی.
استراوس، انسلم و کربین، جولیت (٢٠٠٧). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای، ترجمه ابراهیم افشار (1390). جلد1، چاپ5، تهران: نشر نی.
برگر، پیتر .ال؛ برگر، بریجیت و کلنر، هانسفرید (1974). ذهن بی‌خانمان؛ نوسازی و آگاهی، ترجمه: محمد ساوجی (13٨٧)، جلد1، چاپ3، تهران: نشر نی.
برگر، پیتر .ال؛ برگر، بریجیت و کلنر، هانسفرید (1974). ذهن بی‌خانمان؛ نوسازی و آگاهی، ترجمه: محمد ساوجی (13٨٧)، جلد1، چاپ3، تهران: نشر نی.
توسلی، غلامعباس و مرشدی، ابوالفضل (1385). «بررسی سطح دینداری و گرایش‌های دینی دانشجویان (مطالعه موردی: دانشگاه صنعتی امیرکبیر)»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره هفتم، شماره 4: 118-96.
توسلی، غلامعباس و مرشدی، ابوالفضل (1385). «بررسی سطح دینداری و گرایش‌های دینی دانشجویان (مطالعه موردی: دانشگاه صنعتی امیرکبیر)»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره هفتم، شماره 4: 118-96.
حسن‌پور، آرش و معمار، ثریا (1394). مطالعه وضعیت دین‌ورزی جوانان با تأکید بر دینداری خودمرجع (ارائۀ یک نظریه زمینه‌ای، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره هشتم، شماره 3: 131-99.
حسن‌پور، آرش و معمار، ثریا (1394). مطالعه وضعیت دین‌ورزی جوانان با تأکید بر دینداری خودمرجع (ارائۀ یک نظریه زمینه‌ای، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره هشتم، شماره 3: 131-99.
شجاعی زند، علیرضا (١٣٨١). عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، تهران: نشر باز.
شجاعی زند، علیرضا (١٣٨١). عرفی شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، تهران: نشر باز.
شجاعی‌زند، علیرضا، شریعتی مزینانی، سارا و حبیب‌زاده خطبه‌سرا، رامین(1385). بررسی وضعیت دین‌داری در بین دانشجویان، فصلنامه مطالعات ملی، سال 7، شماره 2: 21-16.
شجاعی‌زند، علیرضا، شریعتی مزینانی، سارا و حبیب‌زاده خطبه‌سرا، رامین(1385). بررسی وضعیت دین‌داری در بین دانشجویان، فصلنامه مطالعات ملی، سال 7، شماره 2: 21-16.
شریعتی مزینانی، سارا؛ باستانی، سوسن و خسروی، بهناز(1386). جوامعی در نوستالوژی اجتماع؛ نگاهی به پدیدۀ معنویت‏های نوپدید در ایران، فصل‏نامه ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال سوم، شماره 8: 22-13.
شریعتی مزینانی، سارا؛ باستانی، سوسن و خسروی، بهناز(1386). جوامعی در نوستالوژی اجتماع؛ نگاهی به پدیدۀ معنویت‏های نوپدید در ایران، فصل‏نامه ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال سوم، شماره 8: 22-13.
شریفی یزدی، سارا (1392). فهم تجربۀ زیستۀ دانشجویان غیرمذهبی با رویکرد طرد و پذیرش: مورد مطالعه دانشجویان کارشناسی ارشد رشته‌های علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبائی، پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی، دانشگاه تهران.
شریفی یزدی، سارا (1392). فهم تجربۀ زیستۀ دانشجویان غیرمذهبی با رویکرد طرد و پذیرش: مورد مطالعه دانشجویان کارشناسی ارشد رشته‌های علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبائی، پایان‌نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی، دانشگاه تهران.
طالبان، محمدرضا و رفیعی بهابادی، مهدی (١٣٨٩). تحولات دینداری بر اساس تفاوت‌های نسلی در ایران (١٣٥٣-١٣٨٨)، مسایل اجتماعی ایران، سال اول، زمستان ١٣٨٩، شماره ٢: 11٤-8٤.
طالبان، محمدرضا و رفیعی بهابادی، مهدی (١٣٨٩). تحولات دینداری بر اساس تفاوت‌های نسلی در ایران (١٣٥٣-١٣٨٨)، مسایل اجتماعی ایران، سال اول، زمستان ١٣٨٩، شماره ٢: 11٤-8٤.
فلیک، اووه (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، جلد 1، چاپ10، تهران: نشر نی.
فلیک، اووه (1388). درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، جلد 1، چاپ10، تهران: نشر نی.
کاشی، فضه (1388). خود در معنویت‌های جدید- مطالعه موردی عرفانی کیهانی، پایان‌نامه جهت اخذ درجۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
کاشی، فضه (1388). خود در معنویت‌های جدید- مطالعه موردی عرفانی کیهانی، پایان‌نامه جهت اخذ درجۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی - ضد روش 2، جلد2، چاپ2، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی - ضد روش 2، جلد2، چاپ2، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان
مغانلو، مهناز؛ وفایی، آگیلار و شهرآرای، مهرناز (1388). رابطه سبک‌های هویت و دینداری در دانشجویان، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، سال پانزدهم، شماره 4: 387-377.
مغانلو، مهناز؛ وفایی، آگیلار و شهرآرای، مهرناز (1388). رابطه سبک‌های هویت و دینداری در دانشجویان، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، سال پانزدهم، شماره 4: 387-377.
نظری، محمد (1393). مطالعه تحول در پای‌بندی دینی دانشجویان دانشگاه خوارزمی بر اساس تحلیل روایت، پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران: 122-108.
نظری، محمد (1393). مطالعه تحول در پای‌بندی دینی دانشجویان دانشگاه خوارزمی بر اساس تحلیل روایت، پایان‌نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران: 122-108.
Buckser, Andrew & Glazier, Stephen D. (2003) The Antropology of Religious Conversion, Maryland: Roman & Littlefield Inc.
Buckser, Andrew & Glazier, Stephen D. (2003) The Antropology of Religious Conversion, Maryland: Roman & Littlefield Inc.
Paloutzian, R. (2014); Psychology of Religious Conversion and Spiritual Transformation, In: Kok, Naomi (2016) Religious Conversion Compared, 1st ed. New York & Oxford: Oxford University Press.
Paloutzian, R. (2014); Psychology of Religious Conversion and Spiritual Transformation, In: Kok, Naomi (2016) Religious Conversion Compared, 1st ed. New York & Oxford: Oxford University Press.
Paloutzian, R. (2014) Psychology of Religious Conversion and Spiritual Transformation, In The Oxford Handbook of Religious Conversion (2014) Edited by Lewis R. Rambo and Charles E. Farhadian, Oxford University Press.
Paloutzian, R. (2014) Psychology of Religious Conversion and Spiritual Transformation, In The Oxford Handbook of Religious Conversion (2014) Edited by Lewis R. Rambo and Charles E. Farhadian, Oxford University Press.
Roberts, Keith A. (1990) Religion in Sociological Perspective, USA: Wadsworth Publishing Company Belmont.
Roberts, Keith A. (1990) Religion in Sociological Perspective, USA: Wadsworth Publishing Company Belmont.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1405