fa تحلیل جامعه‌شناختی از وقوع جنبش مشروطه در ایران با استفاده از نظریه "فشار ساختاری" اسملسر پژوهشی اصیل Original Research در این مقاله کوشیده‌ایم تا با استفاده از نظریه "فشار ساختاری" اسملسر، به تبیینی جامعه‌شناختی از جنبش مشروطه دست یابیم و ضمناً با این محک تجربی، نظریه مذکور را ارزیابی نماییم. بدین منظور و در این چهارچوب نظری، زمینه‌های مساعد ساختاری برای بروز جنبش مشروطه؛ فشارهای ساختاری (اقتصادی، سیاسی و ایدئولوژیک) ناشی از این زمینه‌ها بر سه قشر اصلی دخیل در جنبش(یعنی بازاریان، روشنفکران و روحانیان)؛ نشانگان شکل‌گیری باورهای همگانی‌شده نزد مشروطه‌خواهان حول چیستی، چرایی و چگونگی برون‌رفت از بحران‌های ساختاری موجود؛ حدوث برخی رخدادهای تحریک‌کننده (شتاب‌زا)؛ بالفعل شدن پتانسیل بسیج با مؤلفه‌های سه‌گانه رهبری، منابع و ارتباطات؛ و مآلاً ساختار دستگاه سرکوب و عملکرد آن در کنترل مشروطه‌خواهان بسیج شده مورد بررسی تاریخی قرار گرفته‌اند. در نهایت و با تکیه بر دستاوردهای این تحقیق، با رویکردی انتقادی، نظریه فشار ساختاری را ارزیابی نموده‌ایم. جنبش اجتماعی , مساعدت ‌ساختاری , فشار ساختاری , باورهای تعمیم‌یافته , عوامل شتاب‌زا , بسیج جمعی , کنترل اجتماعی , 191 240 http://jspi.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-108&slc_lang=fa&sid=1 رحمت‌الله معمار 1003194753284600222 1003194753284600222 No تهران، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی